Rəsmdən göyə: Pentaqon üçün “Boeing” F-15EX qırıcıları

2020/03/15803-6335637700.jpg
Oxunub: 1077     16:29     19 Mart 2020    
2004-cü ildə “Boeing” sifariş edilən F-15E “Strike Eagle” qırıcı təyyarələrinin sonuncusunu ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə təhvil verdi və aviasiya parkı o vaxtdan bəri doldurulmadı. Son illərdə maddi hissənin yenilənməsi üçün tədbirlər görüldü və yaxın gələcəkdə nəticəsi yeni F-15 təyyarələrinin meydana çıxmasından ibarət olacaq. Mövcud hərbi büdcə Pentaqona F-15EX-in son modifikasiyasında bir neçə döyüş təyyarəsi əldə etməyə imkan verir.

Modernləşdirmə üçün maliyyələşdirmə

İlk dəfə olaraq “Boeing”in F-15X (F-15EX sonradan ortaya çıxdı) layihəsi haqqında məlumatlar 2018-ci ilin ortalarında yayımlandı. Bu inkişafın görünüşünün səbəbi Hərbi Hava Qüvvələrinin mövcud taktiki təyyarələr parkını yeniləmək istəyi ilə bağlı idi. Mövcud F-15C/D qırıcıları artıq mövcud tələblərə cavab vermirdi, dəyişdirilməsi və ya dərin modernləşdirilməsini tələb edirdi.

Pentaqonun istəyinə cavab olaraq “Boeing” mövcud təyyarə üçün yeni bir təkmilləşdirmə variantını hazırladı və tətbiq etdi. X/EX hərfləri olan layihə, yaxınlarda hazırlanan F-15E-nin Qatar Hərbi Hava Qüvvələrinin tələblərinə uyğunlaşdırılan F-15QA qırıcısının bazasında yaradıldı. QA və X/EX təyyarələri əsas F-15E-dən bortda olan yeni avadanlıqları, silah dəsti və s. ilə fərqlənir.


2018-ci ilin dekabr ayında ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri yeni F-15EX üçün planlarını açıqladı. 2020-ci maliyyə ili üçün hərbi büdcə layihəsində ümumi dəyəri 1,2 milyard dollar olan 12 belə təyyarənin alınması nəzərdə tutulur. Daha sonra planlara yenidən baxıldı. Büdcə layihəsinin növbəti variantında F-15EX layihəsinə səkkiz təyyarənin alınması üçün cəmi 1,1 milyard vəsait ayrıldı. Bu saya iki prototip və ilkin partiyanın altı təyyarəsi də daxildir. Bu planlar mart ayında ortaya çıxdı və bir neçə ay sonra hərbi büdcənin təsdiq edilən versiyasında öz əksini tapdı.

Yenilənən planlara görə Hərbi Hava Qüvvələri 144 yeni tip təyyarə almaq istəyir. Bununla paralel olaraq yeni maşınların inşası və mövcudların modernləşdirilməsi işləri də aparılacaq. Əhəmiyyətli miqdarda F-15EX-in ortaya çıxması, köhnə F-15C/D qırıcılarının tədricən silahlanmadan çıxarılmasına və ya yeniləməsinə, bununla da qırıcı parkının ümumi vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına səbəb olacağı gözlənilir.

Real addımlar

Çox uzun müzakirələrdən və planların formalaşmasından sonra Pentaqon niyyətlərini həyata keçirməyə başladı. Yanvarın 28-də ABŞ hökumətinin satınalma portalında yeni təyyarə və onlar üçün komponentlər almaq mövzusunda bir neçə sənəd ortaya çıxdı.


Birinci sənəddə Pentaqonun F-15EX üçün planları təsvir edilir. Hərbi Hava Qüvvələri aviasiya parkını yeniləmək üçün “Boeing”lə yeni müqavilə imzalamaq niyyətindədir. Müqavilə ID/IQ kateqoriyasına aiddir və orada avadanlığın dəqiq sayı və çatdırılma müddəti göstərilmir. Yeni avadanlıqların buraxılmasının əsas metodu mövcud vasitələrin modernləşdirilməsi olacaq.

