Rusiya-Türkiyə Gürcüstanla bağlı hansı razılığa gələcək? 12 tələbə nə daxildir?

2021/02/16131-1613198044.jpg
Oxunub: 678     19:21     18 May 2024    
Gürcü politoloq Gela Vasadze 12 tələb müəyyən edib. Onun sözlərinə görə, Rusiya bu 12 tələbi rəsmi Tbilisiyə təqdim edir. Onların hamısı maraqlıdır, lakin bir neçəsi xüsusi diqqətə layiqdir.

Buna əsasən, Rusiya Anakliya limanının tikintisində iştirak etmək, Poti və Batumidə icarə və ya konsessiya idarəsi imkanı əldə etmək, Ermənistan ərazisi və Zəngəzur dəhlizi ilə də Fars körfəzinə çıxışa, eləcə də Türkiyə ilə kommunikasiyaya sahib olmaq üçün Abxaziya vasitəsilə dəmir yolu kommunikasiyasını bərpa etmək, Abxaziya və Cənubi Osetiyada hərbi mövcudluğu qanuniləşdirmək, Axalkalaki və Batumi bazalarını bərpa etmək, nəhayət, “Kazak planı”nı həyata keçirmək, yəni hansısa konfederasiya vasitəsilə “Abxaziyanın və qondarma Cənubi Osetiyanın müstəqilliyini qanuniləşdirmək” istəyir.

Vasadze bu müşahidəni Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidzenin Türkiyəyə rəsmi səfərə getdiyi məlum olduğu gün edib. Bu, çox nümayəndəli səfərdir, Gürcüstanın Baş nazirini eyni zamanda iqtisadiyyat və davamlı inkişaf və müdafiə naziri olan iki müavini müşayiət edir. Nümayəndə heyətinə xarici işlər naziri ilə yanaşı, Acarıstan muxtariyyətinin rəhbəri də daxildir. Düzdür, Gürcüstanın Baş naziri təhsil, elm və turizm nazirlərini də özü ilə Ankaraya aparır, amma onların olması bəlkə də rusların dediyidir: sıyığı yağla xarab etmək olmaz.

Gürcüstanın Baş naziri ABŞ Dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə köməkçisi Ceyms O-Brayn ilə iki saatdan çox davam edən çətin danışıqlardan sonra Türkiyəyə yola düşür. Məlum olduğu kimi, Rusiya Gürcüstanla münasibətlərdə İsveçrənin vasitəçiliyindən imtina edib. Cenevrədə Rusiya-Gürcüstan məsləhətləşmələri keçirilib. Gürcüstan hökumətinin mövqeyinə əsasən, Tbilisinin Moskva ilə danışıqları dayandırmaq niyyəti yoxdur. Harada davam edə bilərlər? Vasadze deyir ki, Moskva Tbilisidən Avropada “Orbanın klubu ilə əlaqələri” gücləndirməyi tələb edir.

Söhbət Avropa İttifaqında Şərqi Avropa fraksiyası yaratmağa çalışan və Rusiyaya qarşı sanksiyaların sərtləşdirilməsi kursunu dəstəkləməyən Macarıstanın Baş nazirindən gedir. Macarıstan Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) müşahidəçi üzvüdür, Türkiyə və Azərbaycan prezidentləri ilə sıx əlaqələrə malikdir. Rusiya-Gürcüstan məsləhətləşmələri harada davam edə bilər? Görünür, Macarıstanın Baş naziri Brüsselə açıq şəkildə qarşı çıxmayacaq. Ola bilər ki, Türkiyə Rusiya-Gürcüstan təmasları üçün platforma təqdim etsin, halbuki Azərbaycan da bunu edə bilər.

Vasadze ilkin mənbədən məlumat əldə edibsə, yəni Gürcüstan nümayəndə heyəti Rusiyanın “tələblər” siyahısını veribsə, bu, məsələn, hökumət Rusiyanın Axalkalakidəki hərbi bazanı bərpa etməsinə, lakin faktiki olaraq Abxaziya və Cənubi Osetiyanın “Gürcüstan konfederativ dövlətinin formal olaraq bir hissəsini təşkil etməsinə” razılaşsa, Gürcüstan ictimaiyyətinin bunu necə qəbul edəcəyi ilə bağlı “test” əhəmiyyətinə də malik ola bilər. Türkiyə hansı rolu oynaya bilər? Acarıstan muxtariyyətinin rəhbərinin Ankara danışıqlarındakı nümayəndə heyətinə daxil edilməsi təsadüfi deyil.

Türkiyə Rusiya ilə birlikdə Gürcüstanın həmin muxtariyyətinin statusunun təminatçılarından biridir. Ehtimal etmək olar ki, “Gürcü Arzusu” da Türkiyənin köməyi ilə Qərblə kompleks dialoq üçün resurslar cəlb etməyə çalışır. Amma bu halda Rusiyanın da müsbət münasibəti olmalıdır. Gürcüstan Avropa tendensiyasından çıxıb, Avrasiya inteqrasiyasına keçərsə, region növbəti sınaq qarşısında qalacaq.

Asif Cəfərov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Rusiya   Türkiyə   Gürcüstan  


Bizi "telegram"da izləyin