"Müdafiə-sənayesi" sözünə uyğun 913 nəticə tapıldı!

Türkiyə "Barış Pınarı"nda hansı silahlarını tətbiq edir? – HƏRBİ EKSPERT (ARAŞDIRMA) – II YAZI

2019/10/2-ima-1571645309.jpg
Oxunub: 2211     12:10     21 Oktyabr 2019    
(II yazı. I yazını BURADAN oxuya bilərsiniz)

Döyüşlərdə ilk dəfə istifadə olunan silah və sursatlarla bərabər "Göktürk" kəşfiyyat peyki ,"Fırtına" qaubitsaları, T-300 "Qasırğa" Yaylım Atəşli Reaktiv Sistemləri, "Kirpi II", VURAN və ARMA zirehli vasitələri, ATAK T-129 helikopterləri, "Bayraktar TB2", "Akıncı", ANKA, ANKA-S ALPAGU, KARGU, "Sərçə" zərbə və kəşfiyyat PUA-ları, SOM qanadlı raketləri, BORA ballistik raketi, OMTAS və UMTAS tank əleyhinə raketləri, "Cirit" raketləri, MAM-L və MAM-C bombaları, LGK lazer tuşlamalı bombalar, "Poyraz" daşıyıcısı, "Akkor Pulat" aktiv qoruma kompleksi, SARP uzaqdan idarəolunan silah sistemi, SERHAT minaatan aşkarlama vasitəsi, ASELPOD hədəfləmə sistemi, MPT-76 və MPT-55 tüfəngləri, KNT-76 və "Bora-12" snayper tüfəngləri kimi bir çox yerli atıcı silahlar və digər avadanlıqlar antiterror əməliyyatının müvəffəqiyyətlə aparılmasına öz töhfələrini verməkdədir.

"Kobra II"

"Barış Pınarı" əməliyyatında istifadə edilən digər bir OTOKAR şirkətinin məhsulu "Kobra II" zirehli maşınları oldu. Yeni çoxməqsədli "Kobra II" taktiki maşınının son modul konstuksiyası 2013-cü ildə XM-1211 prototipi əsasında hazırlanıb.


Minaya qarşı zirehə malik yeni "Kobra" 10 əsgəri daşımaqla bərabər, damında müxtəlif döyüş modullarına və beşqapılı korpusa malik personal daşıyıcısı funksiyalarını yerinə yetirən zirehli vasitə kimi də istismar edilə bilər. Alıcıya seçim üçün 281 və ya 360 at gücündə "Cummins" dizel mühərrikləri təklif olunur. Standart avadanlıqlar dəstinə altı pilləli avtomatik sürətlər qutusu, tam kilidlənən diferensial, müstəqil yaylı asqı, diskli əyləc, ABS, şinlərin mərkəzi doldurma sistemi, videokameralar, kondisioner və s. daxildir. Bundan başqa həm üçqapılı, həm də ikipərli üzən versiyaları da mövcuddur. Son məlumatlara görə, şirkət artıq Türkiyə ordusunun "Kobra II" zirehli vasitələrinin təchizatı üçün 47.5 milyon avro dəyərində sifarişi yerinə yetirib. Əməliyyata da məhz bu zirehli vasitələr cəlb edilib.

Lakin bu maşınların IDEF 2019 Beynəlxalq Müdafiə Sənayesi Sərgisi çərçivəsində təqdim edilən elektrik mühərrikli model olub-olmadığı dəqiq məlum deyil. Əgər bu təsdiqlənərsə, o zaman "Kobra II" öz adını TSQ tarixinə "döyüş əməliyyatlarında ilk dəfə tətbiq edilən elektriklə çalışan zirehli vasitə" kimi yazdıracaq.

"Göktürk" kəşfiyyat peyki

Bu əməliyyatlarda istifadə edilən ən önəmli vasitələrdən biri də "Göktürk" kəşfiyyat peyki oldu. Peykdən əldə olunan görüntülər daha geniş coğrafiyada həm terror qruplaşmalarının, həm də digər maraq kəsb edən silahlı birləşmələrin fəaliyyətlərini dəqiqliklə izləməyə imkan verir.