Güc qurğuları ilə bağlı oxşar sənəd də yayımlanıb. Mühərriklərin təchizatı üçün müqavilə “General Electric Aviation” şirkətinə verilir. Bu şirkət qeyri-müəyyən müddətdə, F-15EX layihəsi üçün nəzərdə tutulan F110 turboreaktiv mühərrikləri təchiz etməli olacaq.

Qeyd olunur ki, hər iki müqavilə qanunvericiliyə tam uyğun olaraq hazırlanıb. Hər bir məhsul üçün vahid bir təchizatçı seçimi pozuntu deyil və eyni zamanda müştəri tələblərinin yerinə yetirilməsini tam təmin edir.


Fevralın 7-nə qədər “Boeing” və “General Electric” hərbi idarənin təkliflərinə cavab verməlidir. Bundan sonra həm lazımi danışıqlar aparılacaq, həm də bu müddət ərzində gələcək müqavilənin şərtləri müəyyən ediləcək. Avadanlıqların tədarükü və digər işlərlə bağlı müqavilələr cari maliyyə ilinin sonuna qədər bağlana bilər. Eyni dövrdə lazımi maliyyə cari büdcə hesabına təmin ediləcək.

Əslində Pentaqon F-15EX təyyarələrinin istehsalı üşün hazırlıqlara başlayır. Bu tədbirlər bir sıra səbəblərdən maraqlıdır. Əvvəla, ona görə ki, növbəti F-15 qırıcı modernləşdirmə layihəsi həyata keçirilmə mərhələsinə daxil olur.

Digər bir səbəb, layihənin vaxtı və əlaqəli müqavilələrlə bağlıdır. Son F-15E ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə 15 il əvvəl təhvil verilib, ən yeni müqavilə isə təxminən 20 il əvvəl imzalanıb. Beləliklə, F-15 ailəsinin avadanlıqlarının istehsalı və dərin modernləşdirilməsi rekord uzun fasilədən sonra bərpa ediləcək.

Əvəzedici təyyarələr

Açıq məlumatlara görə, hazırda ABŞ-da F-15 qırıcılarının çox böyük olmayan baza versiyaları mövcuddur. Onların təxminən 450 ədədi silahlanmada qalmaqdadır. Bu avadanlıqların əksəriyyəti Hərbi Hava Qüvvələrinin siyahısındadır. Milli Qvardiya da müəyyən sayda bu təyyarələrə malikdir.


F-15C/D/E-nin əsas istismarçısı ABŞ Hərbi Hava Qüvvələridir. Onların hərbi hissələrində 89 ədəd F-15C, cəmi 6 ədəd F-15D və 210 ədəd yeni F-15E qırıcısı mövcuddur.

Milli Qvardiya aviasiyasına isə 123 ədəd təkyerli F-15C və 17 ədəd ikiyerli F-15D qırıcısı daxildir. Milli Qvardiyaya yeni F-15E verilməyib. Hərbi Hava Qüvvələri isə 210 ədəd yeni versiyanı əldə edib. Pentaqonun planları F-15EX yeni modifikasiyalı 144 təyyarənin silahlanmaya qəbulunu nəzərdə tutur. Lazımi texnikaların bir hissəsi inşa ediləcək, qalanlarını isə əvvəlki modifikasiyanın qırıcılarından hazırlayacaqlar. İnşa ediləcək və ya yenilənəcək təyyarələrin dəqiq sayı məlum deyil.

İlk növbədə köhnə F-15C/D qırıcıları dəyişdiriləcək. Hərbi Hava Qüvvələrində yüzdən az belə təyyarə mövcuddur, onlar artıq yüksək döyüş keyfiyyətləri ilə fərqlənmir. Onlar ya yeni F-15EX əvəz ediləcək, ya da müasir bir dizayna uyğun olaraq yenidən qurulacaq, bu isə başa düşülən nəticələrə səbəb olacaq. Eyni zamanda, bir qədər daha yeni olan F-15E “Strike Eagle” qırıcıları da modernizasiyaya göndəriləcək.


Milli Qvardiya Hərbi Hava Qüvvələrinin planları hələ dəqiqləşdirilməyib, lakin güman etmək olar ki, bu quruma perspektivli F-15EX qırıcısını mənimsəmək hələlik nəsib olmayacaq. Lakin həmişə olduğu kimi, bəzi əvvəlki versiya təyyarələrini ona verə bilərlər. Bir müddətdən sonra Milli Qvardiya hətta müasir F-15E də əldə edə bilər.

