"Azərbaycan-Türkiyə" sözünə uyğun 955 nəticə tapıldı!

İrimiqyaslı əməliyyat-taktiki təlimlərinə BAXIŞ (HƏRBİ EKSPERT)

2019/11/529b9-26769366404.jpg
Oxunub: 1448     12:14     25 Noyabr 2019    
Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanının təsdiq etdiyi plana əsasən sentyabrın 16-dan 20-dək Müdafiə nazirinin rəhbərliyi altında Azərbaycan Ordusunun müxtəlif qoşun növləri, qismləri, hərbi birlik və birləşmələrinin cəlb edilməsi ilə geniş miqyaslı əməliyyat-taktiki təlimləri keçirilib.

Təlimdə əsasən dağlarda əks-hücum əməliyyatının təşkili və keçirilməsi, düşmən qruplaşmasının darmadağın edilməsi məqsədilə qabaqlayıcı zərbələrin endirilməsi və azad edilmiş ərazilərdə əlverişli hədlərin tutulması üzrə fəaliyyətlərin sualları işlənib.

Təlimlərə şəxsi heyət, tank və digər zirehli texnika, gəmi, HHM vasitələri, müxtəlif çaplı raket və artilleriya qurğuları, reaktiv yaylım atəş sistemləri və minaatanlar, təyyarə və helikopterlər, müxtəlif təyinatlı pilotsuz uçuş aparatlarından ibarət qüvvələr cəlb olunub.

Mürəkkəb şəraitdə, dağ-meşə, qayalıq ərazilərdə və çətin radioelektron mübarizə mühitində keçirilən təlim zamanı ön və yandan keçmə dəstələrinin əsas zərbə qruplaşmaları, eləcə də artilleriya, aviasiya və döyüş düzülüşünün digər elementləri ilə qarşılıqlı əlaqədə fəaliyyətin təşkili üzrə tapşırıqlar icra edilib.


Haşiyə: Təlimlər – qoşunların hazırlığının ən yüksək və yekun formasıdır.

Taktiki təlimlər bir qayda olaraq aşağıdakı məqsədlərlə keçirilir:

- döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirmək üzrə döyüş uzlaşmasının və çöl vərdişlərinin təkmilləşdirilməsi;
- qoşunları idarəetmənin təşkil edilməsi;
- şəxsi heyətə yüksək döyüş, mənəvi və psixoloji keyfiyyətlərin və əsgəri dostluq anlayışlarının aşılanması, döyüşçülərdə fiziki dözümlülüyün yüksəldilməsi;
- döyüş şəraitinə yaxınlaşdırılmış vəziyyətdə tapşırığın müvəffəqiyyətlə yerinə yetirilməsi üzrə şəxsi heyətin səfərbər edilməsi;
- döyüş taktikasının, qoşun növlərinin, silah və texnikanın tətbiqinin təkmilləşdirilməsi.

Təlimlərdə gözlənilməz, qəfil yaranan tapşırıqların yerinə yetirilməsini tələb edən mürəkkəb, dinamik və öyrədici şərait yaradılmalıdır.

Taktiki təlimlər ikitərəfli və ya birtərəfli keçirilir. Döyüş atışlı taktiki təlimlər birtərəfli keçirilir. Birtərəfli təlimlərdə düşmənin yamsılanması, ikitərəfli təlimlərdə isə hər iki tərəfin vahid plana uyğun fəaliyyəti təşkil olunur.



Təlim zamanı həm gündüz, həm də gecə vaxtlarında döyüş tapşırıqlarının yerinə yetirilməsi, döyüşün bütün növ təminatlarının təşkil edilməsi nəzərdə tutulmalıdır.

Təlimlər, bir qayda olaraq, öyrədilənlərə tanış olmayan ərazilərdə keçirilir. Bu məqsədlə ümumqoşun poliqonlarından, təlim mərkəzlərindən, həmçinin təlim mərkəzlərindən (poliqonlardan) kənarda olan ərazi sahələrindən (yerli icra orqanları ilə müvafiq razılaşma əldə olunduqda) istifadə olunur.

Təlimin hazırlanması və keçirilməsi üçün təlim rəhbərliyi yaradılır, vasitəçi aparat, nəzarət qrupları, lazım gəldikdə isə tədqiqat qrupları təyin edilir. Təlimlərə vasitəçilərin təyin edilməsi döyüş hazırlığı planı ilə müəyyənləşdirilir.

