Ermənistan qapıların bağlanmamasına ümid edir

2020/03/Untit-1585478517.jpg
Oxunub: 661     12:20     27 Yanvar 2021    
Erməni cəmiyyəti bu gün Qarabağ müharibəsindəki məğlubiyyətə görə təsvir oluna bilməyəcək qədər ağır böhranla üzləşir. 44 günlük ümid və həyəcan kabusundan sonra 10 Noyabr kapitulyasiyasının sürətlə artması Ermənistanda ümummilli bir şoka səbəb oldu, bunun törətdiyi təkandan hələ də erməni cəmiyyəti özünə gələ bilməyib.

“Lragir” nəşri yazır ki, müharibənin başlanğıcından bəri yuxusunu itirən ümumerməni diasporu da çətin bir psixoloji gərginlik vəziyyətinə düşüb.

“Fiziki cəhətdən nə qədər uzaq olsan da, millətin taleyi üçün həyəcan hissi bir o qədər dərinləşir. İkinci erməni ordusu olan diaspora beynəlxalq şüur üçün misilsiz bir çılğın mübarizəyə girişdi, günlərlə Avropa parlamentləri və səfirliklərinin qapılarını döydü, yolları bağladı, maliyyə və humanitar yardım göndərdi.

Müharibə ölkəmizin tərəfdaş baxımından mükəmməl bir “yetim” statusunda olduğunu göstərdi. Yeganə müttəfiqimiz olan Rusiya “ögey qonşu” rolunda olmaqla özbaşına, müharibə zamanı şahidi olduğumuz kimi nə zaman və necə istərsə bizə sahib çıxa biləcəyini göstərdi. İki qonşu ölkəmizin həlledici məqamda nə qədər məkrli davrandıqlarını, kiçik bir siyasi, iqtisadi və regional əhəmiyyəti olan Ermənistan üçün Azərbaycanla münasibətləri heç vaxt təhlükəyə atmayacaqlarını göstərdilər.

Yeganə fədakar, Ermənistanla sadiq müttəfiq olub və olaraq qalacaq dünyadakı ermənilərlə hələ də milli inteqrasiya sistemi hazırlayıb inkişaf etdirə bilmədik. Qanunlar, işgüzar münasibətlər, insani rəftar baxımından, Ermənistan hakimiyyəti dövründə diaspora ermənilərini Ermənistandan uzaqlaşdırmaq üçün hər şey edildi. Müharibədən sonrakı Ermənistanın əsas vəzifələrindən biri, Ermənistan prezidenti Armen Sarkisyan tərəfindən əhəmiyyətini dəfələrlə vurğuladığı yeddi milyonluq Diaspora ilə bu münasibətlərin yaxşılaşdırılmasına mane olan qanunvericilik əngəllərini dərhal düzəltmək olmalıdır. Bunun üçün Diasporadakı partiya-kilsə bölücü strukturlarının az qala əsrdən bəri daşlaşmış ənənələri və günümüzün son dərəcə siyasiləşmiş atmosferi nəzərə alınmaqla, “erməni və erməni” arasında daha peşəkar və həssas diplomatik iş aparılması tələb olunur. Bu çərçivədə Diaspor İşləri üzrə Xüsusi Komissar çıxışlarında köhnə və yeni, ağ və qara damğalarını istisna etməlidir. Diasporaya ünvanlanmış mesajlarımız yalnız birliyi və konsolidasiyanı təşviq etməlidir.

Ermənistanı necə 10 milyon erməni üçün mülki statusu olan, ən yaxşı mütəxəssisləri dövlət işinin bütün sahələrinə cəlb ediləcək bir ölkəyə çevirmək olar? Bu, konstitusiya dəyişikliyinin vaxt aparan prosesləri ilə əlaqəlidir. Təəssüf ki, bu gün “səssiz” daxili siyasi böhran səbəbindən ayağa qalxmaq üçün çox qiymətli bir zamandır. Ermənistanın sərhədlərinin təhlükəsizliyi ilə bağlı problemimiz var, bu baxımdan hakimiyyətin davranışı mükəmməl bir əyləc sisteminə söykənməkdə qalır. Ermənistanı təhdid edən təhlükələr bu gün, hazırda indiki məqamda 7/24 rejimi vəziyyətində problemlidir. Qarsda Türkiyə fevral ayında Azərbaycanla birgə hərbi təlimlər keçirəcək ki, bu da Ermənistanın sərhədlərinə təhlükə yaratdığını göstərir.

