Rus KİV-i: Bu, hərbi ssenarinin reallaşması ilə nəticələnən vəziyyəti gərginləşdirmək oyunudur

2019/07/23599-1562841625.jpg
Oxunub: 506     18:08     26 Noyabr 2022    
Rus dilində yayımlanan “iarex.ru” saytında “Paris və Vaşinqton Transqafqazda gərginləşməyə hazırlaşır” sərlövhəli məqalədə dərc olunub.

Müəllif yazır ki, Paris və Vaşinqton demək olar ki, eyni vaxtda addımlar atıblar, bu, Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin imzalanması perspektivlərini ciddi şəkildə dəyişə bilər.

“Fransa Senatı 295 lehinə səslə Ermənistan və Qarabağı (separatçıları – red.) dəstəkləyən qətnamə qəbul edib.

Həmçinin Azərbaycana qarşı sanksiyaların tətbiqi, Qarabağda humanitar nümayəndəliyin açılması, “tanınma” məsələsinin müzakirəsi, Ermənistan və Azərbaycan sərhədində beynəlxalq sülhməramlı qüvvələrin yerləşdirilməsi təklif edilir. Öz növbəsində ABŞ Senatının Xarici Əlaqələr Komitəsinin dinləmələrində çıxış edən ABŞ-ın Cənubi Qafqaz danışıqları üzrə xüsusi nümayəndəsi Filip Riker Qarabağ nizamlanması ilə bağlı ATƏT-in Minsk Qrupundan danışmağa başlayıb. Onun sözlərinə görə, ATƏT-in Minsk qrupu “fəaliyyət göstərmir, lakin mandat və məqsədlər qalır”. Üstəlik, son vaxtlar Bakı və İrəvanla fəal ünsiyyət qurmağa başlayan ABŞ özünü ayrıca müstəqil “oyunçu” kimi göstərmir, əksinə, sülh prosesində həmin qrupun həmsədrlərindən biri kimi iştirakını vurğulayır.

Formal nöqteyi-nəzərdən belə görünə bilər ki, Fransanın bu addımının siyasi perspektivi yoxdur. Xatırladaq ki, 2020-ci ilin noyabrında Fransa Senatı Parisi Qarabağı (qondarma qurum – red.) tanımağa çağıran qətnamə qəbul edib. Lakin həm Fransa Xarici İşlər Nazirliyi, həm də prezident Emmanuel Makron bu sənədi rədd edib. Deməli, böyük ehtimalla bu dəfə də belə olacaq. Bu ondan irəli gəlir ki, Senatda qətnamə müzakirələrinə bir neçə gün qalmış Fransa lideri azərbaycanlı həmkarı İlham Əliyevlə “sakitləşdirici” telefon danışığı aparıb. Minsk Qrupu ilə hər şey daha mürəkkəbdir. Moskva dağıldığını elan etdi, lakin tərkibindən çıxmadığını bildirdi.

Bakı, ümumiyyətlə, ikinci Qarabağ müharibəsindən sonra “qrupun əvvəlki gündəmi ilə işləməyə ehtiyac olmadığını” bəyan etdi. ATƏT-in Minsk qrupunun özünə gəlincə, onun mövqeyi maraqlıdır. Qrup bir tərəfdən hesab edir ki, Qarabağ problemi Azərbaycan və Ermənistanın tam hüquqi yurisdiksiyasını çoxdan tərk edib, digər tərəfdən isə Rusiya, Ermənistan və Azərbaycan arasında 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış və münaqişənin həllinə son qoyan üçtərəfli sülh sazişini alqışlayır.

Minsk Qrupunun amerikalı keçmiş həmsədri İan Kellinin sözlərinə görə, “əvvəllər münaqişənin həlli yolunda yaxşı ideyalar işlənib hazırlanmışdı, lakin hərbi ssenari hadisələrin dəyişməsi səbəbindən onları lazımsız edib”. Münaqişə zonasında unikal vəziyyət yaranıb. Əgər əvvəllər Bakı münaqişə zonasında ATƏT-in müşahidə missiyasının yerləşdirilməsinin əleyhinə idisə, indi Aİ-nin mülki missiyasının və ATƏT müşahidəçilərinin iki ölkənin sərhədində işləməsi faktını qəbul edir. Obyektiv olaraq bu, Minsk qrupunun işinin bərpası üçün ilkin şərtlər yaradır. Rusiyalı ekspertlərdən birinin fikrincə, “köhnə status-kvo kökündən dəyişib, amma yenisi hələ də oturuşmayıb, onun formalaşması dramaturgiyası ilə böyüyən tamaşa zamanı baş verir və nəzəri cəhətdən buna heç nə mane olmur”.

Fransa və Amerikanın addımlarını bir ümumi ideya birləşdirir: Qarabağ məsələsinin beynəlmiləlləşdirilməsi yeni problemlər toplusunu yaradır. Vaşinqton və Paris ilk növbədə ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrləri kimi Transqafqaz siyasi müstəvisində yeni mövqeləri belə müəyyənləşdirirlər. İrəvanın da mövqeyi dəyişməyə başlayıb. Nikol Paşinyan parlamentdə hökumətlə sual-cavab iclasında bunu belə açıqlayıb. Onun fikrincə, Azərbaycanla gözlənilən sülh müqaviləsi çərçivə sənədi ilə əvəz olunmalıdır ki, bu sənəddə təfərrüatlara ciddi düzəlişlər edilmədən mövcud vəziyyəti əks etdirsin, sonra isə “bir ildir davam edə bilməyən” sərhədlərin demarkasiyası başlansın.

Bu, artıq müəyyən şərtlər daxilində hərbi ssenarinin reallaşması ilə nəticələnən regionda vəziyyəti gərginləşdirmək oyunudur. Məsələ ondadır ki, hadisələrin gedişatına Qərbin təsir göstəriciləri görünməyə başlayıb. Həm də ona görə ki, istənilən danışıqlar platformasına razılıq vermiş Azərbaycan diplomatiyasının geniş manevr imkanları daralır. Ermənistana gəlincə, indi o, Paris və Vaşinqtonun regiona qapısına çevrilir. Beləliklə, “Böyük oyun” Zaqafqaziyada davam edir. Rusiya isə təbii ki, bütün bunlara biganə qalmayacaq”, - deyə nəşr bildirib.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Azərbaycan   Ermənistan  


Bizi "telegram"da izləyin