Özünətəxribat və Paşinyanın populizmi

2020/04/22-1586155980.jpg
Oxunub: 888     10:49     06 Aprel 2020    
Psixoloji ədəbiyyatda maraqlı bir termin var – özünətəxribat. Qısaca desək, insanın özünün özünə müvəffəq olmağa mane olduğu, potensialını ortaya qoymağa maneə törətdiyi bir hərəkətdir. Məsələn, kimsə “Mən heç vaxt bunu edə bilməyəcəyəm” deyəndə, öz məqsədlərinə çatan insanın yolunu bağlayan özünüdərkinə müvafiq mesaj göndərir. Əslində hər hansı bir insan bir şey edə bilibsə, bilik əldə edibsə, hər hansı bir bacarıq əldə edibsə, o zaman ən azı nəzəriyyədə bunu istənilən bir insan da edə bilər.

Zəngin və ya müvəffəq insanlardan qeybət və sui-istifadə də özünətəxribatın bir formasıdır. Təhqiramiz nitqinin “hədəfi”, bir qayda olaraq, heç bir inciklik çəkmir, ancaq təhqiramiz danışan zərər çəkir, öz uğur və rifaha aparan yolunu əngəlləyir. Biri, məsələn, varlı adamın sahib olduqlarını oğurladığını, yaxud bəxtinin gətirdiyini və ya qarşısındakının yalnız qeyri-adi istedadları sayəsində varlı və müvəffəq olduğunu iddia edirsə, deməli divana uzanmaq, gecə-gündüz sosial şəbəkədə oynamaq, daim şikayət etmək və heç bir şey etməmək üçün özünə bir fürsət yaradır.

Çünki özünətəxribatla məşğul olan insanın gözəl “bəhanələri” var: “Dürüstəm və heç nə oğurlamıram, şanslı deyiləm. Uğurlu olmaq üçün lazım olan istedada malik deyiləm”. Yenə də istedad və ya sadəcə yaxşı qabiliyyət, zadəgan həyat, genetik miras, sosial əlverişli mühit iş müvəffəqiyyətinin yalnız yüzdə 10 faizidir, digər 90 faizi isə iş, iradə, əzmdir. Bu həm iş adamına, həm skripkaçıya, həm də idmançıya aiddir.

Populist siyasətçilər, bəşəriyyət tarixi boyu əksər insanların özünə təxribatından sui-istifadə ediblər. Populistlərin əsas tezisi “onlar, sizi soymaqla sizin hesabınıza varlanıb uğur qazanıblar. Məqsədimiz bu sərvəti ələ keçirib sizə paylamaq olmalıdır”. Bunu təkcə inqilabçılar demir, seçkiqabağı təşviqat apararkən olduqca hörmətli xadimlər bu şüarları səsləndirir və varlıların vergi dərəcəsini artırmağı təklif edirlər.

Lakin populistlər bu və ya digər şəkildə hakimiyyətə gələndə uğurlu iş adamlarını tərifləməyə başlayırlar. Ermənistanda da belədir. Paşinyanın hakimiyyətə gəlməsindən sonra nitqlərinə diqqət etsək, bunu aydın şəkildə görə bilərik.

Bu həqiqətdir, çünki iş adamları həqiqətən iqtisadiyyatın hərəkətverici qüvvəsidir və varlanmaqda, pul qazanmaqda isə tənqidi bir şey yoxdur. Əlbəttə ki, bunun necə edildiyi vacibdir.

Aqil Məmmədov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Paşinyan   Ermənistan   Böhran  


Özünətəxribat və Paşinyanın populizmi

2020/04/22-1586155980.jpg
Oxunub: 889     10:49     06 Aprel 2020    
Psixoloji ədəbiyyatda maraqlı bir termin var – özünətəxribat. Qısaca desək, insanın özünün özünə müvəffəq olmağa mane olduğu, potensialını ortaya qoymağa maneə törətdiyi bir hərəkətdir. Məsələn, kimsə “Mən heç vaxt bunu edə bilməyəcəyəm” deyəndə, öz məqsədlərinə çatan insanın yolunu bağlayan özünüdərkinə müvafiq mesaj göndərir. Əslində hər hansı bir insan bir şey edə bilibsə, bilik əldə edibsə, hər hansı bir bacarıq əldə edibsə, o zaman ən azı nəzəriyyədə bunu istənilən bir insan da edə bilər.

Zəngin və ya müvəffəq insanlardan qeybət və sui-istifadə də özünətəxribatın bir formasıdır. Təhqiramiz nitqinin “hədəfi”, bir qayda olaraq, heç bir inciklik çəkmir, ancaq təhqiramiz danışan zərər çəkir, öz uğur və rifaha aparan yolunu əngəlləyir. Biri, məsələn, varlı adamın sahib olduqlarını oğurladığını, yaxud bəxtinin gətirdiyini və ya qarşısındakının yalnız qeyri-adi istedadları sayəsində varlı və müvəffəq olduğunu iddia edirsə, deməli divana uzanmaq, gecə-gündüz sosial şəbəkədə oynamaq, daim şikayət etmək və heç bir şey etməmək üçün özünə bir fürsət yaradır.

Çünki özünətəxribatla məşğul olan insanın gözəl “bəhanələri” var: “Dürüstəm və heç nə oğurlamıram, şanslı deyiləm. Uğurlu olmaq üçün lazım olan istedada malik deyiləm”. Yenə də istedad və ya sadəcə yaxşı qabiliyyət, zadəgan həyat, genetik miras, sosial əlverişli mühit iş müvəffəqiyyətinin yalnız yüzdə 10 faizidir, digər 90 faizi isə iş, iradə, əzmdir. Bu həm iş adamına, həm skripkaçıya, həm də idmançıya aiddir.

Populist siyasətçilər, bəşəriyyət tarixi boyu əksər insanların özünə təxribatından sui-istifadə ediblər. Populistlərin əsas tezisi “onlar, sizi soymaqla sizin hesabınıza varlanıb uğur qazanıblar. Məqsədimiz bu sərvəti ələ keçirib sizə paylamaq olmalıdır”. Bunu təkcə inqilabçılar demir, seçkiqabağı təşviqat apararkən olduqca hörmətli xadimlər bu şüarları səsləndirir və varlıların vergi dərəcəsini artırmağı təklif edirlər.

Lakin populistlər bu və ya digər şəkildə hakimiyyətə gələndə uğurlu iş adamlarını tərifləməyə başlayırlar. Ermənistanda da belədir. Paşinyanın hakimiyyətə gəlməsindən sonra nitqlərinə diqqət etsək, bunu aydın şəkildə görə bilərik.

Bu həqiqətdir, çünki iş adamları həqiqətən iqtisadiyyatın hərəkətverici qüvvəsidir və varlanmaqda, pul qazanmaqda isə tənqidi bir şey yoxdur. Əlbəttə ki, bunun necə edildiyi vacibdir.

Aqil Məmmədov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Paşinyan   Ermənistan   Böhran