Hücumların başladığı səhər amerikalı yevangelist Frenklin Qrem, Bil Qrem Yevangelizasiya Birliyinin prezidenti və “Samaritan’s Purse” təşkilatının qurucusu, “X”də belə yazdı: “İrana qarşı əməliyyatda ordumuz, prezident @realDonaldTrump və İran xalqının islamın əsarətindən azad olunması üçün dua edin”.

Mən “Tramp üçün amerikalı yevangelistlər. Hakimiyyət, mənəvi müharibə və axır zaman” adlı kitabımda izah edirəm ki, “axır zaman”la bağlı müasir yozumlardan biri olan minillikdən əvvəlçi bölgüçülük ABŞ yevangelistləri arasında hələ də geniş təsirə malikdir.

Bu yanaşmaya görə tarix ayrı-ayrı dövrlərə bölünür və bu dövrlərin dünyadakı işləri idarə etmək və nizamlamaq üçün Tanrı tərəfindən müəyyən edildiyinə inanılır. Bölgüçülük həm İncilin yozulması üsulu, həm də onun tarixini anlama çərçivəsi kimi işləyir.

Bu təlimə görə Məsih axır zamandan əvvəl qayıdacaq və Yer üzündə sülh və ədalətin minillik hökmranlığını başlayacaq. Buna adətən Minillik deyilir.

Sistemli yol xəritəsi

ABŞ-nin İrana hücumundan bəri Kaliforniyadakı “Harvest Christian Fellowship” icmasının qurucusu və keşişi Qreq Lori cari hadisələri öz bölgüçü baxışı ilə izah edən bir sıra videolar hazırlayıb. Loriyə görə, “Tanrının təqvimi”ndə növbəti hadisə “Kilsənin göyə qaldırılması”dır, bu zaman “yenidən doğulmuş” möminlər göyə aparılır.

İncil peyğəmbərliklərinin bəzi yozumlarına görə, bundan sonra yeddi illik qarışıqlıq dövrü olan Böyük Müsibət gəlir. Həmin müddətdə yəhudilərin Yerusəlimdə məbədlərini yenidən tikəcəklərinə, ilahi hökmlərin Yer üzünə enəcəyinə və Məsih əleyhdarı kimi tanınan siyasi bir fiqurun hakimiyyətə yüksələcəyinə inanılır.


Bu dövr İsa Məsihin İsrailə qarşı toplanmış millətlərlə son qarşıdurması ilə yekunlaşır və bu hadisə “Armageddon” adlanır. Həmin münaqişədən sonra Məsihin Yerusəlimdən minillik hökmranlığını quracağı, dünyanın xalqlarının isə sonda onun hakimiyyəti altına gətiriləcəyi gözlənilir.

Bəzi yevangelistlər İranla İsrail arasındakı qarşıdurmanı da eyni “axır zaman” və ya “tarixin sonu” prizmasından şərh edirlər.

Onların yozumuna görə, qədimdə Persiya kimi tanınan İran, Yezekel 38-39-da təsvir olunan və çox vaxt Qoq və Maqoq döyüşü adlandırılan qarşıdurmada rol oynayacaq xalqlardan biri kimi müəyyən edilir.

Yevangelist təsir sahibi Treysi Koston da Trampı yeni Kir padşahı kimi təqdim edən təsvirləri gücləndirmək üçün rəqəmlərlə bağlı bir yozumdan istifadə edib. Bu anlayışı nüfuzlu pentekostal sahibkar Lens Uolnau məşhurlaşdırmışdı.

Koston yazıb ki, İran 47 ildir “zülmkar islam rejimi” altında yaşayır və Tramp 47-ci prezidentdir. O, Trampı Tanrının “öz xalqı naminə qapıları açmaq və tarixi dəyişmək üçün məsh etdiyi” “bütpərəst siyasi lider”ə bənzədir.

Tramp özü haqqında bu cür baxışlardan istifadə etdi və 9 martda 2016-cı ildə vəfat etmiş musiqiçi, keşiş və məşhur “peyğəmbərlik fiquru” Kim Klementin 2007-ci ilə aid bir “peyğəmbərliyi”ni “Truth Social” hesabında yenidən paylaşdı.

Mənəvi müharibə və “axır zaman” dirçəlişi

Tramp tərəfdarı olan bəzi yeni pentekostal və yeni xarizmatik çevrələrdə İranla münaqişə mənəvi müharibə kimi yozulur. Onlar qlobal hadisələri ilahi və şeytani qüvvələr arasında davam edən mübarizənin bir hissəsi sayır və xristianların dualarının onların şər qüvvələr hesab etdiklərini geri itələməyə kömək etdiyinə inanırlar.

