Korrupsiya, yoxsa gücün qarşısı alınır?| Ermənistanda Silahlanma İdarəsi BQ-nin birbaşa tabeliyindən MN-in birbaşa tabeliyinə keçib

2024/05/1716448831.jpg
Oxunub: 292     18:32     23 May 2024    
“168.am” nəşri Ermənistan Müdafiə Nazirliyi daxilində son struktur dəyişikliklərinə toxunub, sözügedən dəyişikliklərin detallarını təqdim edib. Məqalədən məlum olur ki, bir neçə idarə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının tabeliyindən Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin birbaşa tabeliyinə keçib. Məqalədə diqqət Silahlanma İdarəsinin fəaliyyətinə yönəldilib, onun Baş Qərargahın tabeliyindən hansı səbəblərdən dolayı Müdafiə Nazirliyinin tabeliyinə verilməsinə toxunulub, habelə bunun korrupsiya ilə deyil, birbaşa Baş Qərargahın zəiflədilməsi ilə bağlı olduğu iddia edilib.

Ordu.az nəşrin məqaləsini olduğu kimi təqdim edir:

“2021-2026-cı illər proqramının 2023-cü il üzrə icrasının gedişatı və nəticələri haqqında hesabatda qeyd olunub ki, hesabat ilində Ermənistan Müdafiə Nazirliyində və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin struktur bölmələrində struktur islahatları davam etdirilib, Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının yeni nizamnamələri və strukturu təsdiq edilib.

Mayın 15-də bu çərçivədə kadr dəyişikliyi edilib. Ermənistan prezidentinin sərəncamlarından aydın olur ki, bir neçə idarə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının tabeliyindən Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin birbaşa tabeliyinə keçib:

- Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Silahlanma İdarəsi - Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin Silahlanma və Texniki Təminat İdarəsi

- Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Arxa Cəbhə İdarəsi - Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin Arxa Cəbhə Təminat İdarəsi

- Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Tibb İdarəsi - Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin Hərbi Tibbi Təminat İdarəsi


Belə bir qərarın konkret nəyə əsaslandığı və bunun nə dərəcədə effektiv olacağı bəlli deyil. Burada Silahlanma İdarəsinin köçürülməsi faktını və onun funksiyalarını vurğulamaq istəyirik.

Məqalənin yazıldığı vaxt Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin saytında Baş Qərargahın birbaşa nəzarəti altında olan Silahlanma İdarəsinin fəaliyyəti həm sülh, həm də müharibə şəraitində Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin texniki təminatı problemlərinin həllinə yönəlib. Yəni fəaliyyət silahlanma və hərbi texnika, döyüş sursatı və hərbi-texniki əmlakın tam uçotu, texniki xidmət, bərpa, modernləşdirmə, yenilənmə, ehtiyatların yığılması və saxlanılması geniş prosesinə yönəlib.


Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, Silahlanma İdarəsi texniki təminat sistemi çərçivəsində aşağıdakı funksiyaları həyata keçirir:

- elmi-texniki komponentin (resurslar, fasiləsiz istehsal gücü və s.) yaradılması istiqamətində tədbirlərin planlaşdırılması, hazırlanması və aparılması,

- silahlanma və yeni hərbi (xüsusi) texnikanın, ölçmə vasitələrinin nümunələrinin, komplekslərin, sistemlərin və s.-in yaradılması imkanlarının çoxşaxəli tədqiqat və layihələndirilməsi və ya modernləşdirilməsi, toplanması, təsnifləşdirilməsi, ehtiyatlarının saxlanılması,

- silahlanma və hərbi texnikanın istismarı, saxlanması, bərpası (təmiri), istifadəsi və utilizasiyası (aradan qaldırılması),

- texniki təminat orqanlarının hərbi səfərbərliyinin hazırlanması, mühəndis-texniki heyətin və kiçik mütəxəssislərin hazırlanması.


Bu kontekstdə qeyd edək ki, “Müdafiə haqqında” qanunda Ermənistan Müdafiə Nazirliyi barədə xüsusilə qeyd olunub ki, o, “silahlı qüvvələr üçün silahlanmanın və hərbi texnikanın, ərzaq, maddi və digər əmlakın, maddi resursların satınalmalarını sifariş edir və maliyyələşdirir”, “öz səlahiyyətləri daxilində Ermənistan ilə xarici dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlar arasında hərbi, hərbi-siyasi və hərbi-texniki sahələrdə əməkdaşlığı təşkil edir”, Ermənistanın müdafiə naziri isə “silahlanma və hərbi texnikanın inkişafı üzrə dövlət proqramı”nı təsdiqə təqdim edir.

