Ermənistan-Türkiyə danışıqlarında İrəvanın ərazi manevri| 3-cü görüşündən nə gözləmək olar?

2021/12/10517-1640340524.jpg
Oxunub: 2644     14:08     02 May 2022    
Mayın 3-də Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşması prosesi üzrə işlər çərçivəsində Ermənistan və Türkiyənin xüsusi nümayəndələri Ruben Rubinyan və Sərdar Kılıç arasında üçüncü görüş baş tutacaq. İkinci görüş kimi, üçüncü görüş də Avstriyanın paytaxtı Vyanada baş tutacaq. İlk görüş 2022-ci ildə Moskvada olub. Türkiyə dəfələrlə bildirib ki, görüşləri üçüncü ölkədə deyil, Ermənistan və Türkiyədə keçirməyə üstünlük verir, lakin hələlik İrəvan bundan çəkinir. Burada iki amil var.

Biri odur ki, proses İrəvan üçün Türkiyə ilə birbaşa dialoqun mümkünlüyü baxımından, mexanizmin işlənib hazırlanması baxımından nə qədər vacibdirsə, prosesin müəyyən balansının təmin edilməsi də bir o qədər vacibdir. Və iki ölkənin çəkisindəki əhəmiyyətli fərqi nəzərə alsaq, bu balansın mümkünlüyü üçüncü tərəflərin ehtiyatlı şəkildə işə qarışması ola bilər, İrəvan da buna cəhd edir. Ankaranın İrəvanla münasibətlərin normallaşmasında, Ermənistanla qonşuluq və ya dialoqda maraqlı olduğunu təsəvvür etməkdə yanılmaq olmaz.

Ermənistan-Türkiyə prosesi ən azı indiki mərhələdə üçüncü ölkələr və əsas üçlüyü ABŞ, Rusiya və Avropa olan digər böyük oyunçularla münasibətlər baxımından Türkiyə üçün yaxın gələcəkdə potensiala malikdir. Odur ki, İrəvan ən azı görüş yeri kimi “üçüncü tərəf” faktorunun formallığını təmin etməklə, bu məsələdə də Türkiyəni kiminləsə “qarşı-qarşıya qoymağa” çalışır.

İşin mənfi tərəfi odur ki, Türkiyə təmsilçiləri ilə Ermənistandakı görüş müxalifətin şou nümayiş etdirmək və ya təşkil etmək fürsətinə çevriləcək, bu da lazımsız hay-küy və problemlər yaradacaq və faydalı olmayacaq.

Üçüncü Ermənistan-Türkiyə görüşündən nə gözləmək olar? Əvvəlki iki görüşdən sonra tərəflər hər zaman qarşılıqlı təmkinli, münasibətlərin normallaşmasını ilkin şərt olmadan gördüklərini vurğulayan oxşar bəyanatlarla kifayətləniblər. Təbii ki, bu məhdudiyyətin real müzakirələri nə dərəcədə əks etdirdiyini söyləmək çətindir, eyni zamanda bu müzakirələrin getdiyi mühit də bir o qədər mürəkkəbdir, substantiv razılaşmaları gözləmək üçün heç bir ilkin şərt və ya əsas yoxdur.

Müvafiq olaraq, əgər üçüncü görüşdən sonra da proses təmkinli, lakin konstruktiv tonda qalarsa, dördüncü görüşün mümkünlüyü üçün əsaslar qoyularsa, onu hazırkı beynəlxalq hərbi-siyasi vəziyyətdə qənaətbəxş nəticə hesab etmək çətin olacaq. Eyni zamanda, üçüncü Ermənistan-Türkiyə görüşündə, şübhəsiz ki, ən azı üç oyunçunun - Avropa İttifaqı, Rusiya və ABŞ-ın diplomatik fəallığının müşahidə olunduğu Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ətrafında mövcud vəziyyət müzakirə olunacaq. Bu, əslində, Türkiyənin Ermənistan-Türkiyə məsələsini həll etməsində əsas istiqamətlər hesab etdiyimiz əsas çərçivədir.

Asif Cəfərov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   Türkiyə   Danışıqlar  


Bizi "telegram"da izləyin