Ermənilər tərəfindən kabus şəhərciyinə çevrilən Füzuli - REPORTAJ (FOTOLAR)

2021/02/11111-16135595820.jpg
Oxunub: 13948     10:23     18 Fevral 2021    
Ordu.az erməni işğalından azad edilmiş Ağdam və Füzuli bölgələrinə səfərin ardından hazırlanmış reportajın davamını təqdim edir. İlk yazıda oxucularımıza Ağdam bölgəsində gördüklərimizi çatdırdıq. İndi isə Füzulidə gördüklərimizi Sizinlə bölüşəcəyik.

Füzuli şəhərinin yalnız xəritədə mövcud olduğunu söyləmək daha doğru olar, lakin əslində Ağdam kimi bir kabus şəhəridir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Füzuliyə səfəri zamanı nə şəhərin özündə, nə də ətraf kəndlərdə bir dənə də olsun bina qalmadığını qeyd etdi. Erməni işğalçıları Füzuli şəhərini tamamilə dağıdıblar.

“Füzulidə bir dənə də olsun salamat bina yox idi, hər şey yerlə-yeksan edilmişdir. Bir dənə də bina tapılmadı ki, orada bayrağımızı qaldıraq”, - deyə Prezident bildirmişdi.

Və bu kədərli, lakin sərt bir həqiqətdir. Şəhərdəki və kəndlərdəki evlər və binalar məhv edilib. Erməni işğalçıları bir vaxtlar çiçəklənən bölgənin bütün infrastrukturunu məhv ediblər.


Haşiyə: Füzuli şəhəri Bakıdan 364 km məsafədədir. Erməni işğalından əvvəl şəhərin əhalisi təxminən 20 min nəfər, bölgənin əhalisi isə 130 mindən çox idi. Ərazidə həyat inkişaf edirdi, insanlar dinc və firavan yaşayırdılar, taxıl, ipəkqurdu, üzümçülük becərirdilər. Bölgədə kərə yağı, şərabçılıq, dəmir-beton məhsulları, asfalt fabrikləri və toxuculuq fabrikləri var idi. Lakin hər şey 23 avqust 1993-cü ildə, Ermənistan ordusunun Füzuli bölgəsini işğal etdiyi zaman məhv oldu.

Ümummmilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycanda hakimiyyətə qayıdışından sonra Azərbaycan Ordusu 1993-1994-cü ilin qışında uğurlu əməliyyatlar həyata keçirdi və nəticədə 82 yaşayış məntəqəsindən 23-ü erməni işğalçılarından azad edildi. Bölgənin mərkəzi müvəqqəti olaraq azad edilmiş Horadizə köçürüldü.

Bu gün Horadiz rahat, inkişaf etməkdə olan bir şəhərdir. Füzuli şəhəri isə özünün arxa fonuna görə bərbad görünür.


İşğal illəri ərzində erməni vandalları şəhərdə bütün tikililəri tamamilə dağıdıb, orada daşı-daş üstündə qoymayıblar. 27 il ərzində - Azərbaycan Ordusunun bütün gücü ilə “dəmir yumruq” onlara dəyənə qədər düşmən burada vəhşilik edirdi. 17 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev xalqa müraciətində Füzulinin erməni işğalından azad edildiyini elan etdi.

Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Ordusunun zərbələri altında Füzuli şəhərindən ardına baxmadan sürətlə geri çəkildi, yəni qaçdı. Bunu onlardan sonra qalan çoxsaylı “əsərlər” də sübut edir. Xüsusilə, indi də, bir neçə ay sonra, şəhərdə tərk edilmiş silahlar, döyüş sursatları və hərbi geyimləri görmək olar.


Yeri gəlmişkən, hərbi geyim haqqında danışaq. Erməni “zinvorları”nın şalvarları hər yerə səpələnib. Özü də onların bir çoxu, üzr istəyirəm, islanmış formadadır. Bu, erməni hərbçilərinin şəhərdə məruz qaldığı psixoloji qorxudan xəbər verir.


Füzuli şəhərinin özündə kifayət qədər beton istehkamları var idi və erməni işğalçı kontingenti uzunmüddətli müdafiəyə hazırlaşırdı. Qeyd edək ki, Füzuli bölgəsindəki ermənilərin müdafiə xətti Ağdamda gördüklərimizdən ciddi şəkildə fərqlənirdi. Və bunun səbəbini izah edək.