Eyni qanun silahlanma ilə bağlı Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargahı ilə əlaqədar xüsusilə müəyyənləşdirir ki, o, “Silahlı Qüvvələrin hərbi texnika, silah və digər maddi vasitələrlə hərbi yerləşdirməsinin cari və perspektiv planlaşdırmasının, eləcə də dinc dövrdə bu vasitələrin yığılmasının, saxlanmasının və paylanmasının təmin edilməsini həyata keçirir”, “silahlı qüvvələrin əməliyyat, texniki və arxa təminatını təşkil edir”, müdafiə nazirinə “silah və hərbi texnikanın inkişafı və digər strateji dövlət proqramlarını” təqdim edir.

Burada bəlkə də xatırlatmaq lazımdır ki, təxminən iki il əvvəl Nikol Paşinyan hökuməti orduda idarəetmə modelini dəyişdirməyi öhdəsinə götürdü və “Müdafiə haqqında” Ermənistan qanununa dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə” qanun layihəsi dövriyyəyə qoyuldu, bunun nəticəsində Baş Qərargah rəisi Ermənistan müdafiə nazirinin birinci müavini oldu, halbuki Baş Qərargah rəisi vəzifəsi Ermənistan konstitusiyasında ən yüksək hərbi vəzifədir.

Yəni biz konstitusiyaya zidd bir fenomenlə qarşılaşırıq. Yeri gəlmişkən, o zaman hakimiyyət dövriyyəyə qoyulan dəyişikliklərlə Baş Qərargah rəisinin kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olmaqdan, yəni satınalma prosesində iştirak etməkdən azad edildiyini iddia edərək, manipulyasiya hiyləsinə əl atmışdı. Bu sahəyə az-çox bələd olan insanlar, mütəxəssislər sübut edərlər ki, 2008-ci ildən, əslində, Baş Qərargah belə fəaliyyətlə məşğul olmayıb.

Bununla bağlı “168.am” “Müdafiə haqqında” Ermənistan qanunlarının izləri ilə getmişdi və ətraflı təhlil təqdim etmişdi.

Xüsusilə, 2017-ci ildə qəbul edilmiş “Müdafiə haqqında” Ermənistan qanununda bununla bağlı qeyd olunurdu:

“Ermənistan Müdafiə Nazirliyi Silahlı Qüvvələr üçün silahlanmanın və hərbi texnikanın, ərzaq, maddi və digər əmlakın, eləcə də maddi resursların istehsalını və satınalmalarını sifariş edir və maliyyələşdirir, Silahlı Qüvvələr və Ermənistan Müdafiə Nazirliyi sisteminin digər orqanları tərəfindən maliyyə vəsaitlərinin xərclənməsinə və maddi-texniki vasitələrin və əmlakın istifadəsinə nəzarət edir”.

Yəni bu gün də qüvvədə olan. Hökumətin 2022-ci il iyunun 23-də keçirilən iclasının gündəliyində hesabat verilməyən məsələlər arasına isə Ermənistan Müdafiə Nazirliyi sistemində silah və hərbi texnikanın satın alınması prosedurlarının xüsusiyyətlərinin təsdiq edilməsi barədə məsələ daxil edilmişdi.

Təqdim olunan layihədə hərbi satınalmaların həyata keçirilməsi şərtləri ilə bağlı olan hissədə qeyd edilmişdi:

“Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin ehtiyacları üçün silah və hərbi texnikanın alınması Ermənistan müdafiə nazirinin razılığı, Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi tərəfindən təqdim olunan yazılı təklif ilə həyata keçirilir. Həmin təklif əhatə etməlidir:

1) verilmiş satınalma ehtiyacının təsvirlərini. Sözügedən təsvirlər bu tədbirin görülməsi ilə hansı konkret problemin həll edilməsinin planlaşdırıldığını hərtərəfli və kifayət qədər dəqiqliklə izah etməlidir ki, gələcəkdə planlaşdırılmış və faktiki nəticələri, Silahlı Qüvvələrdə alınmalı olan silah və hərbi texnikanın mövcud miqdarlarını (əgər varsa), onların vəziyyətini, onların əlavə edilməsi zərurətini qiymətləndirmək mümkün olsun. Eyni zamanda, satınalma ehtiyacı birbaşa Silahlı Qüvvələrin döyüş tətbiqi planlarından irəli gəlməlidir.