F-15X/EX layihəsinin müzakirəsinin ilk mərhələlərində, Hərbi Hava Qüvvələrinin lehinə olaraq bu layihənin digər satınalmalara mümkün təsirindən narahatlıqlar ifadə edilirdi. Bir versiyaya görə, F-15EX-in alınması üçün Pentaqon F-35 təyyarələrinin alınması xərclərini azaltmalı idi. Son hesabatlarda belə azalmaların planlaşdırılmadığı aydınlaşıb. Hər iki qırıcının satın alınması paralel və digərinə qarşılıqlı təsiri olmadan həyata keçiriləcək.

Ümumiyyətlə, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri hələ xidmətdə olan avadanlıqların sayını azaltmağı planlaşdırmır. Nəticədə, gələcək illərdə qırıcı aviasiyanın tərkibinə yeni F-15 və F-16 təyyarələri ilə bərabər həm də müasir F-22 və F-35 qırıcılarının yeni versiyaları daxil ediləcək. Köhnə vasitələr təmir ediləcək və modernləşdiriləcək, lakin hələlik onlardan imtina edilməyəcək.

Dərin modernləşmə

Mövcud avadanlığın tədricən köhnəlməsi səbəbindən “Boeing” yeni F-15X/EX layihəsinin hazırlanmasına başladı. Əvvəlki versiya olan F-15E qırıcısı 2000-ci illərin ortalarına qədər hazır idi, lakin burada irəliləyiş yox idi. Bununla əlaqədar olaraq yeni layihədə müasir avadanlıqların inteqrasiyası və döyüş keyfiyyətlərinin yüksəldilməsi üçün tədbirlər görüldü.


F-15EX sələfindən bir neçə spektrdə hərtərəfli müşahidə qabiliyyətini təmin edən qabaqcıl izləmə və aşkaretmə vasitələri ilə fərqlənir. Axımlı burun hissəsində müasir AFAR-a malik RLS yerləşir. Bort avadanlıqları həm hədəf aşkarlanması üçün, həm də silah kompleksi ilə birlikdə istifadə edilə bilər. Kabin avadanlıqları pilotun işini asanlaşdırmaq üçün köklü şəkildə yenilənib.

Yeni GE F110 mühərrikləri daşınan faydalı yükün 10.4 tondan 13.4 tona qədər atmasına baxmayaraq yüksək uçuş xüsusiyyətlərini qoruyur. Üstün imkanlara sahib universal AMBER silah asqı kompleksinin tətbiqi nəticəsində F-15EX qırıcısı 22 ədəd kiçik ölçülü “hava-hava” raketi və ya 28 ədəd SDB bombası daşıya bilir.

Rəsmdən xidmətə

Qeyd etmək lazımdır ki, hazırda bütün bu üstünlüklər yalnız kağız üzərində mövcuddur. “Boeing” artıq dizayn işlərinin böyük hissəsini tamamlayıb və son vaxtlara qədər rəsmi müştəri sifarişini gözləyirdi. Lazımi sənəd ortaya çıxdı və yaxın günlərdə proqramın yeni bir mərhələsinə başlanacaq.

Yaxın gələcəkdə Pentaqon və “Boeing” danışıqlar apararaq F-15EX üçün iş şərtlərini təyin edəcəklər. Sonra iki eksperimental təyyarə inşa ediləcək və sınaqdan keçiriləcək, ardınca isə kiçik bir ilkin partiya təqdim ediləcək. Və yalnız bundan sonra (yəqin ki, bir neçə ildən sonra) Hərbi Hava Qüvvələri seriyalı istehsal və ya mövcud avadanlıqların modernləşdirilməsi üçün sifariş verə biləcək. Beləliklə, son F-15EX layihəsi ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə əhəmiyyətli fayda gətirməyi hədəfləyir. Lakin bu tezliklə olmayacaq.

