İran Kreml-Ağ Ev cəbhəsində ciddi qaz-neft sövdələşmələrində - TƏFƏRRÜAT

2022/01/78978-1643267461.jpg
Oxunub: 1138     17:22     26 Yanvar 2022    
Dünən İran-ABŞ münasibətləri ilə bağlı sensasion bəyanat yayılıb: Tehran Vaşinqtonla birbaşa danışıqları istisna etmir...

İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahian bildirib ki, nüvə sazişi üzrə “yaxşı razılaşma” olarsa, Tehran Vaşinqtonla birbaşa danışıqlara başlaya bilər.

BMT Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvü - ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Rusiya, Çin, eləcə də Almaniya Tehranla 2015-ci ildə ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən birtərəfli qaydada ləğv edilmiş nüvə sazişini bərpa etməyə çalışırlar. Vyanada keçirilən danışıqların səkkizinci raundu hələlik uğurlu olmayıb.

Bu, şübhəsiz ki, diqqətəlayiq bəyanatdır, lakin proses davam etdirilməlidir. Və son aylarda ABŞ, görünür, İranla mümkün razılaşmaların qarşısını almaq üçün fürsət axtarır.

İran xarici işlər nazirinin bəyanatı ona görə diqqətəlayiqdir ki, son günlər Rusiya-İran münasibətlərində diqqətçəkən inkişaflar baş verib.

Ötən günlərdə Rusiyanın Qərb ilə gərginliyi fonunda İran prezidenti İbrahim Rəisi Vladimir Putinin dəvəti ilə Moskvaya gəlib. Kremldə Rusiya rəsmisi ilə görüşdə Rəisi Tehranın “Amerikaya 40 il müqavimət göstərdiyini” xatırladıb və ABŞ-ın hərəkətlərinə birgə müqavimət göstərməyi təklif edib. “Bu günün çox unikal şəraitində, Qərbin, o cümlədən ABŞ-ın birtərəfli hərəkətlərinə qarşı durmağa gəldikdə, biz əməkdaşlığımızda sinergiya yarada bilərik. Biz qırx ildən artıqdır ki, amerikalıların müqaviməti ilə üzləşmişik. Biz heç vaxt sanksiyalar və ya təhdidlərə görə ölkənin inkişafı üçün işi dayandırmayacağıq”.

Qərbin iki ölkəyə qarşı tətbiq etdiyi ağrılı iqtisadi sanksiyalarla yanaşı, Moskva və Tehranı güclü siyasi, iqtisadi və hərbi əlaqələr birləşdirir. İran və Rusiya həm də Suriyada on ildən artıqdır davam edən müharibədə prezident Bəşər Əsədin əsas müttəfiqləridir. Moskva nüvə sazişinin iştirakçılarından biridir. Dünyanın supergücləri 2015-ci ildə uğursuzluğa düçar olmuş sövdələşməni bərpa etmək üçün nəticəsiz danışıqları davam etdirirlər. İran prezidenti Rusiyanı dost dövlət adlandıraraq, ikitərəfli münasibətlərin bundan sonra da qısamüddətli deyil, strateji xarakter daşıyacağına, bu əlaqələrin möhkəm və çoxşaxəli olacağına əminliyini ifadə edib.

Qısa nitqində Rusiya prezidenti hətta epidemiya şəraitində belə iki ölkə arasında ticarətin uğurla inkişaf etdiyini vurğulayıb. Putinin qeyd etdiyi uğur əslində daha təvazökardır. Ötən il İran-Rusiya ticarət dövriyyəsi təxminən üç milyard dollar təşkil edirdisə, məsələn, Türkiyənin nümunəsində bu rəqəm 20 milyard dollara çatıb. Rəisi və Putinə boşluqları doldurmaq, əlaqələri dərinləşdirmək vəd edilib-edilməsə də, Moskvada tərəflər arasında, o cümlədən silahlanma məsələsində açıq şəkildə heç bir razılaşma əldə olunmayıb.

Kreml dəfələrlə İrana müasir silahlar satmağa hazır olduğunu bildirib. Bu arada Rusiya prezident administrasiyası bu yaxınlarda jurnalistlərin İran tərəfindən Rusiya silahlarının mümkün alınması ilə bağlı sualını cavabsız qoyub. “Biz heç vaxt hərbi-texniki əməkdaşlığı şərh etmirik”, - deyə Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov Rusiya mətbuatına bildirib.

