Təlimin yaşayış məntəqəsi, dağlıq ərazi və dəniz mühiti kimi fərqli əməliyyat zonalarını əhatə etməsi ssenarinin geniş spektrli təhlükəsizlik çağırışlarını modelləşdirmək məqsədi daşıdığını göstərir. Dağlıq ərazidə qanunsuz silahlı dəstələrin aşkar edilərək zərərsizləşdirilməsi epizodları real döyüş şəraitində tətbiq olunan kəşfiyyat-zərbə zəncirinin məşqinə xidmət edir və bu, xüsusilə relyef baxımından mürəkkəb ərazilərdə bölmələrin hərəkət qabiliyyətinin, rabitə davamlılığının və koordinasiyalı atəş dəstəyinin təşkilinə yönəlir. Eyni zamanda yaşayış məntəqəsində iğtişaş və sabotaj xarakterli fəaliyyətlərin qarşısının alınması üzrə epizodlar şəhər mühitində əməliyyatların, yəni müasir münaqişələrin əsas komponentlərindən birinin məşq edilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Bu ssenarilər hərbi-mülki koordinasiyasının simulyasiyası, mülki əhalinin təhlükəsizliyinin qorunması və hədəflərin selektiv neytrallaşdırılması kimi aspektləri özündə birləşdirir ki, bu da sülhməramlı və antiterror əməliyyatlarının əsas elementlərindən hesab olunur.



Dəniz mühitində keçirilən epizodlar, xüsusilə ələ keçirilmiş gəmi üzərində nəzarətin bərpası və girovların azad edilməsi kimi tapşırıqlar xüsusi təyinatlı qüvvələrin birgə fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi baxımından diqqət çəkir. Bu tip əməliyyatlar yüksək koordinasiya, sürətli qərarvermə və dəqiq planlaşdırma tələb edir və təlim çərçivəsində onların işlənməsi iki ölkənin bölmələrinin birgə taktiki uyğunlaşmasının artırılmasına xidmət edir. Yaralıların təxliyyəsi və yanğınsöndürmə fəaliyyətlərinin də ssenariyə daxil edilməsi əməliyyatların yalnız döyüş mərhələsini deyil, nəticələrin idarə olunması və fövqəladə vəziyyətlərə reaksiyanın koordinasiyasını da əhatə etdiyini göstərir ki, bu da kompleks təhlükəsizlik yanaşmasının tətbiq olunduğunu nümayiş etdirir.

Bu təlimin strateji baxımdan dəyərləndirilməsi zamanı qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi komponenti xüsusi vurğulanmalıdır. Azərbaycan Ordusunun son illərdə real döyüş əməliyyatlarında əldə etdiyi praktiki təcrübə, xüsusilə dağlıq ərazilərdə manevr, pilotsuz sistemlərin inteqrasiyası, xüsusi təyinatlı bölmələrin tətbiqi və koordinasiyalı əməliyyat planlaşdırması kimi sahələrdə formalaşmış bilik bazası BƏƏ hərbçiləri üçün öyrənilə biləcək praktiki nümunələr təqdim edir. Döyüş görmüş bölmələrin taktiki davranış modelləri, qərarvermə sürəti və dəyişkən şəraitə adaptasiya bacarığı kimi elementlər nəzəri təlimlərdən fərqli olaraq real əməliyyat təcrübəsinə əsaslandığı üçün bu tip birgə məşqlərdə mühüm təlim komponentinə çevrilir.


Eyni zamanda təcrübə mübadiləsinin qarşılıqlı xarakter daşıdığı da nəzərə alınmalıdır. BƏƏ Silahlı Qüvvələrinin texnoloji təminat, logistika planlaşdırılması, yüksək səviyyəli infrastruktura əsaslanan təlim mühiti və dəniz əməliyyatları üzrə imkanları Azərbaycan tərəfi üçün də müəyyən bilik və bacarıqların genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli hesab edilə bilər. Bu qarşılıqlı yanaşma birgə təlimlərin yalnız bir tərəfin digərindən öyrənməsi deyil, hər iki tərəfin müxtəlif əməliyyat məktəblərinin elementlərini bir araya gətirərək sinerji formalaşdırması ilə nəticələnir.


“Sülh Qalxanı – 2026” təliminin ilkin mərhələsinin qiymətləndirilməsi göstərir ki, bu tədbir təkcə taktiki epizodların icrası deyil, həm də iki ölkə arasında əməliyyat uyğunlaşmasının artırılması, real döyüş təcrübəsinin paylaşılması və çoxmühitli əməliyyat modellərinin sınaqdan keçirilməsi baxımından geniş strateji məna kəsb edir və təlimin nəticələrinin siyasi-hərbi əməkdaşlıq müstəvisində daha geniş təsirləri növbəti mərhələlərin təhlili zamanı ayrıca diqqət tələb edir.