TÜBİTAK və TAİ əməkdaşlığı çərçivəsində reallaşdırılan kəşfiyyat peyki 2012-ci il tarixində Çindəki Jiuquan bazasından kosmosa göndərilib. Peyk 409 kq ağırlığındadır. Peykin elektron avadanlıqları Türkiyə istehsalıdır. Hazırda Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin istifadəsində olan peyk Türkiyə tarixində yüksək keyfiyyətli fotoların çəkilməsi üçün istehsal edilən ilk vasitədir.

Yerdən 700 kilometr yüksəklikdə orbitə yerləşdirilən peyk dünyanın istənilən nöqtəsindən təsvirlər əldə edə bilir. Peyk 93 dəqiqədə bir dəfə yer ətrafinda tam dövr edir.

"Göktürk" layihəsi kosmos və peyk sistemlərinə bağlı texnologiya və mütəxəssislərin yetişdirilməsi, dövlət qurumları və təşkilatlarının milli imkanları ilə müşahidə və tədqiqat ehtiyaclarını qarşılamaq məqsədi daşıyır.


Bu proqram digər peyk texnologiyaları üzərində çalışmaq üçün Türkiyə müdafiə sənayesinə vacib üstünlüklər təmin edir. Onun sayəsində 30 santimetrdən də az yayınmaya malik Yerli Müşahidə Layihəsinin gerçəkləşdirilməsi də mümkün olub.

"Göktürk" layihəsi 100 kiloqram və daha kiçik peykləri, 400 kilometr yüksəklikdəki orbitə yerləşdirilə biləcək imkana malik mikro peyklərin buraxılması sisteminin inkişaf etdirilməsinə istiqamətlənən istehsal/sınaq infrastrukturunun yaradılmasına da müsbət təsir göstərir.

"Fırtına"

İstənilən NATO standartlı 155 mm-lik döyüş sursatından istifadə edə bilən "Fırtına" haubitsaları "Bir qurğu-bir batareya" konsepsiyasına əsaslanaraq hazırlanıb. 48 ədəd mərmidən ibarət döyüş dəstinə malikdir. Elektriklə çalışan və elektron idarəetmə sisteminə malik avtomatik yükləmə mexanizmi sayəsində "Fırtına" atış zamanı 15 saniyədə 3 dəfə, davamlı atəş zamanı isə hər dəqiqədə 2 dəfə atəş aça bilər.


MKEK tərəfindən monoblok olaraq hazırlanan lülə 52 kalibr uzunluğundadır, onun yanma kamerası 23 litr həcmə malikdir. Özüyeriyən artilleriya qurğusu atəş mövqeyini 30 saniyə ərzində tərk edə bilir.

12 ədəd hidropnevmatik asqı və dayaq təkərləri sayəsində yolsuzluq da daxil olmaqla, hər cür kobud ərazidə asanlıqla hərəkət edərək funksiyalarını yerinə yetirə bilir. Şassinin uzunluğu 8.09 m-dir, 0.42 m-lik klirens və dişli tırtıllar 0.75 sm-lik maneələri, 1.5 metr dərinliyində su səddlərini və 2.8 metr enində xəndəkləri asanlıqla aşmağa imkan verir.

Güc/kütlə nisbəti 21 a.g/ton təşkil edir. "Fırtına" haubitsaları ADOP-2000 sisteminə inteqrasiya olunan ASELSAN 9600 rəqəmsal radiostansiyaları ilə təchiz olunaraq radioelektron mühafizəli, etibarlı, davamlı, çevik və yüksək sürətli elektron rabitə əlaqəsinə malikdir.

