Ermənistan Avrasiya şəbəkəsinə necə bağlandı?

2021/05/567-1620298032.jpg
Oxunub: 1116     20:30     06 May 2021    
2012-ci ildə Ermənistan parlamentindəki Respublikaçılar partiyasının mütləq əksəriyyəti, o dövrdə formalaşmış qeyri-hökümət qütblərinin qüvvələri olan Erməni Milli Konqresi (EMK), Ermənistan İnqilab İttifaqı (Daşnaksütun), Çiçəklənən Ermənistan Partiyası (ÇEP) KTMT razılaşmasının təsdiqinin lehinə səs verdilər.

Razılaşma heç bir üzv dövlətin digər üzv ölkələrin razılığı olmadan üçüncü ölkələrlə birgə öz ərazisində hərbi infrastruktur layihələrini həyata keçirə bilməməsindən ibarət idi. Sonrakı illərdə baş verən proseslərin inkişafı göstərdi ki, digər KTMT üzvləri və ya əksəriyyəti üçün de-yure müttəfiq olan Ermənistandan, de-fakto Azərbaycanla daha çox faktiki müttəfiqdir.

Beləliklə, əslində Ermənistan, keçmiş yüksək rütbəli məmurların da söylədiyi kimi, təhlükəsizlik şaxələndirilməsi kimi əsas məsələdə “açarı” İrəvana nisbətən Bakı ilə daha yaxın müttəfiq olan ölkələrə, hətta Ankara ilə illərlə İrəvana nisbətən daha sıx münasibətləri mövcud olan ölkələrə verib.

“1in.am” nəşri yazır ki, bu reallığı əks etdirən, Prezident İlham Əliyevin Ermənistana qarşı məktubunun kollektiv şəkildə təqdim edildiyi 2014-cü ilin mayında Astanada baş verənlərdən daha çox açıq bir nümunə təsəvvür etmək çətindir.

“Həmçinin 2015-ci ilin dekabrında Moskvada Serj Sarkisyanın KTMT Assambleyasının iştirakçılarını, hətta telefonla belə İrəvandan sərhəddə vəziyyət necədir, deyə soruşmağa ərindiklərinə dair danladığı da mövcud vəziyyəti əks etdirirdi.

AİƏT-də 2016-cı ilin Aprel döyüşləri ərəfəsində KTMT üzvlərinin Azərbaycanı incitməmək üçün AİƏT baş nazirlərinin İrəvanda aprelin 7-də keçiriləcək iclasının ləğv edilməsinə qərar verdiklərinin heç bir fərqi yoxdur.

Halbuki yaranmış vəziyyətdə əksi baş verməli idi, müttəfiqi incitməmək məsələsi əsas götürülməli idi. Əlbətdə ki, bu sadalananları davam etdirmək mümkündür, lakin yaxın keçmişin tarixini yeniləmək sadəcə statistik bir məqsəd daşımır. Gələcək üçün zəruri nəticələr çıxarmaq məqsədilə xronologiya istifadə edilməsi vacibdir.

Bu mənada, Ermənistanın yuxarıda göstərilən problemlərin aşkar olduğu bir istiqamətə niyə getdiyini düşünüb nəticə çıxarmaq çox vacibdir. Bu məsələdə tez-tez elitanın agent olduğu barədə “açıqlama” olur. Kimin agent olduğunu, kimin olmadığını bilmirəm. Onların heç biri də bu cür iddiaların dəqiq sübutlarını təqdim etməyib. Müvafiq olaraq, problemi və həll yollarını, strukturu maksimum dərəcədə ortaya çıxarmaq və onu gələcək üçün dəyişdirmək məntiqi ilə baxmaq lazımdır. Bu mənada Ermənistanda əks tərəfi eyni “xəmirdən yoğrulmuş” müxalifət olan bir hökumət qurulduğu açıqdır.

Bu, Ermənistan və Qarabağ məsələsində qurulan təhlükəsizlik sisteminin Ermənistandan geniş xarici-siyasi cəlb olunmaqla iqtidar və müxalifət arasında kifayət qədər geniş bir “ayırıcı xətt” yaratmasını tələb etdiyi bir vəziyyətdə baş verir. Ermənistanda iqtidar və müxalifət “Mən onlardan daha dürüst və ağıllıyam” məntiqi ilə yalnız içəridə deyil, məhz orada bölünməli idi. Bununla yanaşı, eyni zamanda, bu bölgünün qarşılıqlı qidalandırıcı meyllərdən həddindən artıq azad olması çox vacibdir. Ermənistandakı alternativ anlayışlar, hətta patologiyanın deklarativ təbiətindən azad olan kifayət qədər möhkəm, real təriflərlə formalaşdırılır ki, bu da qeyri-peşəkarlığa açıqdır.

Ermənistandakı xarici siyasət-təhlükəsizlik konseptual fərqlərinə görə, siyasi baxımdan hörmətli bir iqtidar-müxalifət mexanizminin olmaması, müxalifətin yalnız daxili məsələlərdə “həddindən artıq cəmləşməsi”, xarici sahədə isə yalnız bəyannamə-tost məzmunu, müxalifəti bir siyasi təşkilat olaraq dəyərdən salır, bu da geosiyasi çəkic və lövhə arasındakı vəziyyəti canlı və çevik hala gətirməlidir”, - deyə nəşr qeyd edib.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   AİƏT   KTMT   Rusiya  


Ermənistan Avrasiya şəbəkəsinə necə bağlandı?

