"Belarus" sözünə uyğun 347 nəticə tapıldı!

Qlobal bazar uğrunda rəqabət: Belarus Azərbaycana daha nə verə bilər? – ANALİZ

2018/11/456-6171478788.jpg
Oxunub: 2822     10:45     22 Noyabr 2018    
Son illərdə Azərbaycan və Belarus arasında, xüsusilə də hərbi sahədə əməkdaşlıq yüksələn xətt üzrə inkişaf edir. Bu il, Minskdə Azərbaycan-Belarus hərbi əməkdaşlığına dair sazişin imzalanmasından az bir müddət sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev yenidən Belarus Respublikasına rəsmi səfərə yollandı. Ənənəvi olaraq nümayəndə heyətinin tərkibində Müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənov da yer alırdı.

Əvvəlki görüşlər çərçivəsində imzalanan müqavilər əsasında Azərbaycan regionda hərbi balansı lazımi səviyyədə saxlayacaq Operativ Taktiki Raket Kompleksləri səviyyasində qiymətləndirilən "Polonez" YARS, pilotsuz vasitələr və zenit raket komplekslərinin alınması ilə bağlı müqavilər bağladı. Silah və texniki vasitələr nəzərdə tutulan qrafikə uyğun olaraq təhvil verilir. Xatırladım ki, Azərbaycan tərəfinin "Polonez" YARS istehsalında ciddi paya sahib olması ilə bağlı bir il əvvəl verdiyimiz proqnozlar artıq öz təsdiqini tapıb. Bu sistemlərin istehsal edilən kimi ilk partiyasının Azərbaycana verilməsi də bu iddianı irəli sürməyə əsas verirdi.

Əvvəllər də Azərbaycanla Belarus arasında 170 milyon dollarlıq silah və texnika alınmasına dair müqavilə uğurla icra olunub. Bu müqavilə üzrə alınan "Buk" MB ZRK ordumuzun müdafiə qabiliyyətinin artırılmasında mühüm rol oynayıb.


İki gün əvvəl Azərbaycan və Belarus prezidentləri arasında baş tutan görüş, iki tərəfdaş ölkə arasında əməkdaşlığın getdikcə daha da genişləndiyini bir daha sübut etdi.

Görüş çərçivəsində "Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyi və Belarus Respublikasının Dövlət Hərbi-Sənaye Komitəsi arasında hava hücumundan müdafiə silah və texnikasının təchiz olunması sahəsində ikitərəfli qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi haqqında Anlaşma Memorandumu" Azərbaycanın Müdafiə naziri Zakir Həsənov və Belarusun Dövlət Hərbi-Sənaye Komitəsinin sədri Roman Qolovçenko tərəfindən imzalandı.

Qeyd edək ki, hələ Sovet dövründə Belarus iqtisadiyyatı hərbi sənaye sahəsində kifayət qədər yüksək göstəricilərə malik idi: respublikada müdafiə sənayesi üçün təxminən 120 müəssisə və təşkilat, o cümlədən 15 elmi-araşdırma institutu və konstruktor bürosü fəaliyyət göstərirdi. Digər respublikalarda mövcud olan hərbi-sənaye kompleksi dağıdılarkən, Belarus bu potensialı qoruyub və inkişaf etdirib. Bunu sübut etmək üçün Belarus silahını idxal edən ölkələrinin siyahısına nəzər salmaq kifayətdir.

Təbii ki, Azərbaycanın Belarusdan silah tədarükü barədə qərarı daha öncədən qəbul edilib. Yüksək səviyyəli görüş isə sadəcə rəsmi imzalama çərasimindən ibarət olub. Alınacaq vasitə və avadanlıqların siyahısının isə daha öncədən hər iki ölkənin Baş Qərargah rəisləri və hərbi ekspertləri səviyyəsində keçirilən ikitərəfli görüşlər nəticəsində dəqiqləşdirildiyini ehtimal edirəm. Bu görüşlərin proqramına, ilk dəfə alınacaq vasitələrin poliqonlarda sınaqlarının keçirilməsi də daxil edilir.

Azərbaycanın da Belarusdan əldə edə biləcəyi hərbi və ya ikili təyinatlı məhsulların çeşidi, həmişəki kimi kifayət qədər genişdir. Bu məlumatların açıq mənbələrdə kifayət qədər gec dərc olunması bəzi erkən ehtimallarımızı Sizinlə bölüşməyə imkan yaratdı.

9K33 "Osa" ZRK

10 km məsafədə və 5 km-ə qədər yüksəklikdə, 500 m/s-ə qədər sürətlə hərəkət edən hava hədəflərini məhv etməyə qadir olan, modernləşdirilən 9K33 "Osa" ZRK-nın alınması Azərbaycanın HHM potensialının gücləndirilməsinə müsbət təsir edə bilər.