T-300 "Qasırğa"

Bu və əvvəlki əməliyyatlarda istifadə edilən digər təsirli bir silah, Türkiyə Müdafiə Sənayesinin əsas oyunçularından olan ROKETSAN şirkəti tərəfindən hazırlanan "Qasırga" Yaylım Atəşli Reaktiv Sistemdir. O, 100 km məsafədə və 70 metr radiusda düşmən hədəflərini məhv etmək qabiliyyətinə malikdir. 6x6 və ya 8x8 formulalı taktiki təkərli yük maşını şassisi üzərinə quraşdırılan 4 lüləli "Qasırğa" sisteminin tam döyüş vəziyyətində kütləsi 23 tondur. YARS-ın uzunluğu 9.20 m, eni 2.50 m, hündürlüyü isə 3.10 metrdir.


Onun raketləri əlverişsiz hava və ətraf mühit şəraitindən yüksək qorunma təmin edən sabit polad platfomalı konteynerdən buraxılır. Raketlər sərt kompozit yanacaq texnologiyasına sahibdir, asan və daha sürətli təkrar doldurulma və atəş açma imkanları təmin edilir.

"Qasırğa" YARS aşağıdakı alt sistemlərə malikdir:

- Ətalətli Naviqasiya Sistemi;
- Qlobal Məkan Sistemi (GPS);
- Avtomatik paylama sistemi;
- Silah idarəetmə sistemi;
- Telefon, radiostansiya, şifrəli məlumat ötürməli rabitə sistemi;
- Hidravlik sabitləşdirmə sistemi;
- İnteqrasiya edilmiş metroloji cihazlar;
- Kabin təzyiq sistemi (sifarişlə);
- Elektrik istehsalı və paylanması sistemi;
- Kabindən və ya uzaqdan atəşi idarəetmə sistemi;
- Balistik mühafizə (sifarişlə).


Artilleriya sistemi 525-590 kq kütləyə və 105-150 kq-lıq döyüş başlığına malik 300 mm-lik TR-122/300 və TRG-300K reaktiv mərmiləri ilə 65-100 km və 35-120 km məsafədə yerləşən hədəflərə atəş aça bilir. Raketlərin məhvetmə radiusu müvafiq olaraq 60 və 70 metrdir.

ROKETSAN tərəfindən hazırlanan çoxməqsədli TR-122/300 və TRG-300K raketlərində sərt kompozit yanacaq texnologiyasından istifadə olunur. İstənilən hava şəraitinə və digər ətraf mühit şərtlərinə qarşı olduqca davamlı olan T-300 "Qasırğa" sisteminin döyüş sursatlarının yüklənməsi və boşaldılması tam avtomatik rejimdə həyata keçirildiyi üçün heyətin iş yükü minimuma qədər azalır.

"Kirpi II"


BMC (British Motor Corporation) şirkətinin Türkiyə filialının hazırladığı "Kirpi II" zirehli maşınları da əməliyyatlarda tətbiq edilir. 4x4 təkər formulasında tam yüklü vəziyyyətdə 20 ton kütləyə malik zirehli maşın 15 nəfər şəxsi heyəti təhlükəsiz daşımaqla bərabər, silah-sursatın etibarlı və sürətlə çatdırılmasına və bölmələrin təhlükəli ərazilərdə fəal manevrlərinə imkan verir.

Sözügedən maşınlar 375 at gücündə turbodizel mühərrikə, 7 pilləli transmissiyaya, məsafədən silah idarəetmə funksiyasına, infraqırmızı xəbərdarlıq sisteminə, yanğınsöndürmə və hədəf koordinatlarını təyin etmək funksiyalarına malikdir.

Sinifinin ən üstün mühərrik, sürət və mühafizə imkanlarını birləşdirən bu MRAP-lar əvvəlki əməliyyyatlarda da uğurla istifadə edilib.

VURAN


BMC şirkətinin 4×4 təkər formulalı VURAN çoxməqsədli zirehli vasitəsi 9 nəfər şəxsi heyəti daşımaqla yüksək qorunma və manevr imkanlarına malikdir.

Monokok tipli zirehli salon və pəncərələri olan VURAN zərbəyə davamlı oturacaqları, V formalı döşəməsi, silah platforması və təcili çıxış qapağı ilə mina və ballistik təhlükələrdən qoruna bilir. Zirehli vasitə ön və arxa kameralara, avtomatik yanğınsöndürmə sisteminə, havası təzyiqsiz (Run-Flat) hərəkət edə bilən şinlərə, mərkəzi hava doldurma sisteminə, uzaqdan idarə olunan avtomatik silah platformasına, A/C istilik və soyutma sisteminə malikdir.

