Türkiyənin çoxməqsədli mini sualtı qayıq layihəsi: DATUM ÇAMD

2023/12/1702108820.jpg
Oxunub: 3501     15:28     09 Dekabr 2023    
“Türk Loydu Uygunluk Değerlendirme Hizmetleri A.Ş.” bu yaxınlarda İstanbul Texniki Universitetinə bağlı DATUM Sualtı Qayıq Mühəndislik Şirkəti tərəfindən hazırlanmış çoxməqsədli mini sualtı qayıq layihəsini təqdim edib.

Mini sualtı qayıq “Türk Loydu” tərəfindən təsnif edilən ilk yerli sualtı qayıqdır. Çoxməqsədli mini sualtı qayığın (Çok amaçlı mini denizaltı - ÇAMD) inkişaf etdirmə layihəsi “Sefine” Gəmirqayırma Zavodu və İstanbul Texniki Universitetinin törəmə şirkəti “Datum Denizaltı Mühendislik A.Ş.” tərəfindən həyata keçirilir.

Layihə çərçivəsində 300 metr dərinliyə enə bilən, 4 nəfərlik ekipajı olan və 12 metrlik uzunluğu sayəsində qurudan asanlıqla daşına bilən çoxməqsədli mini sualtı qayığın dizaynı, konstruksiyası, avadanlıqları və sınaqları həyata keçiriləcək.

ÇAMD ilə Türkiyə bütün sualtı qayıq dizayn/istehsal/inteqrasiya proseslərinin bilik və inkişafına ən azı müəyyən qədər töhfə verəcək. Bu kontekstdə həyata keçiriləcək ÇAMD inkişaf etdirmə “Ar-Ge” Layihəsinin üç əsas məqsədi var:


Kommersiya/hərbi sualtı qayıq dizayn və yoxlama/təkmilləşdirmə fəaliyyətləri üçün nəzəri araşdırmaların qısa müddətdə istehsal oluna və sınaqdan keçirilə bilən bir vasitədə həyata keçirilməsini təmin etmək,

“Türk Loydu”na milli hərbi sualtı qayıq layihələri üçün sualtı qayıq planının təsdiqi, materialların sertifikatlaşdırılması və təsnifat fəaliyyətlərində təcrübə təmin etmək,

Türkiyə müdafiə sənayesi şirkətləri tərəfindən sualtı qayıqlar üçün hazırlanmış sistemlərin sınaq məqsədləri üçün inteqrasiya oluna bilən və ya tam sınaq vasitəsi kimi inventara təqdim edilməsi.

Tələblər, ilkin dizayn və kritik dizayn fəaliyyətlərindən keçən ÇAMD-nin ətraflı dizayn mərhələsi 2023-cü ilin oktyabr ayında tamamlandı. “Türk Loydu” ilk dəfə olaraq orijinal sualtı dizaynı üçün plan təsdiqini aldı. ÇAMD-nin konfiqurasiyasına yeddi qanadlı sualtı qayıq pəri və plyus şəklində düzülmüş hidravlik idarə olunan sükan mexanizmi daxildir.

Sualtı qayıq əsas dalğıc, tənzimləmə sistern sistemləri, onlarla əlaqəli nasoslar və sıxılmış hava dövrələri ilə təchiz edilib. Bu sistemə qoşulmuş xüsusi hazırlanmış elektrik və idarəetmə sistemləri ilə yanaşı, təzyiq, müxtəlif qaz, səviyyə və yanğın sistemləri, xüsusilə də sensor qrupları mövcuddur.

İrəliyə baxan sonar, altimetr və radar sistemlərinə malik mini sualtı qayığın naviqasiyası səthdə inteqrasiya olunmuş GPS və su altında “Dopler” sürət göstəricisi olan xüsusi ətalətli naviqasiya sistemi ilə təmin edilir.


ÇAMD müxtəlif rabitə və naviqasiya sistemləri üçün antenaları olan iki qatlanan dirəyə və 360 dərəcə görmə qabiliyyətinə malik elektro-optik kameraya malikdir. Təcili xilasetmə sistemləri, xilasetmə çarxı və dəmir kranı var.

Layihə çərçivəsində Türkiyədə yerli olaraq inkişaf etdiriləcək insanlı/insansız sualtı qayıq tədqiqatlarında istifadə olunacaq su ilə soyudulan elektrik mühərriki “Femsan DC” mühərrik fabriki tərəfindən yerli və milli olaraq hazırlanıb və “Türk Loydu” tərəfindən sertifikatlaşdırılıb.

ASELSAN tərəfindən hazırlanan sualtı qayıq sonarlarının, ROKETSAN tərəfindən hazırlanan yüngül torpedoların və ASPİLSAN tərəfindən hazırlanan hidrogen yanacaq batareyasının Çoxməqsədli Mini Sualtı Qayığa inteqrasiyası üçün ilkin tədqiqatlar aparılıb.

Mini Sualtı qayığın 2 m diametrli və 8 m uzunluğunda təzyiq gövdəsi istehsalına başlamazdan əvvəl “Türk Loydu” sörveyerlərinin nəzarəti altında 2 m uzunluğunda və 1,5 m diametrli möhkəm gövdə sınaq parçası hazırlanıb və istehsal üsulları ÇAMD-də sınaqdan keçirilib.

2023-cü ilin iyulunda tamamlanan sınaq parçası Demokratiya və Azadlıq Adası sahillərindən 400 m dərinliyə endirilib. Sınaq zamanı mini sualtı qayığın flanşları, gövdələri, illüminatorları, kabel birləşdiriciləri və müxtəlif sensorlar da sınaqdan keçirilib.


Güc gövdəsi sınaq parçası sınağının uğurla başa çatması nəticəsində ÇAMD-nin güc gövdəsinin istehsalına başlanılıb və 2023-cü ilin oktyabr ayında möhkəmlik gövdəsinin istehsalı tamamlanıb.

Digər tərəfdən, ÇAMD-nin sistern sistemləri və sıxılmış hava sistemlərinin istehsalı davam edir. Liman Qəbul Sınaqlarının (HAT) 2024-cü ilin birinci rübündə başlaması gözlənilir.

Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Türkiyə   DATUM   ÇAMD  


Bizi "telegram"da izləyin