Hal-hazırda müxtəlif ölkələrin qaydalarına görə dəyişsə də, mülki təyyarələrdə baş verə biləcək qəzalardan sonra məlumat əldə etmək üçün fərqli qara qutu sistemləri mövcuddur. Sistem yanğın və zərbə kimi çətin şərtlərdə qeydə almağa davam edərkən, qəza qarşısının alınması qruplarının bu məlumatlara asanlıqla daxil ola bilməsi üçün qara qutu sistemləri böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Avionik sistem sahəsində mühüm addımlar atan ASELSAN bir müddətdir üzərində çalışdığı AMİR-/100C-nin məlumatlarını ictimaiyyətlə paylaşıb. Başda “Gökbey” olmaqla Türkiyədə inkişaf etdirilən hava vasitələrində istifadə edilən sistemin əsas məqsədi video, səs və uçuş məlumatlarının sıxışdırılaraq qeyd oluna bildiyi ASELSAN tərəfindən hazırlanmış qəzaya davamlı uçuş məlumat saxlama cihazı olan Qəzaya Dayanıqlı Missiya Məlumat Qeydiyyatçısıdır.

Qeydə alınmış məlumatlar Qəzaya Dayanıqlı Yaddaş Bölməsində saxlanılaraq, qəza/cinayət zamanı baş verə biləcək təsir, temperatur və sualtı təzyiq kimi sərt xarici şərtlərə qarşı məlumatların mühafizə edilməsi təmin edilir.

Video da qeydə ala bilər

Sistem məlumatların və səslərin yazılması ilə yanaşı, videoları çəkə və uzun müddət yaddaşında saxlaya bilir. Sistem ED-112A-ya uyğun gəlir. Yəni “Minimum Əməliyyat Performansı Qəzaya Davamlı Hava Qeydiyyatı Sistemləri üçün Xüsusiyyətlər”ə malikdir.

Beynəlxalq aviasiya qaydalarına əsasən, 2016-cı ildən qara qutu sistemlərində analoq qeyd sistemi artıq istifadə edilmir. Bunun əvəzinə keçici olmayan bərk hal yaddaş (EEPROM) sistemindən istifadə edilir.

AMİR-100C həmçinin yerüstü stansiyaların proqram təminatı və keçirici ilə soyutma kimi xüsusiyyətlərə malikdir. Yüngül və yığcam dizayn çoxlu interfeys dəstəyi də təmin edir. Sistem SAE 8045A standartlarına, yəni su altında akustik olaraq yerin müəyyənləşdirilməsini təmin edən siqnal vermə xüsusiyyətlərinə də malikdir.

Qara qutu sistemləri beynəlxalq qaydalara uyğun olaraq ən azı 30 gün su altında siqnal verməlidir.

Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az