Yazı Ryabov Kirilin məqaləsi əsasında hazırlanıb
Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: F-15EX   Boeing   Pentaqon  


Rəsmdən göyə: Pentaqon üçün “Boeing” F-15EX qırıcıları

2020/03/15803-6335637700.jpg
Oxunub: 1078     16:29     19 Mart 2020    
2004-cü ildə “Boeing” sifariş edilən F-15E “Strike Eagle” qırıcı təyyarələrinin sonuncusunu ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə təhvil verdi və aviasiya parkı o vaxtdan bəri doldurulmadı. Son illərdə maddi hissənin yenilənməsi üçün tədbirlər görüldü və yaxın gələcəkdə nəticəsi yeni F-15 təyyarələrinin meydana çıxmasından ibarət olacaq. Mövcud hərbi büdcə Pentaqona F-15EX-in son modifikasiyasında bir neçə döyüş təyyarəsi əldə etməyə imkan verir.

Modernləşdirmə üçün maliyyələşdirmə

İlk dəfə olaraq “Boeing”in F-15X (F-15EX sonradan ortaya çıxdı) layihəsi haqqında məlumatlar 2018-ci ilin ortalarında yayımlandı. Bu inkişafın görünüşünün səbəbi Hərbi Hava Qüvvələrinin mövcud taktiki təyyarələr parkını yeniləmək istəyi ilə bağlı idi. Mövcud F-15C/D qırıcıları artıq mövcud tələblərə cavab vermirdi, dəyişdirilməsi və ya dərin modernləşdirilməsini tələb edirdi.

Pentaqonun istəyinə cavab olaraq “Boeing” mövcud təyyarə üçün yeni bir təkmilləşdirmə variantını hazırladı və tətbiq etdi. X/EX hərfləri olan layihə, yaxınlarda hazırlanan F-15E-nin Qatar Hərbi Hava Qüvvələrinin tələblərinə uyğunlaşdırılan F-15QA qırıcısının bazasında yaradıldı. QA və X/EX təyyarələri əsas F-15E-dən bortda olan yeni avadanlıqları, silah dəsti və s. ilə fərqlənir.


2018-ci ilin dekabr ayında ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri yeni F-15EX üçün planlarını açıqladı. 2020-ci maliyyə ili üçün hərbi büdcə layihəsində ümumi dəyəri 1,2 milyard dollar olan 12 belə təyyarənin alınması nəzərdə tutulur. Daha sonra planlara yenidən baxıldı. Büdcə layihəsinin növbəti variantında F-15EX layihəsinə səkkiz təyyarənin alınması üçün cəmi 1,1 milyard vəsait ayrıldı. Bu saya iki prototip və ilkin partiyanın altı təyyarəsi də daxildir. Bu planlar mart ayında ortaya çıxdı və bir neçə ay sonra hərbi büdcənin təsdiq edilən versiyasında öz əksini tapdı.

Yenilənən planlara görə Hərbi Hava Qüvvələri 144 yeni tip təyyarə almaq istəyir. Bununla paralel olaraq yeni maşınların inşası və mövcudların modernləşdirilməsi işləri də aparılacaq. Əhəmiyyətli miqdarda F-15EX-in ortaya çıxması, köhnə F-15C/D qırıcılarının tədricən silahlanmadan çıxarılmasına və ya yeniləməsinə, bununla da qırıcı parkının ümumi vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına səbəb olacağı gözlənilir.

Real addımlar

Çox uzun müzakirələrdən və planların formalaşmasından sonra Pentaqon niyyətlərini həyata keçirməyə başladı. Yanvarın 28-də ABŞ hökumətinin satınalma portalında yeni təyyarə və onlar üçün komponentlər almaq mövzusunda bir neçə sənəd ortaya çıxdı.


Birinci sənəddə Pentaqonun F-15EX üçün planları təsvir edilir. Hərbi Hava Qüvvələri aviasiya parkını yeniləmək üçün “Boeing”lə yeni müqavilə imzalamaq niyyətindədir. Müqavilə ID/IQ kateqoriyasına aiddir və orada avadanlığın dəqiq sayı və çatdırılma müddəti göstərilmir. Yeni avadanlıqların buraxılmasının əsas metodu mövcud vasitələrin modernləşdirilməsi olacaq.