Təlimin növbəti mərhələsinin və paralel şəkildə baş tutan yüksək səviyyəli görüşlərin təhlili göstərir ki, “Sülh Qalxanı – 2026” yalnız taktiki səviyyəli birgə fəaliyyət deyil, eyni zamanda Azərbaycan və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri arasında hərbi-siyasi koordinasiyanın genişləndirilməsi üçün platforma rolunu oynayır. Müdafiə naziri səviyyəsində keçirilən görüşlərdə əməkdaşlığın cari vəziyyətinin və perspektivlərinin müzakirəsi, eləcə də hərbi-texniki və hərbi təhsil sahələrində fikir mübadiləsinin aparılması bu təlimin institusional əməkdaşlıq mexanizmlərinin inkişafı ilə paralel getdiyini göstərir. Bu tip görüşlər adətən konkret proqramların razılaşdırılması, təlim və kurs mübadiləsinin genişləndirilməsi, həmçinin hərbi sənaye sahəsində potensial layihələrin ilkin müzakirəsi üçün zəmin yaradır və nəticə etibarilə operativ səviyyədə keçirilən tədbirlərin strateji nəticələrə çevrilməsi prosesini gücləndirir.

Baş Qərargah rəisləri səviyyəsində aparılan müzakirələr, habelə “Yüksək Səviyyəli Müşahidəçi Günü” çərçivəsində təlimin izlənilməsi isə əməliyyat uyğunlaşmasının qiymətləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu mərhələ yalnız nümayiş xarakterli tədbir deyil, həm də bölmələrin koordinasiya qabiliyyətinin, planlaşdırma keyfiyyətinin və ssenari icrasının effektivliyinin rəhbər səviyyədə analiz edilməsi üçün imkan yaradır. Bu cür müşahidələr gələcək birgə təlimlərin formatının təkmilləşdirilməsinə, taktiki elementlərin genişləndirilməsinə və əməliyyat planlaşdırmasının daha kompleks modellərə uyğunlaşdırılmasına şərait yaradır. Bu kontekstdə təlim nəticələrinin qiymətləndirilməsi yalnız cari tədbirin yekunu deyil, növbəti əməkdaşlıq mərhələlərinin strukturlaşdırılması üçün analitik baza rolunu oynayır.


Azərbaycan Prezidenti və BƏƏ Prezidentinin təlimi birgə izləməsi isə tədbirin siyasi-strateji səviyyədə əhəmiyyətini açıq şəkildə nümayiş etdirir. Ali siyasi rəhbərlik səviyyəsində bu cür hərbi tədbirlərin diqqət mərkəzində saxlanılması tərəflər arasında müdafiə sahəsində qarşılıqlı etimadın və tərəfdaşlıq niyyətinin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu, həm də hərbi əməkdaşlığın yalnız taktiki və texniki müstəvidə deyil, daha geniş təhlükəsizlik və regional sabitlik kontekstində nəzərdən keçirildiyini göstərir. Belə bir siyasi dəstək mühiti isə birgə təlimlərin davamlı xarakter alması və yeni sahələri əhatə etməsi üçün əlavə impuls yaradır.

Təlimin icra mərhələsində yerinə yetirilən tapşırıqların yekun qiymətləndirilməsi göstərir ki, ssenarinin çoxmühitli xarakteri real təhlükəsizlik çağırışlarının modelləşdirilməsi baxımından balanslaşdırılmış şəkildə qurulub. Qanunsuz silahlı dəstələrin zərərsizləşdirilməsi, girovların azad edilməsi, gəmi üzərində nəzarətin bərpası və iğtişaşların qarşısının alınması kimi epizodların eyni təlim çərçivəsində işlənməsi birləşmiş əməliyyat yanaşmasının tətbiqinə imkan verir və bu, müasir hərbi əməliyyatların çoxşaxəli təbiətini əks etdirir. Bu yanaşma həm də qoşun növləri arasında məlumat mübadiləsinin və komanda-idarəetmə mexanizmlərinin uyğunlaşdırılması üçün praktiki sınaq rolunu oynayır ki, bu cür təcrübələr gələcəkdə birgə əməliyyatlarda çevikliyin artırılmasına xidmət edə bilər.


Nəticə etibarilə, “Sülh Qalxanı – 2026” birgə əməliyyat-taktiki təlimi yalnız konkret epizodların icrası ilə məhdudlaşmayan, həm taktiki, həm institusional, həm də siyasi-strateji səviyyədə çoxölçülü əməkdaşlıq mexanizmi kimi qiymətləndirilə bilər. Təlimin planlaşdırılması, icrası və müşahidə mərhələlərinin birlikdə təhlili göstərir ki, bu cür tədbirlər iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında əməliyyat uyğunlaşmasının artırılması, bilik və təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsi, həmçinin gələcək hərbi əməkdaşlıq istiqamətlərinin formalaşdırılması baxımından mühüm platforma rolunu oynamağa davam edir.

Firuz Bağırov
Ordu.az