Ermənilər Füzuli rayonunda müdafiə istehkamlarını eşelonlaşdırılmış, çoxprofilli qurmuşdular. Və burada ərazinin relyefinə görə, xüsusilə də buradakı mövcud təpələrə görə müdafiə olunmaq onlar üçün daha asan idi və bunun da arxasında həm texnika, həm də minaatanları yerləşdirə bilirdilər.


Serbiya istehsalı olan mərmilər Bakının Belqraddan izahat tələb etməsinə səbəb olmuşdu

Ağdamdan fərqli olaraq Füzulidə ermənilər uzun müddət Azərbaycan Ordusunun hücumuna müqavimət göstərə, cinahlardan müəyyən təhlükə ocaqları yarada bildilər. Buna görə də əks-hücumun ilkin mərhələsində Ordumuzun əsas vəzifəsi düşmənin arxa cəbhəsində bu cür ocaqları məhv etmək idi ki, bu da düşmənin arxa cəbhəsinin müəyyən hissələrinə daxil olan xüsusi təyinatlı qrupların köməyi ilə uğurla həyata keçirildi, düşmənin arxa cəbhəsinin dərinliklərinə sızdılar və bununla da atəş nəticəsində çoxlu sayda qurbanın qarşısı alındı.


Düşmənə məxsus məhv edilmiş “Qvozdika” ÖAQ

İntensiv döyüşlərin təxminən dördüncü, ya da beşinci günü ermənilərin Füzuliyə artilleriya mərmiləri gətirməsi kəskin şəkildə azaldı. Paralel olaraq Pilotsuz Uçuş Aparatlarının köməyi ilə həm birinci, həm ikinci müdafiə xətlərində, həm də arxa cəbhədə erməni hərbi texnikası məhv edildi. Füzuli istiqamətindəki təchizat marşrutlarına uğurlu zərbələr endirildi və bunu biz ərazidən keçərkən də müşahidə etdik.


Buradakı erməni qüvvələri ərazinin hər bir elementindən sığınacaq kimi istifadə edirdi, hər kiçik körpünün altında və kanallarda, PUA-larımızın zərbələrindən və basqınlardan gizlənən erməni hərbçilərinin varlığı nəzərə çarpır.

Ermənilərin müdafiə xəttinin ön sıralarında, əsasən “Spayk” tank əleyhinə idarəolunan raket komplekslərinin atəşi ilə məhv edilmiş bir çox hərbi texnika var. Bir qədər irəlidə və ya kaponirlərdə erməni zirehli texnikaları PUA-lar tərəfindən məhv edilib.


Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Füzulidə çox sayda saxta hədəf var. Çox güman ki, erməni hərbi qulluqçuları ya PUA-larımızın termal görüntü vasitələri ilə təchiz olunmadığına ümid edib, ya da bu hədəflərin hərbi baxımdan prioritet hesab olunacağı gözləyiblər. Ancaq bu saxta hədəflər o qədər primitiv şəkildə qurulub ki, çılpaq gözlə belə hərbi obyektin bu şəkildə maskalanmadığı aydın olur.

Lakin heç bir hiylə, heç bir eşelonlaşdırılmış müdafiə xətti erməni işğalçı kontingentini tam məğlubiyyətdən xilas edə bilmədi. İndiyədək də Füzuli rayonu ərazisində utilizasiya olunmuş “zinvor”ların meyitləri tapılır.

Ancaq ən əsası odur ki, dinc həyat tədricən Füzuli bölgəsinə qayıdır. Bu, əkin sahələrinin minalardan təmizlənmiş bəzi hissələrində artıq səpin işlərinin aparılması ilə açıq şəkildə görünür. Hətta ilk tumurcuqlar belə çıxıb. Bu o deməkdir ki, Füzuli də erməni işğalından azad edilmiş bütün bölgələr kimi yenidən Azərbaycanın çiçəklənən bir guşəsinə çevriləcək.