BMC tərəfindən keçirilən sınaq və təhlillərdən sonra nəqliyyat vasitəsinin fəaliyyətini daha da yaxşılaşdırmaq üçün avtomobilin müxtəlif xüsusiyyətləri, xüsusən güc qurğusu və ox tənzimləmələri dəyişdirildi. Müxtəlif alt sistemlər də dəyişdirildi. Bunlar ASELSAN SARP uzaqdan idarəetmə silah platformasından, KBRN mühafizə sistemindan, REM stansiyasından (JAMMER), tüstü bombalarından, yanğınsöndürmə sistemindən (desant bölməsi, mühərrik bölməsi, maşının çöl tərəfi və şinlər üçün), ön şüşələr üçün çərçivəli qapaqdan və hidravlik özünüxilasetmə qurğusundan ibarət idi. BMC VURAN maşınlarını Türkiyədən başqa Cənub-Şərqi Asiya kimi regional bazarlarda da ön plana çıxarmağı hədəfləyir. KİRPİ-dən daha az şəxsi heyət daşımaq üçün hazırlanan bu nəqliyyat vasitələri daha kiçik ölçülərə malik olduqları üçün daha yüngüldür, bu isə onların daha sürətli olmasına imkan verir.


Xüsusiyyətləri:

- Yanğınsöndürmə sistemi;
- Kondisioner sistemi;
- RUN Flat (avasız təkərlə hərəkət) sistemi;
- Mərkəz hava doldurma sistemi;
- Tüstü bombaları;
- Özünüxilasetmə qurğusu;
- Kamera sistemi;
- Xəbərdarlıq sistemi;
- Jammer sistemi;
- İnfraqırmızı işıqlandırma;
- GPS;
- Uzaqdan idarəedilən silah platforması;


Texniki xüsusiyyətləri:

- Sürəti 100 km/saat;
- Dırmanma qabiliyyəti 70%;
- Maksimum yana əyilmə 30%;
- Su maneə keçidi 800 mm;
- Maksimum məsafə 600 km;
- Təkər formulası 4×4;
- Mühərrik 360 PS;
- Sürət qutusu avtomat, 6 irəli, 1 geri;
- Heyət 5-9 nəfər;
- Kütləsi 16 ton;
- Müstəqil asqı;
- Silahlanması ASELSAN istehsalı SARP modulundan ibarətdir.

ARMA


Əməliyyatlarda istifadə edilən digər bir zirehli vasitə OTOKAR istehsalı ARMA zirehli personal daşıyıcılarıdır. 450 at gücündə altı silindrli dizel mühərriki ilə təchiz olunan yerli və milli zirehli vasitənin şossedə maksimum sürəti 110 km/saatdır. Yüksək ballistik qoruma sistemi vasitə istənilən iqlim şəraitində 24 saat fəaliyyət göstərə bilir. Xüsusi avadanlıqları sayəsində suda saatda 8 kilometrə qədər sürətlə hərəkət edə bilən zirehli vasitə 60 dərəcəlik yamacları, 30 dərəcə enişi də rahat şəkildə keçə bilir. Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin istifadə etdiyi yerli və milli vasitə 12 nəfərlik şəxsi heyəti və 24 ton yükü daşımaq qabiliyyətinə malikdir.

Dörd oxlu asqıya malik ARMA müasir silahlanmaya malikdir, onun hava ilə də rahat daşınması mümkündür. Avtomatik sürətlər qutusu altı və ya yeddi pilləli ola bilər. Müstəqil tənzimlənəbilən hidropnevmatik və ya yayla təchiz edilən asqı, silahların və hərbi personalın daşınması imkanından asılı olaraq bir neçə versiyada təklif edilir.