Amerikalı yeni xarizmatik din xadimi Lu Enql hücumdan bir gün əvvəl yazmışdı ki, 2006-cı ildə 70 mömindən ibarət bir qrup Bostonda 40 gün və 40 gecə davam edən uzun dua mərasimi üçün toplaşmışdı. O, indiki Cənubi İran ərazisində yerləşmiş qədim Elama qarşı hökmü yada salan Yeremya 49:34-38 peyğəmbərliyinə istinad etdi. Bu mətni əsas götürərək dedi ki, möminlər “Tanrının islamın yayını sındırması və İranda öz taxtını qurması” üçün dua ediblər.

2 və 3 martda qeyd olunan yəhudi Purim bayramından da cari münaqişəni mənəvi müharibə kimi izah etmək üçün istifadə olunub.

Bu çərçivə Tramp tərəfdarı olan bəzi pentekostal liderlərin İncil mətnlərində, məsələn millətlər arasındakı qarşıdurmada fövqəltəbii qüvvələrin iş başında olduğunu təsvir edən Daniyel 10:12-21 kimi hissələrdə kosmik savaş nümunələri görməsi ilə bağlıdır.

Bu cür hissələrə istinad edən və bu mənəvi müharibə düşüncəsinin təsirli tərəfdarlarından olan Uolnau deyib ki, qarşıdurmanı “ərazi ruhu” qızışdırır. Bu baxışa görə, onun təsirini yalnız mənəvi müharibə sarsıda bilər, bu mənəvi savaşın aparılmasının səbəbi isə qapalı bölgələrdə müjdə təbliğini əngəlləyən şeytani qüvvələrin zərərli təsirini dağıtmaqdır.

Tramp tərəfdarı olan bu yeni pentekostal liderlərin bir çoxu Qalib “axır zaman” anlayışına bağlıdır. Bu anlayışa görə, Tanrının səltənətinin genişlənməsi bütün dünyada görünəcək və Məsihin qayıdışından əvvəl xristianlıq gücdə, birlikdə, yetkinlikdə və ehtişamda yüksələcək.

Bu çərçivə “axır zaman”ın başqa bir ssenarisidir, burada bəziləri böyük bir mənəvi oyanışın baş verəcəyinə və bunun kütləvi şəkildə xristianlığa keçidlərə səbəb olacağına inanır.

Yeni olmayan baxışlar

“Axır zaman”da qlobal oyanış ideyası yeni deyil. İlk pentekostallar başlanğıcda axır zamanda yaşadıqlarına və dillər hədiyyəsinin missiya üçün verildiyinə inanırdılar. Öyrənmədikləri dillərdə danışmaq kimi fövqəltəbii qabiliyyətlə təchiz olunduqlarına görə, onlar indi bütün dünyaya gedib Məsihin qayıdışından əvvəl müjdəni yaya bilərdilər.

Sonralar, XX əsrin ortalarında Saskaçevandakı Nort Bətlfordda 1948-ci ildə “dirçəliş” yaşamış bir qrupun yaratdığı “Son yağışın yeni nizamı” adlı hərəkat da oxşar baxışa malik idi.

Onların baxışları sonradan xarizmatik hərəkata və dünya üzrə müstəqil xarizmatik kilsə hərəkatına dərin təsir göstərdi. Bu “yeni nizam” Kanadadakı klassik pentekostallardan ayrılmışdı, çünki pentekostallar arasında “mənəvi quraqlıq” hiss etdiklərini düşünür və yeni mənəvi təcrübə axtarırdılar.


“Qərarlar ilahiyyat əsasında verilir”

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio deyəndə ki, İran rejimi “qərarları ilahiyyat əsasında verir, onların ilahiyyat baxışı qiyamət yönümlüdür”, müdafiə naziri Pit Heqset isə bildirəndə ki, “İran kimi dəli rejimlər, peyğəmbərlik xarakterli islamçı sayıqlamalarla yaşayan rejimlər nüvə silahına sahib ola bilməz, bu, sağlam məntiqdir”, bu ritorika Tehranı dini ifratçılıqla özünəməxsus şəkildə idarə olunan bir güc kimi təqdim edir.

Lakin Tramp tərəfdarı olan xristian liderlər Ağ Evin Oval kabinetinə dəvət ediliblər ki, prezidentin üzərinə əl qoyub dua etsinlər. Tramp isə onun siyasi hakimiyyətə yüksəlişi haqqında peyğəmbərlik mesajlarını gücləndirib və bununla tərəfdarlarına onun prezidentliyinin ilahi təyinat olduğunu işarə edib.

Bu ziddiyyət diqqət çəkir. Dini inam rəqiblərin siyasətini formalaşdıranda bu, təhlükəli ilahiyyat adlandırılır. Amma eyni hal Vaşinqtonda görünəndə ilahi qismət kimi təqdim olunur.

Asif Cəfərov
Ordu.az