2) alınmalı olan hərbi məhsulun sifarişçiyə nə zaman təhvil verilməli olduğunu qeyd etməklə, silah və hərbi texnika vasitəsinin alınması üçün (işin görülməsi və/və ya xidmətin göstərilməsi) üstünlük verilən cədvəli, ilkin təxmini dəyəri, habelə mümkün maliyyələşdirmə mənbəyini və ödəniş cədvəlini, yaxud mümkün maliyyə mənbəyinin olmaması haqqında məlumatı.

3) digər mümkün silah və hərbi texnika vasitələri ilə müqayisədə bu tədbirin daha qənaətcil, səmərəli və faydalı olduğu ilə bağlı müqayisəli təhlili və təsdiqi.

4) Baş Qərargah rəisinin mülahizəsi ilə digər məlumatları.

5) Hərbi əhəmiyyətli satınalmalar ilə bağlı kommersiya təklifi hər hansı bir hüquqi və ya fiziki şəxs tərəfindən təqdim edilibsə, aşağıdakı şərtlərin mövcudluğu halında bu, 20 iş günü ərzində müzakirə olunmalıdır...”.

Həmçinin qeyd olunub ki, hərbi əhəmiyyətli satınalmalar prosesinin başlaması Baş Qərargah rəisinin satınalmanı həyata keçirməyin əsasını və zərurətini qeyd etməklə, nazirə ünvanlanmış yazılı təklifi ilə başlayır.

Müsbət qərar olduqda, təklif nazirin müvafiq imzası ilə Ermənistan Müdafiə Nazirliyi sistemində sifarişçinin rəhbərinə birinci ünvançı kimi və Baş Qərargah rəisinə ikinci ünvançı kimi məlumatlandırma üçün ünvanlanır. Mənfi qərar və ya təklifi tam hazırlamaq, yaxud aydınlaşdırmaq, yaxud da başqa qərar halında təklifə nazirin göstərişinə əsasən gedişat verilir.

Müsbət qərar olduqda, müştərinin rəhbəri Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin səlahiyyətli şöbəsinə gedişat vermək təklifini tapşırır. Bu halda belə çıxır ki, Baş Qərargah sadəcə sifarişçidir, Müdafiə Nazirliyinə təklif-sifariş təqdim edəndir. Bu halda Baş Qərargahdan hansı kommersiya fəaliyyətini götürmək istəyirdilər? Bəlkə də biz, yuxarıda artıq qeyd etdiyimiz kimi, siyasi gizli düşüncələrlə üzləşirdik.

Xatırladaq ki, Baş Qərargah ilə bağlı bütün bu əhvalat, əslində, Andranik Köçəryandan başlayıb və ya o ən azından bu məsələdə maraqlı şəxs olub. Xüsusilə, 2021-ci il noyabrın 17-də parlamentin müdafiə komissiyasının sədri Andranik Köçəryan parlamentdəki çıxışında orduda mövcud olan korrupsiya təzahürlərinə toxunaraq bildirib ki, müdafiə nazirinin müavini Karen Brutyan özlərinin müzakirələri zamanı deyib: “Müdafiə Nazirliyində hər şey dəyişir, lakin tədarükçülər eyni qalır”.

“O, çox maraqlı bir şey deyir. Amma problem ondadır ki, ordunun hərbi hissəsindən satınalmalar aradan qaldırılmalıdır. Ordu yalnız hərbi məsələlərlə məşğul olmalıdır. Hərbçilərin də satınalmalarda iştirak etməsi hərbi elita üçün hansısa dövrdən başlayaraq cəlbedici olub”, - deyə Andranik Köçəryan vurğulayıb.

Yəni Andranik Köçəryan Baş Qərargahın satınalma prosesinə qarışmamalı olduğunu demək istəyirdi. Eyni zamanda Nikol Paşinyan öz partiya yoldaşı Suren Papikyanı Ermənistanın müdafiə naziri vəzifəsində görmək qərarına gəldi. İndi də Silahlanma İdarəsi Baş Qərargahın birbaşa tabeliyindən Müdafiə Nazirliyinin birbaşa tabeliyinə keçir, Silahlanma və Texniki Təminat İdarəsi adını alır.

Burada ciddi siyasi gizli məqsədlər, fikirlər olmasa belə, ən azından hakimiyyətin Baş Qərargahla bağlı siyasi münasibətini və bütün bunların Baş Qərargahın zəifləməsindən xəbər verdiyini göstərir. Fikrimcə, niyəsini qeyd etmək lazımsızdır”.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   SQ   MN   Silahlanma  


Bizi "telegram"da izləyin