ARMA maşınlarının zirehli personal daşıyıcı, zirehli döyüş maşını, minaatan, mühəndis, aşağı və artan hündürlükdə hava hücumundan müdafiə, komanda məntəqəsi, təxliyyə və xilasetmə maşınları kimi müxtəlif təyinatlı versiyaları mövcuddur.

Personal daşıyan versiya yüksək zireh qorunmasına malikdir və riskli ərazilərdə şəxsi heyətin təhlükəsiz şəkildə nəqli üçün ən doğru modellərdən biri hesab edilir. Bütün heyət üzvləri və daşınan personal zirehli vasitədən ətrafda baş verənləri asanlıqla müşahidə edə bilir. Düz və çıxıntısız korpus maşının üzərinə rahat qalxmağa imkan vermir, maili tavan isə atılan partlayıcı maddələrin sürüşüb yerə düşməsinə şərait yaradır.

ATAK

İtalyanın "AgustaWestland", Türkiyənin TUSAŞ və ASELSAN ortaqlığında inkişaf etdirilən ATAK T-129 helikopteri TSQ-nin döyüş əməliyyatlarının hava komponentinin əsasını təşkil edir. Artıq bir neçə dəfə döyüş tətbiqini uğurla başa vuran ATAK helikopteri, özünün AH-1 "Super Cobra" helikopterindən daha effektiv olduğunu göstərir.


T-129 ATAK 5 pərli əsas rotoru, güclü mühərriki, yeni nəsil hədəf aşkaretmə sistemi, inteqrasiya edilən dəbilqəsi, effektiv silah texnologiyası, rəqəmsal kabin arxitekturası, vəzifə kompüterləri və müasir atəşi idarəetmə sistemi (AİS) ilə fərqlənir.

"Barış Pınarı" əməliyyatında istifadə edilən helikopter hər iki pilota maksimum müşahidəyə imkan verən kabin dizaynına malikdir. Yüksək manevr qabiliyyətinə malik rotor və hər biri 1292 at gücünə sahib iki mühərrik, helikopterin analoqlarından üstün xüsusiyyətlər əldə etməsinə imkan verir.

Uzunluğu 14.6 metr, hündürlüyü 3.95 metr olan helikopterin sürəti saatda 274 kilometrdir. ATAK standart yanacaqla 3 saat havada qalaraq 519 kilometr məsafə qət edə bilir.

360 dərəcə manevr imkanlı ATAK 90 dərəcəyə yaxın bucaq altında yüksələ və ya enə bilir, həmçinin burun və ya quyruq hissəsini sabit saxlayaraq öz ətrafında fırlana bilir.


ATAK 500 ədəd top mərmisi ilə eyni zamanda 8 ədəd UMTAS tank əleyhinə idarəolunan, 12 ədəd idarəolunan "Cirit", 2 ədəd STINGER, 76 ədəd 70 mm-lik idarəolunmayan raket daşıya bilir. ATAK helikopteri gecə və gündüz termal müşahidə cihazları ilə yanaşı dəbilqəyə quraşdırılan nişangah sisteminə də malikdir. Hədəfləri lazer sistemi ilə aşkarlayan ATAK birbaşa görüntü sahəsindən kənarda olan hədəfləri də məhv edə bilir. Helikopterdə, həmçinin milli şifrələmə sisteminə malik rabitə avadanlıqlarından, rəqəmsal video qeydiyyat və rəqəmsal xəritə tətbiqlərindən istifadə edilir.
Mühərrik və yeni topun hazırlanması üçün çalışmalar davam edir. ATAK hücum helikopterləri jandarma və polislərin də silahlanmasına daxil edilib.

"Bayraktar" TB2 və "Akıncı"

Əməliyyatlarda aktiv istifadə edilən "Bayraktar" TB2 PUA-sı "Baykar" tərəfindən hazırlanıb və 2007-ci ildə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin silahlanmasına daxil edilib. Qırıcı təyyarələrin hədəfə hücumunu asanlaşdırmaq üçün tətbiq edilən PUA-lar əvvəlki əməliyyatlarda da uğurla istifadə edilib.