Bəhram Batıyev, Hans Kloss
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır

Foto


Teqlər: Füzuli   Reportaj  


Ermənilər tərəfindən kabus şəhərciyinə çevrilən Füzuli - REPORTAJ (FOTOLAR)

2021/02/11111-16135595820.jpg
Oxunub: 13949     10:23     18 Fevral 2021    
Ordu.az erməni işğalından azad edilmiş Ağdam və Füzuli bölgələrinə səfərin ardından hazırlanmış reportajın davamını təqdim edir. İlk yazıda oxucularımıza Ağdam bölgəsində gördüklərimizi çatdırdıq. İndi isə Füzulidə gördüklərimizi Sizinlə bölüşəcəyik.

Füzuli şəhərinin yalnız xəritədə mövcud olduğunu söyləmək daha doğru olar, lakin əslində Ağdam kimi bir kabus şəhəridir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Füzuliyə səfəri zamanı nə şəhərin özündə, nə də ətraf kəndlərdə bir dənə də olsun bina qalmadığını qeyd etdi. Erməni işğalçıları Füzuli şəhərini tamamilə dağıdıblar.

“Füzulidə bir dənə də olsun salamat bina yox idi, hər şey yerlə-yeksan edilmişdir. Bir dənə də bina tapılmadı ki, orada bayrağımızı qaldıraq”, - deyə Prezident bildirmişdi.

Və bu kədərli, lakin sərt bir həqiqətdir. Şəhərdəki və kəndlərdəki evlər və binalar məhv edilib. Erməni işğalçıları bir vaxtlar çiçəklənən bölgənin bütün infrastrukturunu məhv ediblər.


Haşiyə: Füzuli şəhəri Bakıdan 364 km məsafədədir. Erməni işğalından əvvəl şəhərin əhalisi təxminən 20 min nəfər, bölgənin əhalisi isə 130 mindən çox idi. Ərazidə həyat inkişaf edirdi, insanlar dinc və firavan yaşayırdılar, taxıl, ipəkqurdu, üzümçülük becərirdilər. Bölgədə kərə yağı, şərabçılıq, dəmir-beton məhsulları, asfalt fabrikləri və toxuculuq fabrikləri var idi. Lakin hər şey 23 avqust 1993-cü ildə, Ermənistan ordusunun Füzuli bölgəsini işğal etdiyi zaman məhv oldu.

Ümummmilli lider Heydər Əliyevin Azərbaycanda hakimiyyətə qayıdışından sonra Azərbaycan Ordusu 1993-1994-cü ilin qışında uğurlu əməliyyatlar həyata keçirdi və nəticədə 82 yaşayış məntəqəsindən 23-ü erməni işğalçılarından azad edildi. Bölgənin mərkəzi müvəqqəti olaraq azad edilmiş Horadizə köçürüldü.

Bu gün Horadiz rahat, inkişaf etməkdə olan bir şəhərdir. Füzuli şəhəri isə özünün arxa fonuna görə bərbad görünür.


İşğal illəri ərzində erməni vandalları şəhərdə bütün tikililəri tamamilə dağıdıb, orada daşı-daş üstündə qoymayıblar. 27 il ərzində - Azərbaycan Ordusunun bütün gücü ilə “dəmir yumruq” onlara dəyənə qədər düşmən burada vəhşilik edirdi. 17 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev xalqa müraciətində Füzulinin erməni işğalından azad edildiyini elan etdi.

Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Ordusunun zərbələri altında Füzuli şəhərindən ardına baxmadan sürətlə geri çəkildi, yəni qaçdı. Bunu onlardan sonra qalan çoxsaylı “əsərlər” də sübut edir. Xüsusilə, indi də, bir neçə ay sonra, şəhərdə tərk edilmiş silahlar, döyüş sursatları və hərbi geyimləri görmək olar.


Yeri gəlmişkən, hərbi geyim haqqında danışaq. Erməni “zinvorları”nın şalvarları hər yerə səpələnib. Özü də onların bir çoxu, üzr istəyirəm, islanmış formadadır. Bu, erməni hərbçilərinin şəhərdə məruz qaldığı psixoloji qorxudan xəbər verir.


Füzuli şəhərinin özündə kifayət qədər beton istehkamları var idi və erməni işğalçı kontingenti uzunmüddətli müdafiəyə hazırlaşırdı. Qeyd edək ki, Füzuli bölgəsindəki ermənilərin müdafiə xətti Ağdamda gördüklərimizdən ciddi şəkildə fərqlənirdi. Və bunun səbəbini izah edək.