Bu gün Ermənistan əsas aktual problemi ilə qarşılaşır, bunlardan biri təhlükəsizlik (ordu, hərbi sənaye), digəri demoqrafiya məsələsidir. Bu məsələnin qanuni həll yollarının necə olacağını bilmirəm, amma diaspora erməni gənclərinin Ermənistan ordusuna cəlb edilməsi mümkün olmalıdır. ABŞ-da anadan olan gənc yəhudilər həvəslə gəlib İsrail ordusunda xidmət edirlər. Onlara dərhal İsrail vətəndaşlığı (ikili vətəndaşlıq ABŞ qanunlarına zidd deyil), ikiqat əmək haqqı, ailəsini ziyarət etmək üçün birdəfəlik ikitərəfli uçuş və digər imtiyazlar verilir. Ümumiyyətlə, hərbi ekspert peşəsi harada yaşasa da erməni gəncləri arasında çox populyar olmalıdır. Hər nə qədər texniki cəhətdən təchiz edilmiş olsa da, hərbi resurslar müharibədə həlledici rol oynayır, Ermənistan kimi kiçik bir millət üçün, diaspora erməniləri də daxil olmaqla, millət-qala ordusu yaratmaq fikri milli təhlükəsizliyin təməl daşı olmalıdır.

Demoqrafik böhrandan çıxmaq üçün ilk növbədə ermənilərin İran, Suriya və Livandan Ermənistana köçü stimullaşdırılmalıdır. Vətən yalnız firavan və təhlükəsiz olduğu zaman deyil, təhlükə altında olduqda və köməyə ehtiyacı olduğu zaman da sevilməlidir. İran nümunəsində gördük, müharibə zamanı İran-Erməni icmasının İslam Respublikasının mövqeyində həlledici amil olmadığına əmin olduq. İran-Erməni icmasının Ermənistana köç etməsi xoş qarşılanar, bunu terrorçuların mühitində yaşayan digər Suriya və Livandakı erməni soydaşlarımıza da aid etmək olar”, - deyə nəşr yazıb.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   İran  


Ermənistan qapıların bağlanmamasına ümid edir

2020/03/Untit-1585478517.jpg
Oxunub: 662     12:20     27 Yanvar 2021    
Erməni cəmiyyəti bu gün Qarabağ müharibəsindəki məğlubiyyətə görə təsvir oluna bilməyəcək qədər ağır böhranla üzləşir. 44 günlük ümid və həyəcan kabusundan sonra 10 Noyabr kapitulyasiyasının sürətlə artması Ermənistanda ümummilli bir şoka səbəb oldu, bunun törətdiyi təkandan hələ də erməni cəmiyyəti özünə gələ bilməyib.

“Lragir” nəşri yazır ki, müharibənin başlanğıcından bəri yuxusunu itirən ümumerməni diasporu da çətin bir psixoloji gərginlik vəziyyətinə düşüb.

“Fiziki cəhətdən nə qədər uzaq olsan da, millətin taleyi üçün həyəcan hissi bir o qədər dərinləşir. İkinci erməni ordusu olan diaspora beynəlxalq şüur üçün misilsiz bir çılğın mübarizəyə girişdi, günlərlə Avropa parlamentləri və səfirliklərinin qapılarını döydü, yolları bağladı, maliyyə və humanitar yardım göndərdi.

Müharibə ölkəmizin tərəfdaş baxımından mükəmməl bir “yetim” statusunda olduğunu göstərdi. Yeganə müttəfiqimiz olan Rusiya “ögey qonşu” rolunda olmaqla özbaşına, müharibə zamanı şahidi olduğumuz kimi nə zaman və necə istərsə bizə sahib çıxa biləcəyini göstərdi. İki qonşu ölkəmizin həlledici məqamda nə qədər məkrli davrandıqlarını, kiçik bir siyasi, iqtisadi və regional əhəmiyyəti olan Ermənistan üçün Azərbaycanla münasibətləri heç vaxt təhlükəyə atmayacaqlarını göstərdilər.