Bu PUA-nın istehsalı Türkiyənin müdafiə sənayesində son illərdə reallaşdırdığı ən mühüm layihələrdən biri hesab edilir. Bu PUA-lar kifayət qədər geniş rayonlarda uzun müddət davam edən vəzifələri yerinə yetirmək üçün nəzərdə tutulan HALE (High Altitude Long Endurance - Böyük Yüksəklikdə Uzun Müdət) sinifinə aiddir və bu sinfin populyarlığı getdikcə artır.

Taktiki-Texniki Xüsusiyyətləri:

Uzunluğu: 6.5 m;
Qanad açılımı: 12 m;
Kütləsi: 650 kq;
Faydalı yük kütləsi: 55 kq;
Mühərrik: 1×Rotax 912 (daxili yanma);
Mühərrikin gücü: 100 at gücü;
Sürəti: 250 km/saat;
Kreyser sürəti: 120 km/saat;
Uçuş yüksəkliyi: 8000 metrdən yüksək;
Havada qalma müddəti: 25 saata qədər;
Fəaliyyət radiusu: 150 km.



"Bayraktar TB-2"dən başqa "Baykar Makina" tərəfindən hazırlanan və daha üstün texniki xüsusiyyətlərə malik "Akıncı" PUA-larının da əməliyyatlarda istifadəsi ehtimal edilir. Yeni PUA-da Süni Zəkaya əsaslanan texnologiya tətbiq edilir. Onun köməyi ilə aparat avtomatik qalxma və enməni reallaşdırır, uçuş zamanı ətrafında baş verənləri təhlil edir və qiymətləndirir, obyekt, ağac, insan, maşın və s. tanınmasını həyata keçirir. "Akıncı" Elektron Dəstək modulundan, AESA (AFAR) radarından, SAR kəşfiyyat sistemindən, REM kompleksindən, EOİR infraqırmızı elektro-optik kəşfiyyat vasitəsindən, müxtəlif görüntü cihazlarından və Peyk Rabitə sistemindən istifadə edir. Xatırladım ki, sadalanan bütün sistem və vasitələr Türkiyə istehsalıdır. "Akıncı"da istifadə ediləcək AESA ASELSAN tərəfindən istehsal edilir. PUA-nın müxtəlif növ kilidlənən və idarəolunan sursatlardan istifadə etməsi bu radar tərəfindən dəstəklənir.

Taktiki-Texniki Xüsusiyyətləri:

Uzunluğu: 12.3 m;
Qanad açılımı: 20 m;
Hündürlüyü: 4.1 m;
Kütləsi: 650 kq;
Faydalı yük kütləsi: 1350 kq;
Mühərrik: 2×PD-22 (turbo dizel);
Mühərrikin gücü: 2x222 at gücü;
Uçuş yüksəkliyi: 12200 metrdən yüksək;
Havada qalma müddəti: 24 saat;
Qalxma kütləsi 4500kq;
Hündürlüyü isə 4.1 metrdir.



Zərbə PUA-sı TUŞAS Motor Sənaye A.Ş. (TEI) tərəfindən hazırlanan, hər biri 222 at gücündə olan iki ədəd PD-222 turbodizel mühərriki ilə təchiz edilir. PUA-nın uçuş yüksəkliyi 12200 metr, havada qalma müddəti 24 saat, faydalı yükün kütləsi 1350 kq (900 xarici, 450 kq daxili asqılarda), qalxma kütləsi 4.5 tondur.

"Akıncı" PUA-sı MAM-L, MAM-C, "Cirit", L-UMTAS, UMTAS, BOZOK, MK-81, MK-82, MK-83, HGK (Hassas Güdüm Kiti), KGK (Kanatlı Güdüm Kiti), Teber-82, "Gökdoğan", "Bozdoğan", SOM kimi lazer və ya idarəolunan raket və bombalardan istifadə edə bilir.

ANKA Pilotsuz Uçuş Aparatı


TUSAŞ tərəfindən hazırlanan ANKA, Türkiyə Silahlı Qüvvələri tərəfindən orta yüksəklikdə uzun müddət havada kəşfiyyat apara bilən pilotsuz uçuş aparatı sisteminin tələblərinə cavab verən ilk vasitədir. Bu PUA əvvəllər də Türkiyənin keçirdiyi döyüş əməliyyatlarında istifadə edilib.