Ermənilər Füzuli rayonunda müdafiə istehkamlarını eşelonlaşdırılmış, çoxprofilli qurmuşdular. Və burada ərazinin relyefinə görə, xüsusilə də buradakı mövcud təpələrə görə müdafiə olunmaq onlar üçün daha asan idi və bunun da arxasında həm texnika, həm də minaatanları yerləşdirə bilirdilər.


Serbiya istehsalı olan mərmilər Bakının Belqraddan izahat tələb etməsinə səbəb olmuşdu

Ağdamdan fərqli olaraq Füzulidə ermənilər uzun müddət Azərbaycan Ordusunun hücumuna müqavimət göstərə, cinahlardan müəyyən təhlükə ocaqları yarada bildilər. Buna görə də əks-hücumun ilkin mərhələsində Ordumuzun əsas vəzifəsi düşmənin arxa cəbhəsində bu cür ocaqları məhv etmək idi ki, bu da düşmənin arxa cəbhəsinin müəyyən hissələrinə daxil olan xüsusi təyinatlı qrupların köməyi ilə uğurla həyata keçirildi, düşmənin arxa cəbhəsinin dərinliklərinə sızdılar və bununla da atəş nəticəsində çoxlu sayda qurbanın qarşısı alındı.


Düşmənə məxsus məhv edilmiş “Qvozdika” ÖAQ

İntensiv döyüşlərin təxminən dördüncü, ya da beşinci günü ermənilərin Füzuliyə artilleriya mərmiləri gətirməsi kəskin şəkildə azaldı. Paralel olaraq Pilotsuz Uçuş Aparatlarının köməyi ilə həm birinci, həm ikinci müdafiə xətlərində, həm də arxa cəbhədə erməni hərbi texnikası məhv edildi. Füzuli istiqamətindəki təchizat marşrutlarına uğurlu zərbələr endirildi və bunu biz ərazidən keçərkən də müşahidə etdik.


Buradakı erməni qüvvələri ərazinin hər bir elementindən sığınacaq kimi istifadə edirdi, hər kiçik körpünün altında və kanallarda, PUA-larımızın zərbələrindən və basqınlardan gizlənən erməni hərbçilərinin varlığı nəzərə çarpır.

Ermənilərin müdafiə xəttinin ön sıralarında, əsasən “Spayk” tank əleyhinə idarəolunan raket komplekslərinin atəşi ilə məhv edilmiş bir çox hərbi texnika var. Bir qədər irəlidə və ya kaponirlərdə erməni zirehli texnikaları PUA-lar tərəfindən məhv edilib.


Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Füzulidə çox sayda saxta hədəf var. Çox güman ki, erməni hərbi qulluqçuları ya PUA-larımızın termal görüntü vasitələri ilə təchiz olunmadığına ümid edib, ya da bu hədəflərin hərbi baxımdan prioritet hesab olunacağı gözləyiblər. Ancaq bu saxta hədəflər o qədər primitiv şəkildə qurulub ki, çılpaq gözlə belə hərbi obyektin bu şəkildə maskalanmadığı aydın olur.

Lakin heç bir hiylə, heç bir eşelonlaşdırılmış müdafiə xətti erməni işğalçı kontingentini tam məğlubiyyətdən xilas edə bilmədi. İndiyədək də Füzuli rayonu ərazisində utilizasiya olunmuş “zinvor”ların meyitləri tapılır.

Ancaq ən əsası odur ki, dinc həyat tədricən Füzuli bölgəsinə qayıdır. Bu, əkin sahələrinin minalardan təmizlənmiş bəzi hissələrində artıq səpin işlərinin aparılması ilə açıq şəkildə görünür. Hətta ilk tumurcuqlar belə çıxıb. Bu o deməkdir ki, Füzuli də erməni işğalından azad edilmiş bütün bölgələr kimi yenidən Azərbaycanın çiçəklənən bir guşəsinə çevriləcək.

Bəhram Batıyev, Hans Kloss
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır

Foto


Teqlər: Füzuli   Reportaj  


Bizi "telegram"da izləyin