Bunun əvəzində tərəflər Rusiya, İran və Çin hərbi gəmilərinin iştirakı ilə Sakit Okeanda hərbi dəniz təlimlərini elan ediblər.

Rəisinin Moskvaya rəsmi səfəri zamanı proqnozlaşdırılan hadisələrin təhlili kontekstində “İsna” xəbər agentliyi yüksək rütbəli xarici rəsmilər arasında İbrahim Rəisinin prezident seçilməsi münasibətilə ilk olaraq Rusiya prezidentinin təbrik etməsinə xüsusi diqqət yetirir. Bəzi xarici siyasət ekspertlərinə istinadən xəbərdə qeyd olunur ki, Şərqlə əlaqələrin genişlənməsi İranın Qərbin təzyiqlərinə qarşı mövqeyini gücləndirir.

İclasın əsas gündəmini proqnozlaşdıran məqalə müəllifi İranın Avrasiya İqtisadi Birliyinə (AİB) daimi üzvlüyünün müzakirəsinə diqqət çəkir. AİB-ə üzv ölkələrin bazar resurslarının müxtəlifliyini nəzərə alaraq, İranın AİB-ə daimi üzvlüyü İran iqtisadiyyatına əhəmiyyətli imkan yaradacaq, bu, İrana qarşı sanksiyalarla qismən kompensasiya oluna bilər. İran prezidentinin rəsmi saytının məlumatına görə, Rusiya və İran Suriyada terrorizmlə mübarizədə həm Əfqanıstanda, həm də Qafqazda uğurlu əməkdaşlıq edə bilərlər.

İran prezidenti Rusiyaya rəsmi səfərinin ikinci gününü Rusiya Dövlət Dumasında başa vurub və burada özünəməxsus çıxış imkanı qazanıb. İranın yüksək rütbəli dini və siyasi xadimi əvvəlcə Rusiya qanunverici orqanının yüksək tribunasından müsəlman dünyasının İsa Məsihə, onun anası Məryəmə hörmət etdiyini bildirib.

Çıxışının siyasi hissəsində o, qlobal təhlükələrə toxunub. O, Qərblə qarşıdurmada Rusiyaya dəstəyini ifadə etdi, Moskvanı bir sıra fundamental tələblərə görə rədd edən Şimali Atlantika hərbi ittifaqını hədəf aldı. “Şimali Atlantika Alyansı qeyri-qanuni olaraq müstəqil dövlətlərin ərazilərinə soxulur. Bu cür davranış aldatmadır və NATO-nun tezliklə dağılmasına gətirib çıxaracaq”, - deyə İran prezidenti Moskvada bildirib. Qeyd edək ki, bu, İbrahim Rəisinin ötən ilin avqustunda prezidentliyə başlayandan sonra Rusiyaya ilk səfəri olmaqla yanaşı, həm də nadir xarici səfərlərindən biri idi.

Rusiya-İran danışıqlarından sonra məlum olub ki, Tehran Moskvaya Rusiyadan İranın cənubuna maye qazı Azərbaycan ərazisi vasitəsilə çatdırmağı, sonra isə dünyanın istənilən nöqtəsinə ixrac etməyi təklif edib. Bu barədə İranın neft naziri Cavad Övci bildirib. Noyabr ayından eyni marşrutla Türkmənistanın mavi yanacağı Azərbaycana gətirilir.

İranlı nazir sövdələşmənin təfərrüatlarını, İranın Rusiyanın mayeləşdirilmiş təbii qazını hansı ölkəyə tədarük edəcəyini açıqlamayıb. ABŞ-ın hazırkı sanksiyaları səbəbindən İranın ixrac və idxal imkanları xeyli məhdudlaşıb. Keçən ilin sonunda isə “Reuters” xəbər verib ki, qeyri-rəsmi məlumatlara görə, avqust-oktyabr aylarında İrandan Çinə neft idxalının həcmi 500 min bareli keçərək ümumi idxalın təxminən 6%-nə çatıb. Eyni zamanda, “Reuters” mənbələrinin məlumatına görə, İran nefti ABŞ-ın sanksiyalarından yan keçmək üçün Çinə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Oman və Malayziyadan neft adı ilə tədarük edilib.

İranın neft naziri öz növbəsində bildirib ki, bir sıra Rusiya şirkətləri ilə qaz və neft yataqlarının işlənilməsi, neft emalı zavodlarının tikintisi və digər birgə enerji layihələri ilə bağlı “çox yaxşı razılaşmalar” əldə olunub.

Asif Cəfərov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: İran   Rusiya  


Bizi "telegram"da izləyin