ASELSAN şirkəti də ANKA-nın hazırlanmasında iştirak edib. PUA 2013-ci ildən etibarən fəal şəkildə istifadə olunur. ANKA 9000 metr hündürlüyə yüksələ bilir, infraqırmızı görüntüləmə və lazer işarələmə sistemlərinə sahibdir.

217 km/saat maksimum sürətlə ANKA tam yüklü vəziyyətdə 24-32 saat ərzində havada qala bilir. 1500 kq çəki ilə ANKA dörd silindrli, 155 at gücünə sahib "Thielert Centurion 2.0" turbomühərrikindən istifadə edir.

ANKA-S Pilotsuz Uçuş Aparatı


Peyk idarəetməsi sayəsində ANKA-S PUA-ları sərhədləri ortadan qaldıraraq TSQ üçün böyük bir üstünlüyü təmin etdi. 2013-cü il oktyabrın 25-də imzalanan ANKA-S müqaviləsinə görə, hazırlanmağa başlayan 10-dan çox zərbə aparatı artıq aktiv istifadədədir. ANKA-S aparatlarının əksəriyyəti TSQ tərəfindən döyüş əməliyyatlarında istifadə edilir.

Digər pilotsuz uçuş aparatlarından fərqli olaraq, ANKA-S PUA-larının fəaliyyətinə "Türksat" peyklərinin əhatə dairəsinə daxil olan istənilən nöqtədən, hava şəraitindən asılı olmayaraq asanlıqla nəzarət edilə bilər. Məsələn, bu günlərdə Suriya ərazisində fəaliyyət göstərən ANKA-S PUA-ları Ankaradan idarə edilə bilir. 24 saat ərzində 200 kq faydalı yüklə 9000 metrdən çox yüksəklikdə kəşfiyyat aparan ANKA-S, ASELSAN CATS elektro-optik müşahidə və nişangah sistemindən istifadə edərək hədəfləri məhv etmək üçün 4 ədəd TƏİRK və 2 ədəd UMTAŞ uzaqmənzilli idarəolunan raketləri daşıya bilir. PUA yüksək dəqiqlikli görüntüləri də idarəetmə məntəqəsinə real zamanda ötürə bilir.

ALPAGU

STM Müdafiə Texnologiyaları Mühəndisliyi və Ticarət A.Ş şirkətinin Türkiyə Silahlı Qüvvələri üçün hazırladığı avtonom və sabit qanadlı ALPAGU zərbə PUA-sı bir nəfər əsgər tərəfindən nəql edilir və buraxılır.

ALPAGU sabit qanadlı PUA-dan, atıcı və yerüstü idarəetmə qurğularından ibarətdir. Bir çox atıcı qurğunu eyni ərazidə yerləşdirməklə onlardan sürü şəklində istifadə mümkündür. Ondan real zamanda orijinal görüntü emalı və dərin təhlil alqoritmləri ilə sabit və hərəkətli hədəflərə qarşı da istifadə etmək olar.

ALPAGU zərbə PUA-sı:


- Gündüz və gecə aktiv əməliyyat;
- Avtonom həssas zərbə;
- Koordinat və ya görüntü üzərində seçilən hədəfi izləmə və məhv etmə;
- Hərəkətdə olan hədəfə kilidlənmə;
- Yüksək naviqasiya və nəzarət alqoritmləri;
- Bir nəfər əsgər tərəfindən istifadə;
- Vəzifəni ləğv etmə və ya özünü məhv etmə;
- Təhlükəsiz geri qayıtma;
- Təkmilləşdirilən radioelektron mühafizə;
- Milli proqram təminatı;
- Real zamanda obyektlərin aşkarlanması, tanınması, izlənməsi və təsnifatı imkanlarına malikdir.


