Genişmiqyaslı hərbi cəmləşmə
Mövcud məlumatlara əsasən, regionda yerləşdirilən B-52 strateji bombardmançılarının ümumi sayı 23-ə çatıb. Bu geniş hava qüvvəsi cəmləşməsi ABŞ-nin amfibiya qüvvələri və dəniz piyadalarının ciddi iştirakı ilə eyni vaxta təsadüf edir ki, bu da yaxın perspektivdə əməliyyat ehtimalını gücləndirir. Eyni zamanda, Trampın İranın həyati infrastruktur və enerji obyektlərini hədəf almaması ilə bağlı müəyyən etdiyi müddət də həyata keçirilməyə hazır hərbi planın mövcudluğuna işarə kimi qiymətləndirilir.
“Adalar Qövsü” əməliyyatı
Əməliyyatın detalları ilə bağlı məlumatlara görə, planın əsasını İran sahillərinə qarşı intensiv və dəqiq hava zərbələri təşkil edir. Bu zərbələrdən sonra “İranın strateji adalar qövsü” kimi tanınan əraziyə tam nəzarəti təmin etməyə yönəlmiş genişmiqyaslı hava və quru əməliyyatlarının həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Ərəb körfəzində hədəf kimi göstərilən adalar sırasında “Xarq” adası, “Qeşm” adası, “Larak” adası və “Henqam” adası, eləcə də işğal altında olduğu bildirilən BƏƏ adaları “Abu Musa”, “Böyük Tunb” və “Lesser Tunb” yer alır. Sahilə desant çıxarma və bu məntəqələrdə hərbi əməliyyatların məqsədi həmin həyati mövqelər üzərində tam üstünlük yaratmaq və onları davamlı şəkildə nəzarətdə saxlamaqdır.
Gərginliyin artmasının səbəbləri
Məlumatlarda ABŞ-nin bu istiqamətdə hərəkətlənməsi bir neçə əsas amillə izah olunur. Bunların başında İranın danışıqlar masasına qayıtmaqdan imtina etməsi və Vaşinqtonun tələblərinə cavab verməməsi göstərilir. Bununla yanaşı, İranın beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyinə təhdidlərinin də gərginliyin artmasında mühüm rol oynadığı vurğulanır. Həmçinin Tehranla əlaqəli qüvvələrin qlobal iqtisadiyyatı hədəf alan hücumlara təşviq edilməsi ilə bağlı iddiaların da ABŞ hazırlıqlarını sürətləndirdiyi bildirilir. Bu hazırlıqların məqsədi göstərilən təhdidlərin birbaşa hərbi addımlarla qarşısını almaq kimi təqdim olunur.
Beynəlxalq məlumatlar: Quru əməliyyatları və Hörmüz boğazının nəzarətə götürülməsi üçün üçmərhələli plan
Britaniya və ABŞ mətbuatında yer alan məlumatlara görə, Pentaqon İranda bir neçə həftə davam edə biləcək məqsədli quru əməliyyatlarına intensiv hazırlıq aparır. “The Telegraph”ın yazdığına görə, planlar İranın neft ixracı üçün əsas mərkəzlərdən biri sayılan “Xarq” adasına, eləcə də Hörmüz boğazı yaxınlığındakı mühüm sahil nöqtələrinə mümkün reydləri ehtiva edir.
Əməliyyatların miqyası və vaxt çərçivəsi
“The Washington Post”a danışan rəsmilərin sözlərinə görə, gözlənilən quru əməliyyatı tammiqyaslı işğal formasında olmayacaq. Əksinə, əməliyyatların əsas yükünü xüsusi təyinatlı qüvvələrin və piyada bölmələrinin həyata keçirəcəyi məhdud reydlər təşkil edəcək. Mənbələrdən biri belə əməliyyatın yalnız bir neçə həftə çəkə biləcəyini bildirsə də, digər mənbə bunun bir neçə ay davam edə biləcəyini ehtimal edir. Bu da əməliyyatın zaman çərçivəsi ilə bağlı qiymətləndirmələr arasında fərq olduğunu göstərir.
“The Economist”in təsvir etdiyi mürəkkəb plan
“The Economist”in məlumatına əsasən, Vaşinqton Hörmüz boğazını yenidən açmaq və gəmiçiliyi qorumaq üçün üç mərhələli mürəkkəb plan üzərində dayanır. Birinci mərhələ sahil mövqelərinə və həyati infrastruktura qarşı hərbi əməliyyatların keçirilməsini nəzərdə tutur ki, məqsəd dəniz marşrutlarının təhlükəsizliyini təmin etməkdir. İkinci mərhələ boğaz akvatoriyasının mina təhlükəsindən təmizlənməsidir. Üçüncü mərhələdə isə neft tankerlərinin təhlükəsiz keçidini təmin etmək üçün ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmiləri tərəfindən müşayiət planlaşdırılır.
Desant taktikası və risklər
Məlumatlarda “Xarq” adasının körfəzdən kənarda yerləşən gəmilərdən havadan desant endirmə əməliyyatı ilə ələ keçirilməsi ehtimalından da bəhs olunur. Bildirilir ki, qüvvələr 995 milədək məsafədə dərinlikdə yerləşən hədəflərə uzun mənzilli zərbələr endirmək üçün təlim keçiblər. Bu reydlərin məqsədi qlobal ticarətə təhlükə yaradan İran hərbi imkanlarını zərərsizləşdirmək kimi göstərilir. Bununla belə, bu planların dəqiqliyinə baxmayaraq, ABŞ prezidentinin yekun təsdiqi verib-verməyəcəyi hələ də aydın deyil. Bu isə qərarın son dərəcə həssas olması və onun uzunmüddətli hərbi-siyasi nəticələr doğura bilməsi ilə əlaqələndirilir.
Firuz Bağırov
Ordu.az