Güc qurğuları ilə bağlı oxşar sənəd də yayımlanıb. Mühərriklərin təchizatı üçün müqavilə “General Electric Aviation” şirkətinə verilir. Bu şirkət qeyri-müəyyən müddətdə, F-15EX layihəsi üçün nəzərdə tutulan F110 turboreaktiv mühərrikləri təchiz etməli olacaq.

Qeyd olunur ki, hər iki müqavilə qanunvericiliyə tam uyğun olaraq hazırlanıb. Hər bir məhsul üçün vahid bir təchizatçı seçimi pozuntu deyil və eyni zamanda müştəri tələblərinin yerinə yetirilməsini tam təmin edir.


Fevralın 7-nə qədər “Boeing” və “General Electric” hərbi idarənin təkliflərinə cavab verməlidir. Bundan sonra həm lazımi danışıqlar aparılacaq, həm də bu müddət ərzində gələcək müqavilənin şərtləri müəyyən ediləcək. Avadanlıqların tədarükü və digər işlərlə bağlı müqavilələr cari maliyyə ilinin sonuna qədər bağlana bilər. Eyni dövrdə lazımi maliyyə cari büdcə hesabına təmin ediləcək.

Əslində Pentaqon F-15EX təyyarələrinin istehsalı üşün hazırlıqlara başlayır. Bu tədbirlər bir sıra səbəblərdən maraqlıdır. Əvvəla, ona görə ki, növbəti F-15 qırıcı modernləşdirmə layihəsi həyata keçirilmə mərhələsinə daxil olur.

Digər bir səbəb, layihənin vaxtı və əlaqəli müqavilələrlə bağlıdır. Son F-15E ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə 15 il əvvəl təhvil verilib, ən yeni müqavilə isə təxminən 20 il əvvəl imzalanıb. Beləliklə, F-15 ailəsinin avadanlıqlarının istehsalı və dərin modernləşdirilməsi rekord uzun fasilədən sonra bərpa ediləcək.

Əvəzedici təyyarələr

Açıq məlumatlara görə, hazırda ABŞ-da F-15 qırıcılarının çox böyük olmayan baza versiyaları mövcuddur. Onların təxminən 450 ədədi silahlanmada qalmaqdadır. Bu avadanlıqların əksəriyyəti Hərbi Hava Qüvvələrinin siyahısındadır. Milli Qvardiya da müəyyən sayda bu təyyarələrə malikdir.


F-15C/D/E-nin əsas istismarçısı ABŞ Hərbi Hava Qüvvələridir. Onların hərbi hissələrində 89 ədəd F-15C, cəmi 6 ədəd F-15D və 210 ədəd yeni F-15E qırıcısı mövcuddur.

Milli Qvardiya aviasiyasına isə 123 ədəd təkyerli F-15C və 17 ədəd ikiyerli F-15D qırıcısı daxildir. Milli Qvardiyaya yeni F-15E verilməyib. Hərbi Hava Qüvvələri isə 210 ədəd yeni versiyanı əldə edib. Pentaqonun planları F-15EX yeni modifikasiyalı 144 təyyarənin silahlanmaya qəbulunu nəzərdə tutur. Lazımi texnikaların bir hissəsi inşa ediləcək, qalanlarını isə əvvəlki modifikasiyanın qırıcılarından hazırlayacaqlar. İnşa ediləcək və ya yenilənəcək təyyarələrin dəqiq sayı məlum deyil.

İlk növbədə köhnə F-15C/D qırıcıları dəyişdiriləcək. Hərbi Hava Qüvvələrində yüzdən az belə təyyarə mövcuddur, onlar artıq yüksək döyüş keyfiyyətləri ilə fərqlənmir. Onlar ya yeni F-15EX əvəz ediləcək, ya da müasir bir dizayna uyğun olaraq yenidən qurulacaq, bu isə başa düşülən nəticələrə səbəb olacaq. Eyni zamanda, bir qədər daha yeni olan F-15E “Strike Eagle” qırıcıları da modernizasiyaya göndəriləcək.