2021/05/567-1620298032.jpg
Oxunub: 1117     20:30     06 May 2021    
2012-ci ildə Ermənistan parlamentindəki Respublikaçılar partiyasının mütləq əksəriyyəti, o dövrdə formalaşmış qeyri-hökümət qütblərinin qüvvələri olan Erməni Milli Konqresi (EMK), Ermənistan İnqilab İttifaqı (Daşnaksütun), Çiçəklənən Ermənistan Partiyası (ÇEP) KTMT razılaşmasının təsdiqinin lehinə səs verdilər.

Razılaşma heç bir üzv dövlətin digər üzv ölkələrin razılığı olmadan üçüncü ölkələrlə birgə öz ərazisində hərbi infrastruktur layihələrini həyata keçirə bilməməsindən ibarət idi. Sonrakı illərdə baş verən proseslərin inkişafı göstərdi ki, digər KTMT üzvləri və ya əksəriyyəti üçün de-yure müttəfiq olan Ermənistandan, de-fakto Azərbaycanla daha çox faktiki müttəfiqdir.

Beləliklə, əslində Ermənistan, keçmiş yüksək rütbəli məmurların da söylədiyi kimi, təhlükəsizlik şaxələndirilməsi kimi əsas məsələdə “açarı” İrəvana nisbətən Bakı ilə daha yaxın müttəfiq olan ölkələrə, hətta Ankara ilə illərlə İrəvana nisbətən daha sıx münasibətləri mövcud olan ölkələrə verib.

“1in.am” nəşri yazır ki, bu reallığı əks etdirən, Prezident İlham Əliyevin Ermənistana qarşı məktubunun kollektiv şəkildə təqdim edildiyi 2014-cü ilin mayında Astanada baş verənlərdən daha çox açıq bir nümunə təsəvvür etmək çətindir.

“Həmçinin 2015-ci ilin dekabrında Moskvada Serj Sarkisyanın KTMT Assambleyasının iştirakçılarını, hətta telefonla belə İrəvandan sərhəddə vəziyyət necədir, deyə soruşmağa ərindiklərinə dair danladığı da mövcud vəziyyəti əks etdirirdi.

AİƏT-də 2016-cı ilin Aprel döyüşləri ərəfəsində KTMT üzvlərinin Azərbaycanı incitməmək üçün AİƏT baş nazirlərinin İrəvanda aprelin 7-də keçiriləcək iclasının ləğv edilməsinə qərar verdiklərinin heç bir fərqi yoxdur.

Halbuki yaranmış vəziyyətdə əksi baş verməli idi, müttəfiqi incitməmək məsələsi əsas götürülməli idi. Əlbətdə ki, bu sadalananları davam etdirmək mümkündür, lakin yaxın keçmişin tarixini yeniləmək sadəcə statistik bir məqsəd daşımır. Gələcək üçün zəruri nəticələr çıxarmaq məqsədilə xronologiya istifadə edilməsi vacibdir.

Bu mənada, Ermənistanın yuxarıda göstərilən problemlərin aşkar olduğu bir istiqamətə niyə getdiyini düşünüb nəticə çıxarmaq çox vacibdir. Bu məsələdə tez-tez elitanın agent olduğu barədə “açıqlama” olur. Kimin agent olduğunu, kimin olmadığını bilmirəm. Onların heç biri də bu cür iddiaların dəqiq sübutlarını təqdim etməyib. Müvafiq olaraq, problemi və həll yollarını, strukturu maksimum dərəcədə ortaya çıxarmaq və onu gələcək üçün dəyişdirmək məntiqi ilə baxmaq lazımdır. Bu mənada Ermənistanda əks tərəfi eyni “xəmirdən yoğrulmuş” müxalifət olan bir hökumət qurulduğu açıqdır.

Bu, Ermənistan və Qarabağ məsələsində qurulan təhlükəsizlik sisteminin Ermənistandan geniş xarici-siyasi cəlb olunmaqla iqtidar və müxalifət arasında kifayət qədər geniş bir “ayırıcı xətt” yaratmasını tələb etdiyi bir vəziyyətdə baş verir. Ermənistanda iqtidar və müxalifət “Mən onlardan daha dürüst və ağıllıyam” məntiqi ilə yalnız içəridə deyil, məhz orada bölünməli idi. Bununla yanaşı, eyni zamanda, bu bölgünün qarşılıqlı qidalandırıcı meyllərdən həddindən artıq azad olması çox vacibdir. Ermənistandakı alternativ anlayışlar, hətta patologiyanın deklarativ təbiətindən azad olan kifayət qədər möhkəm, real təriflərlə formalaşdırılır ki, bu da qeyri-peşəkarlığa açıqdır.

Ermənistandakı xarici siyasət-təhlükəsizlik konseptual fərqlərinə görə, siyasi baxımdan hörmətli bir iqtidar-müxalifət mexanizminin olmaması, müxalifətin yalnız daxili məsələlərdə “həddindən artıq cəmləşməsi”, xarici sahədə isə yalnız bəyannamə-tost məzmunu, müxalifəti bir siyasi təşkilat olaraq dəyərdən salır, bu da geosiyasi çəkic və lövhə arasındakı vəziyyəti canlı və çevik hala gətirməlidir”, - deyə nəşr qeyd edib.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   AİƏT   KTMT   Rusiya