Ər-Riyad Gövdə Göstərişi: Türkiyə müdafiə sənayesi hansı üstünlükləri ilə diqqət çəkir?

2024/02/WDS22-6833986776.jpg
Oxunub: 361     21:23     21 Fevral 2024    
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın 2023-cü il prezident seçkilərindən sonra Körfəz ölkələrinə ilk səfəri Səudiyyə Ərəbistanı-Türkiyə münasibətlərində yeni dövrün başladığına işarə idi. Bu müsbət atmosferə ən sürətli reaksiya verən sektor, şübhəsiz ki, müdafiə sənayesi sektoru oldu. Səfərə damğasını vuran hadisələrdən biri də Səudiyyə Ərəbistanı Müdafiə Nazirliyi ilə “Baykar” arasında imzalanan 3,1 milyard dollarlıq zərbə tipli Pilotsuz Uçuş Aparatlarının (PUA) ixracı olub.

Səudiyyə Ərəbistanı müdafiə sənayesi məhsullarının tədarükü ilə bağlı siyasətini dəyişir

Amerika Birləşmiş Ştatlarının (ABŞ) keçmiş Prezidenti Donald Trampın Səudiyyə Ərəbistanı ilə bağlı istehzalı və alçaldıcı açıqlamaları Səudiyyə Krallığının müdafiə sənayesində yerliləşmə və alternativlər axtarışını vaxtından əvvəl nəzərdən keçirməsinə səbəb olub. Bu yaxınlarda 2030-cu il hədəfini açıqlayan Səudiyyə Ərəbistanı bu hədəf çərçivəsində müdafiə sənayesi məhsullarında 50 faizdən çox yerliləşdirmə hədəfi qoyub.

Maliyyə resursları ilə zəngin olan Səudiyyə Ərəbistanının bu hədəfi həyata keçirməsində ən böyük maneə insan resurslarının azlığı və təlim keçmiş kadrların olmaması idi. İnsan resurslarındakı bu çatışmazlığı aradan qaldırmaq və öz fiqurunu yetişdirmək planında lazım olan dəstəyi ala biləcəyi ideal ölkə Türkiyə idi. Avropa İttifaqı (Aİ) ölkələri və ABŞ-nin təklif etdiyi müdafiə təyinatlı məhsullar sadəcə alqı-satqı aktı idi və bu alış müəyyən səviyyədən sonra bir növ istehsala çevrilməli idi. Səudiyyə Ərəbistanı bu zərurətdən xəbərdar idi. Bu şüurla hərəkət edərək, sektorda investisiya fəaliyyətini sürətləndirdi və yerli istehsalın artırılması üçün səy göstərdi.

Körfəz ölkələri Türkiyəni nümunə götürür

Körfəz ərəblərinə görə, Türkiyə həm müsəlman, həm də müasir ölkədir. Müasirliyi və İslamı harmoniyada yaşayan bir ölkə olaraq qəbul edilən Türkiyə son 20 ildə bir çox sahədə görünən inkişafı ilə nümunəvi ölkəyə çevrilib. Bundan əlavə, coğrafi və mədəni yaxınlığına görə Türkiyə müttəfiqlik baxımından bir çox xarici ölkədən öndədir. Xüsusilə son 10 ildə Türkiyə seriallarına artan heyranlıq və onu müşayiət edən Türkiyə turizm tendensiyası Türkiyə sevgisini daha yüksək səviyyəyə çatdırıb. Bütün bu düşüncələr Türkiyənin xüsusilə Səudiyyə Ərəbistanı üçün həm inzibati, həm də ictimai səviyyədə yaxından diqqət mərkəzində olmasına səbəb oldu.

Niyə Türkiyənin müdafiə sənayesinə üstünlük verilir?

Türkiyə illərdir müdafiə təyinatlı məhsullarda xaricdən asılılıq yaşayan və bu asılılığın bütün mənfi nəticələri ilə üzləşmiş bir ölkədir. O, saxta bəhanələrlə məhsul və ya hissələri alarkən, dəfələrlə ikili standartlara məruz qalıb. Bütün bu mənfilikləri yaşadığı üçün yerli istehsal olan müdafiə məhsullarını çevik məhsul təchizatı ilə alıcılara təqdim edir. Məhsulu yaradarkən o, alıcının tələblərini prioritetləşdirir və müvafiq ölkənin hüquq-mühafizə orqanlarının hər hansı dəyişiklik tələblərini qarşılayır. Məsələn, Hərbi Fabrik və Gəmiqayırma Zavodu Anonim Şirkətinin (ASFAT) əsas podratçılığı altında həyata keçirilən PN MİLGEM döyüş gəmilərinin istehsalında Pakistan Müdafiə Nazirliyinin xüsusi tələbləri nəzərə alınır.