Bu komplekslər əksəriyyəti dağlıq ərazidə yerləşən hərbi hissələrimizi, obyektlərimizi, düşmənin aşağı və orta yüksəklikdə uçan təyyarə və qanadlı raketlərinin hücumlarından qorumağa qadirdir.


Bu kompleks hədəfləri aşkarlamaq, müşayiət etmək və onları tuşlamaq üçün radiolokasiya stansiyalarına, teleoptik nişangaha, radio komandalı alternativ tuşlama sisteminə malik 9M33 raketindən, yükləmə nəqliyyat maşınından və texniki dəstək vasitəsindən ibarətdir. Bu komplekslərin modernləşdirilməsi sayəsində məhv ediləcək hədəflərin çeşidini genişləndirmək də mümkün olub. Artıq bu ZRK-lar kiçik ölçülü və yüksək sürətli raketlərə, PUA-lara, yüksək dəqiqlikli döyüş sursatlarına və s. qarşı da istifadə edilə bilir.

İnformasiya mübadilə stansiyası digər komplekslər və yuxarı qərargahla qarşılıqlı əlaqəni real zamanda təmin edir. Atəş açmaq üçün sərf edilən zaman müddəti qısaldılıb, rəqəmsal element bazasına malik avadanlıqların tətbiqinə görə ekipajın rahat iş rejimi təmin edilib, radioelektron maneələrdən mühafizə toxunulmazlığına nail olunub və radiolokasiya raketlərinə qarşı həssaslığı azaldılıb. Belə bir texniki xüsusiyyətlərə malik kompleksin nümayəndə heyətimizin diqqətindən kənarda qalacağı gözlənilən deyil.

"Kondor-1" pilotsuz aviasiya kompleksləri

Belarus istehsalçıları radioelektron mübarizə vasitələrinin qlobal bazarında öz mövqelərini gücləndirməkdə davam edirlər. Baranaviçdə yerləşən 558-ci təyyarə təmir zavodu bu sahədə bir sıra perspektivli inkişaflara malikdir.

REM sahəsindəki əməliyyatlar aparmaq üçün nəzərdə tutulan "Kondor" seriyasının PUA-ları Azərbaycanı maraqlandıra biləcək vasitələrdəndir.


"Vega-T" radiotexnika avadanlığı ilə təchiz edilən "Kondor-1" pilotsuz aviasiya kompleksləri HHM qoşunlarının döyüş heyətlərinin təlimləri üçün nəzərdə tutulur. Avadanlıqların tərkibinə siqnal emalı bölməsi, DRFM (Digital Radio Frequency Memory) bloku, gücləndirici, ötürücü və qəbuledici anten daxildir.

Avadanlıqlığın əsas hissəsini ultrasürətli yaddaş qurğuları əsasında hazırlanan DRFM bloku təşkil edir. Onun köməyi ilə tezlik və faza modulasiyası ilə eyni zamanda bir neçə radar siqnalını qeyd etmək və oxumaq mümkündür.

Bu cür cihazlar radiasiya mənbələrinin yerini təyin etməyə, onların hərəkət sxemi və hərəkət sürəti haqqında dəqiq məlumatları əldə etməyə imkan verir.

"Kondor-1", qanadlı raketləri, qırıcıları, bombardmançıları və hava komanda məntəqələri kimi aerodinamik hədəfləri əsas xüsusiyyətləri ilə təqlid etməyə imkan verir.

Digər sahələr

"RANGEER-RB" kompleksi, zenit raket batareyasının həm yuxarı komandanlıq tərəfindən mərkəzləşdirilmiş rejimdə, həm də batareya tərkibində avtonom döyüş əməliyyatlarının aparılması üçün nəzərdə tutulub.


Bizə yaxşı tanış olan, "Tetraedr" şirkətinin T-38 "Stilet" zenit raket kompleksləri, "Qriffon" PLS kompleksi, iki koordinatlı dessimetrlik diapazonlu P-19T/TRS-2DL və metlik P-18T/TRS-2D PLS müşahidə stansiyalarının modernləşdirilməsi də Azərbaycanı maraqlandıra bilər.

İdarəolunan aviasiya və zenit raketləri Azərbaycanın maraq dairəsinə daxil olan sursatlar siyahısına daxildir.

Belarusun "Rabitə texnologiyası" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən yaradılan SCAT-C4 müasir və etibarlı qoruyucu dəbilqələr də maraqlı təkliflər sirasındadır.

Belarusla orbitdə yerləşdirilən telekommunikasiya peykləri sahəsində əməkdaşlıq da istisna olunmur.