ALPAGU PUA-sının fəaliyyət radiusu 5 km, uçuş müddəti 10 dəqiqə, uçuş yüksəkliyi 120 metr, kreyser sürəti 92 km/saat, maksimum sürəti 120 km/saatdır. LiPo batayesı ilə çalışan elektrik mühərikli zərbə vasitəsi 1.9 kq kütləyə malikdir. -20 dərəcədən + 50 dərəcəyədək temperatur diapazonunda çalışa bilir. Onun buraxılması üçün 1 dəqiqədən də az zaman tələb olunur.

KARGU


Bu əməliyyatda istifadə edilən digər bir STM şirkətinin istehsal etdiyi PUA, asimmetrik müharibə və ya terrorla mübarizə sahələrində istifadə üçün nəzərdə tutulan, tək əllə daşınan, avtonom və ya uzaqdan idarə olunan, 4 ədəd dönən qanadlı, kvadrokopter tipli KARGU zərbə PUA-sıdır. Bu aparat yerüstü idarəetmə qurğusundan və PUA batareya yükləmə modulundan ibarətdir.

KARGU PUA-sı:


- Gündüz və gecə aktiv əməliyyat;
- Minimal ziyanla müstəqil dəqiq zərbə;
- Koordinat və ya görüntü üzərində seçilən hədəfi izləmə və məhv etmə;
- Müxtəlif sursat variantları;
- Hərəkətdə olan hədəfə kilidlənmə;
- Yüksək naviqasiya və nəzarət alqoritmləri;
- Bir nəfər əsgər tərəfindən istifadə;
- Vəzifəni ləğv etmə və ya özünü məhv etmə;
- Təhlükəsiz geri qayıtmaq;
- Təkmilləşdirilmiş və orijinal radioelektron mühafizə;
- Tənzimlənən məsafədən hədəfi məhv etmə;
- Xüsusi milli proqram təminatı;
- Gürüntü emalı əsaslı nəzarət tətbiqləri;
- Real zamanda obyektlərin aşkarlanması, tanınması, izlənməsi və təsnifatı;
- İstifadədən əvvvəl sursat yükləmə imkanı;
- 10 qat optik yaxınlaşdırma;
- İstifadəçi dostu olan yerüstü idarəetmə proqramına malikdir.


PUA-nın fəaliyyət radiusu 5 km, uçuş müddəti 25 dəqiqə, uçuş yüksəkliyi 500 metr, maksimum uçuş yüksəkliyi 2800 metr, maksimum sürəti isə 72 km/saatdır. Ölçüləri 600 mm x 600 mm x 430 mm olan aparatın qalxma kütləsi 7060 qramdır. KARGU kvadrokopteri -20 dərəcədən + 50 dərəcəyədək temperatur diapazonunda çalışa bilir. Onun buraxılması üçün 1 dəqiqədən də az zaman tələb olunur.

"Sərçə"

Tamamilə yerli və milli istehsal olan ASELSAN-ın "Sərçə" kvadrokopterindən əvvəlki əməliyyatlarda olduğu kimi bu dəfə də istifadə edildi. Tam avtonom hərəkət edə bilən PUA gecə zamanı ərazini müşahidə etməyə imkan verir. 4 mühərrikdən hər hansı birinin sıradan çıxması uçuşu əngəlləyə bilmir.


"Sərçə" sərhəd və rayonların gecə və gündüz mühafizəsində kəşfiyyat, izləmə və müşahidə vəzifələri üçün fərqli faydalı yüklərlə təchiz edilə bilər. Ekstremal şərtlərdə işləmək üçün hazırlanan sistem standart inteqrasiya olunmuş kameralara da malikdir.

Xüsusiyyətləri:

Kütləsi: 6.5 kq;
Uçuş müddəti: > 30 dəqiqə (1 kq yüklə);
Sürəti: 45 km/saat.
Rabitə məsafəsi: 3-5 km;
Uçuş yüksəkliyi: 3000 metr;
Qatlanan qollar;
Ehtiyat mühərrik;
Lazerlə təchiz olunan enmə sistemi.


(Ardı var...)
Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: TSQ   Barış-Pınarı