Milli Qvardiya Hərbi Hava Qüvvələrinin planları hələ dəqiqləşdirilməyib, lakin güman etmək olar ki, bu quruma perspektivli F-15EX qırıcısını mənimsəmək hələlik nəsib olmayacaq. Lakin həmişə olduğu kimi, bəzi əvvəlki versiya təyyarələrini ona verə bilərlər. Bir müddətdən sonra Milli Qvardiya hətta müasir F-15E də əldə edə bilər.

F-15X/EX layihəsinin müzakirəsinin ilk mərhələlərində, Hərbi Hava Qüvvələrinin lehinə olaraq bu layihənin digər satınalmalara mümkün təsirindən narahatlıqlar ifadə edilirdi. Bir versiyaya görə, F-15EX-in alınması üçün Pentaqon F-35 təyyarələrinin alınması xərclərini azaltmalı idi. Son hesabatlarda belə azalmaların planlaşdırılmadığı aydınlaşıb. Hər iki qırıcının satın alınması paralel və digərinə qarşılıqlı təsiri olmadan həyata keçiriləcək.

Ümumiyyətlə, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri hələ xidmətdə olan avadanlıqların sayını azaltmağı planlaşdırmır. Nəticədə, gələcək illərdə qırıcı aviasiyanın tərkibinə yeni F-15 və F-16 təyyarələri ilə bərabər həm də müasir F-22 və F-35 qırıcılarının yeni versiyaları daxil ediləcək. Köhnə vasitələr təmir ediləcək və modernləşdiriləcək, lakin hələlik onlardan imtina edilməyəcək.

Dərin modernləşmə

Mövcud avadanlığın tədricən köhnəlməsi səbəbindən “Boeing” yeni F-15X/EX layihəsinin hazırlanmasına başladı. Əvvəlki versiya olan F-15E qırıcısı 2000-ci illərin ortalarına qədər hazır idi, lakin burada irəliləyiş yox idi. Bununla əlaqədar olaraq yeni layihədə müasir avadanlıqların inteqrasiyası və döyüş keyfiyyətlərinin yüksəldilməsi üçün tədbirlər görüldü.


F-15EX sələfindən bir neçə spektrdə hərtərəfli müşahidə qabiliyyətini təmin edən qabaqcıl izləmə və aşkaretmə vasitələri ilə fərqlənir. Axımlı burun hissəsində müasir AFAR-a malik RLS yerləşir. Bort avadanlıqları həm hədəf aşkarlanması üçün, həm də silah kompleksi ilə birlikdə istifadə edilə bilər. Kabin avadanlıqları pilotun işini asanlaşdırmaq üçün köklü şəkildə yenilənib.

Yeni GE F110 mühərrikləri daşınan faydalı yükün 10.4 tondan 13.4 tona qədər atmasına baxmayaraq yüksək uçuş xüsusiyyətlərini qoruyur. Üstün imkanlara sahib universal AMBER silah asqı kompleksinin tətbiqi nəticəsində F-15EX qırıcısı 22 ədəd kiçik ölçülü “hava-hava” raketi və ya 28 ədəd SDB bombası daşıya bilir.

Rəsmdən xidmətə

Qeyd etmək lazımdır ki, hazırda bütün bu üstünlüklər yalnız kağız üzərində mövcuddur. “Boeing” artıq dizayn işlərinin böyük hissəsini tamamlayıb və son vaxtlara qədər rəsmi müştəri sifarişini gözləyirdi. Lazımi sənəd ortaya çıxdı və yaxın günlərdə proqramın yeni bir mərhələsinə başlanacaq.

Yaxın gələcəkdə Pentaqon və “Boeing” danışıqlar apararaq F-15EX üçün iş şərtlərini təyin edəcəklər. Sonra iki eksperimental təyyarə inşa ediləcək və sınaqdan keçiriləcək, ardınca isə kiçik bir ilkin partiya təqdim ediləcək. Və yalnız bundan sonra (yəqin ki, bir neçə ildən sonra) Hərbi Hava Qüvvələri seriyalı istehsal və ya mövcud avadanlıqların modernləşdirilməsi üçün sifariş verə biləcək. Beləliklə, son F-15EX layihəsi ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə əhəmiyyətli fayda gətirməyi hədəfləyir. Lakin bu tezliklə olmayacaq.

Yazı Ryabov Kirilin məqaləsi əsasında hazırlanıb
Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: F-15EX   Boeing   Pentaqon