Platformada yerləşdiriləcək radioelektron və atəş sistemlərinin dəyişdirilməsinə və dizaynına müdaxilə etmək hüququ verilir. Bu imkan və qabiliyyət dünyanın bir çox müdafiə şirkətləri tərəfindən təmin olunmayan bir xüsusiyyətdir. Fərz etsək ki, Pakistan PN MİLGEM layihəsindəki gəmiləri ASFAT-dan deyil, ABŞ şirkətindən alsaydı, müdaxilə etmək hüququ olmayacaq və alternativ atəş platforması və ya fərqli radar inteqrasiyası kimi tələblər irəli sürə bilməyəcəkdi.

Paket bir məhsulu almaqla, bu alış satıcı ölkə və şirkətdən qeyri-müəyyən asılılığa gətirib çıxaracaq. Bu nöqtədə Türkiyə fərqini ortaya qoyur və alıcıya hər cür rahatlıq təqdim edir. O, təkcə məhsul satmır, həm də alıcı ölkənin öz ehtiyaclarını ödəyə bilməsi üçün satışdan sonrakı infrastruktur dəstəyini təmin edir. Yəni Türkiyə balıq vermir, balıq tutmağı öyrədir.

Türkiyə şirkətləri “World Defense Show”da güclərini nümayiş etdirdilər

Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı Ər-Riyadda bu il 2-ci dəfə təşkil edilən “World Defense Show” (Dünya Müdafiə Sərgisi) Türkiyə şirkətlərinin səs-küy saldığı bir sərgi olub. 63 yüksək səviyyəli və orta səviyyəli müdafiə şirkəti ilə iştirak edən Türkiyə sərginin ən məşhur ziyarət sahəsi olan 1-ci salonda dünya nəhəngləri “Lockhed Martin”, “Leonardo” və “Airbus” ilə yarışdı. Türkiyə Silahlı Qüvvələrini Gücləndirmə Vəqfinə (TSQGV) bağlı ortaqlar olan ASELSAN, HAVELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN və STM kimi əsas podratçı şirkətlərlə yanaşı, “Baykar”, FNSS, BMC və “Otokar” kimi bir çox özəl şirkətlər də sərgidə iştirak edib.

Sərgidə diqqət çəkən hadisələrdən biri də Türkiyə Müdafiə Sənayesi Komitəsinin (MSK) rəhbərliyi altında sərgidə subpodratçı və kiçik və orta bizneslər səviyyəli müdafiə şirkətlərinin iştirakı oldu.

Səudiyyə Ərəbistanı ilə razılaşma ilk bəhrələrini verməyə başladı

Sərgi zamanı 2025-2026-cı illər arasında 60 ədəd “Bayraktar Akıncı” zərbə PUA-sının təhvil veriləcəyi ilə bağlı məlumatların paylaşılması Türkiyə-Səudiyyə Ərəbistanı investisiya həcminin sonrakı illərdə çatacağı ölçüləri ortaya qoydu. Türkiyə MSK sədri Haluk Görgünün TRT-yə verdiyi müsahibədə açıqladığı ixracat rəqəmlərinin 2023-cü ildə bir əvvəlki ilə nisbətən 27 faizdən çox artım göstərməsi Türkiyə ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında müdafiə sənayesi ixracatında əldə edilən sürətlənməni açıq şəkildə göstərdi.

Sərgidə iştirak edən Türkiyə şirkətlərinin platforma və stendlərinin əhatə etdiyi ərazinin bütün sərgi ərazisinin 15 faizini təşkil etdiyini izah edən Türkiyə MSK sədri təkcə yanvar ayı məlumatlarının 330 milyon dolları keçdiyini bildirib. Digər tərəfdən, ASELSAN-ın Səudiyyə Ərəbistanında açdığı ofisi ortaq istehsal obyekti ilə zənginləşdirmək üçün Səudiyyə rəsmiləri ilə konsensusun əldə edilməsi sərginin ən mühüm inkişaflarından biri oldu.

Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Türkiyə   Səudiyyə-Ərəbistan  


Bizi "telegram"da izləyin