Yeganə fədakar, Ermənistanla sadiq müttəfiq olub və olaraq qalacaq dünyadakı ermənilərlə hələ də milli inteqrasiya sistemi hazırlayıb inkişaf etdirə bilmədik. Qanunlar, işgüzar münasibətlər, insani rəftar baxımından, Ermənistan hakimiyyəti dövründə diaspora ermənilərini Ermənistandan uzaqlaşdırmaq üçün hər şey edildi. Müharibədən sonrakı Ermənistanın əsas vəzifələrindən biri, Ermənistan prezidenti Armen Sarkisyan tərəfindən əhəmiyyətini dəfələrlə vurğuladığı yeddi milyonluq Diaspora ilə bu münasibətlərin yaxşılaşdırılmasına mane olan qanunvericilik əngəllərini dərhal düzəltmək olmalıdır. Bunun üçün Diasporadakı partiya-kilsə bölücü strukturlarının az qala əsrdən bəri daşlaşmış ənənələri və günümüzün son dərəcə siyasiləşmiş atmosferi nəzərə alınmaqla, “erməni və erməni” arasında daha peşəkar və həssas diplomatik iş aparılması tələb olunur. Bu çərçivədə Diaspor İşləri üzrə Xüsusi Komissar çıxışlarında köhnə və yeni, ağ və qara damğalarını istisna etməlidir. Diasporaya ünvanlanmış mesajlarımız yalnız birliyi və konsolidasiyanı təşviq etməlidir.

Ermənistanı necə 10 milyon erməni üçün mülki statusu olan, ən yaxşı mütəxəssisləri dövlət işinin bütün sahələrinə cəlb ediləcək bir ölkəyə çevirmək olar? Bu, konstitusiya dəyişikliyinin vaxt aparan prosesləri ilə əlaqəlidir. Təəssüf ki, bu gün “səssiz” daxili siyasi böhran səbəbindən ayağa qalxmaq üçün çox qiymətli bir zamandır. Ermənistanın sərhədlərinin təhlükəsizliyi ilə bağlı problemimiz var, bu baxımdan hakimiyyətin davranışı mükəmməl bir əyləc sisteminə söykənməkdə qalır. Ermənistanı təhdid edən təhlükələr bu gün, hazırda indiki məqamda 7/24 rejimi vəziyyətində problemlidir. Qarsda Türkiyə fevral ayında Azərbaycanla birgə hərbi təlimlər keçirəcək ki, bu da Ermənistanın sərhədlərinə təhlükə yaratdığını göstərir.

Bu gün Ermənistan əsas aktual problemi ilə qarşılaşır, bunlardan biri təhlükəsizlik (ordu, hərbi sənaye), digəri demoqrafiya məsələsidir. Bu məsələnin qanuni həll yollarının necə olacağını bilmirəm, amma diaspora erməni gənclərinin Ermənistan ordusuna cəlb edilməsi mümkün olmalıdır. ABŞ-da anadan olan gənc yəhudilər həvəslə gəlib İsrail ordusunda xidmət edirlər. Onlara dərhal İsrail vətəndaşlığı (ikili vətəndaşlıq ABŞ qanunlarına zidd deyil), ikiqat əmək haqqı, ailəsini ziyarət etmək üçün birdəfəlik ikitərəfli uçuş və digər imtiyazlar verilir. Ümumiyyətlə, hərbi ekspert peşəsi harada yaşasa da erməni gəncləri arasında çox populyar olmalıdır. Hər nə qədər texniki cəhətdən təchiz edilmiş olsa da, hərbi resurslar müharibədə həlledici rol oynayır, Ermənistan kimi kiçik bir millət üçün, diaspora erməniləri də daxil olmaqla, millət-qala ordusu yaratmaq fikri milli təhlükəsizliyin təməl daşı olmalıdır.

Demoqrafik böhrandan çıxmaq üçün ilk növbədə ermənilərin İran, Suriya və Livandan Ermənistana köçü stimullaşdırılmalıdır. Vətən yalnız firavan və təhlükəsiz olduğu zaman deyil, təhlükə altında olduqda və köməyə ehtiyacı olduğu zaman da sevilməlidir. İran nümunəsində gördük, müharibə zamanı İran-Erməni icmasının İslam Respublikasının mövqeyində həlledici amil olmadığına əmin olduq. İran-Erməni icmasının Ermənistana köç etməsi xoş qarşılanar, bunu terrorçuların mühitində yaşayan digər Suriya və Livandakı erməni soydaşlarımıza da aid etmək olar”, - deyə nəşr yazıb.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   İran