Belarus hərbi-texniki sahədə Çin, Rusiya, Türkiyə, Hindistan, Pakistan, Vyetnam, Ukrayna, Polşa və s. kimi güclü hərbi potensiala malik ölkələrlə əməkdaşlıq edir. Baranaviçidə yerləşən 558-ci Belarus Təyyarə Təmir Zavodunun Rusiya qırıcılarını təmir etməsi, Rusiyanın bütün OTRK-ları, "Bal-E", "Bereq", "Bastion", S-400 ZRK-larının məhz Belarusda istehsal edilən МZКТ-7930 bazasından, "Tor-M2E" və "Buk-M2E" ZRK-larda isə MZKT-6922 şassisindən istifadə etməsi faktları artıq Belarus hərbi sənaye kompleksinin Rusiyadan deyil, Rusiya HSK-nın Moskvadan asılı olduğunu iddia etməyə əsas verir. Ümumiyyətlə, MZKT marka olaraq bütün dünyada təkərli şassilər arasında müxtəlif yük götürmə imkanları ilə seçilir və Rusiya bazarının şəriksiz lideridir.


Belarus tərəfindən təkmilləşdirilən S-125TM "Peçora-2TM" zenit raket komplekslərindən 3-nün Vyetnamda uğurlu sınaqları vacib əhəmiyyət kəsb etdi. Bu sınaqlarda bütün hədəflər 100% məhv edildi. Qismən də olsa bu təəssüratlar altında Astana və Bakı, Minsk ilə oxşar sistemlərin modernləşdirilməsi üçün müvafiq müqavilələr bağladılar. Belə komplekslərin nümunələrinin Rusiya müdafiə sənayesində mövcud olmasına baxmayaraq, Azərbaycan və Qazaxıstan üstünlüyü Belarus mütəxəssislərinə verdilər. Azərbaycan sonradan arsenalında olan bu tip komplekslərin hamısının - 54 kompleksin modernləşməsi üçün müqavilə imzaladı. Layihə nəzərdə tutulan müddətdə uğurla baş çatdırıldı.

Azərbaycanın səmimi müttəfiqi olan Belarusun yüksək templərlə inkişaf edən HSK-sı, qlobal silah bazarında milyard dollarlıq psixoloji səddi çoxdan keçib və bu nailiyyət həqiqətən hamımızı sevindirir. Bu ciddir bir rəqəmdir, onun formalaşmasında Azərbaycanın da iştirak etməsi sevindirici və qururvericidir.

Məlumdur ki, hazırda silah bazarında kifayət qədər ciddi rəqabət və təzyiq vasitələri mövcuddur. Silah texnologiyaları sahəsindəki bazarlara yeni şirkətlərin daxil olması köhnə iştirakçılar üçün kifayət qədər ağrılı bir prosesdir. Münasib qiymət, yüksək keyfiyyət, qısa müddətdə sifarişin çatdırılması və zəmanətli servis xidmətləri hələ yeni bazarlar əldə etmək demək deyil. Dünya silah bazarını əldə saxlayan ABŞ və Rusiya kimi nəhənglərin real müştərilərinin digər bir bazara yönəldiyi halda onların ciddi cəzalandırılmasının və "qollarının burulmasının" da dəfələrlə şahidi olmuşuq. Bu dəfə isə nəhənglərin Belarus əleyhinə reaksiya verməməsi həqiqətən də çox maraqlıdır.

Bunların səbəbləri arasında əsasən iki fakt diqqəti cəlb edir:

1. Rusiya hamı ilə eyni zamanda münasibətləri korlamaq istəmir, rəqiblərindənsə, Belarus kimi KTMT müttəfiqinin bazara girməsini məqbul hesab edir;
2. ABŞ isə silah bazarında Rusiyanı Çinin əvəzinə Belarusun əvəz etməsini uyğun hesab edir.


Normal şərtlərdə zövqlər haqqında müzakirə aparmaq qəbul edilmir. Lakin başqa bir reallıq da mövcud olduğundan bu məsəli hərbi silah və ya texnika sahəsində tətbiq etmək mümkün olmur. Hərbi texnika və vasitələrə o zaman vəsait ayrılır ki, onlar təyinatı üzrə ölkənin təhlükəsizliyini təmin edə bilsin. Belaus və Azərbaycanın hərbi-texniki sahədə əməkdaşlığı da məhz ölkələrimizin təhlükəsizliyinə yönəldiyi üçün onun gələcəkdə ciddi perspektivlərə malik olacağı və daha da inkişaf edəcəyi şübhəsizdir.

Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev
Ordu.az


Teqlər: Belarus   Azərbaycan   Hərbi-əməkdaşlıq