Döyüş atışlı taktiki təlimlərin əsas təyinatı ondadır ki, burada komandirlər, qərargahlar və qoşunlar real atəş aparmaqla döyüş fəaliyyətlərini icra edirlər.



Təlimdə əsas diqqət qoşunların idarəedilməsi vərdişlərinin təkmilləşdirilməsinə, həmçinin döyüş, mənəvi-psixoloji və maddi-texniki təminat məsələlərinə yönəlib.

Təlimin döyüş atışlı mərhələləri döyüş vəziyyətinə maksimal uyğun şəraitdə, poliqon və təlim mərkəzlərində keçirilib.


Azərbaycan Ordusunun birlik və birləşmələri, qoşun növləri və qismləri həyəcan siqnalı ilə qaldırılaraq tam döyüşə hazırolma dərəcəsinə gətirilib.

Əsas və ehtiyat idarəetmə məntəqələri, həmçinin qoşun növlərinin komanda məntəqələri ilə birbaşa videobağlantı qurularaq qoşunların cari vəziyyəti ilə bağlı brifinqlər təqdim olunub, əməliyyat şəraiti, kəşfiyyat fəaliyyəti, qoşunların döyüş imkanları barədə məruzələr dinlənilib.

Müxtəlif qoşun növlərinin əməliyyatların planlaşdırılması qruplarında olan təlim rəhbəri qoşunlara və bölmələrə qərarların və döyüş tapşırıqlarının çatdırılması üzrə müvafiq göstərişlər verib.


Üç mərhələdə keçirilən təlimdə birinci eşelon bölmələrinin şərti düşmənin qəfil hücumlarının dəf edilməsi üzrə fəaliyyətləri, birlik, birləşmə və hissələrin idarəetmə orqanlarının ərazidə açılması və idarəetməni öz üzərinə götürməsi, strateji ehtiyatların tərkib hissəsi olan səfərbərlik ehtiyatlarından döyüş hazırlığını təyin edən mütəxəssislərin və texnikaların qismən qəbulunun təşkili, ümumqoşun, tank, desant və diversiya əleyhinə ehtiyatların döyüş atışlı taktiki təlimdə praktiki fəaliyyətləri məşq etdirilib. Düşmənin təxribatlarının qarşısını almaqla hücum əməliyyatlarının aparılması zamanı qərargahların və qoşunların idarəetmə orqanlarının hazırlığının, eləcə də ümumqoşun birlikləri, HHQ, HDQ, Raket və Artilleriya Qoşunları, Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr arasında qarşılıqlı fəaliyyətlər təkmilləşdirilib.

Təlim, şərti düşmənin döyüş imkanları nəzərə alınmaqla Azərbaycan Ordusunun sərəncamında olan yeni növ silah və hərbi texnikanın tətbiqi ilə müxtəlif şəraitlərdə qoşunların qarşılıqlı fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi və komandirlərin idarəetmə bacarıqlarının artırılması ilə icra olunub.

Əməliyyat-taktiki təlimdə qoşunların dayanıqlı, fasiləsiz, operativ və gizli idarəedilməsi, qərargahların səhra idarəetmə məntəqələrinin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi, videokonfranslar və fiberoptik kommunikasiya xətləri vasitəsi ilə sərəncam və əmrlərin taktiki və əməliyyat səviyyəsində sürətli ötürülməsi və şəraitə uyğun olaraq qərarların qəbul edilməsi üzrə proseslər məşq etdirilib.


Təlimin əsas elementlərindən biri olan ərazi kəşfində qoşun növü və qismlərinin komandanları, birlik və birləşmə komandirləri, eləcə də digər vəzifəli şəxslərin məruzələri dinlənildikdən sonra ərazidə qüvvə və vasitələrin tətbiqi üzrə müvafiq tapşırıqlar dəqiqləşdirilib.

Təlim rəhbərliyi səhra şəraitində ərazidə yaradılmış məntəqələr və müxtəlif poliqonlardakı təlim nöqtələrinə baş çəkib və sərəncamların icra olunması ilə bağlı müvafiq tapşırıqlar verib.


Əməliyyat-taktiki təlimdə qoşunlar və idarəetmə məntəqələrinin əməliyyat təyinatı rayonlarına yerdəyişməsi, cəbhə və ordu aviasiyasının ehtiyat aerodromlarına köçürülməsi, eləcə də Raket və Artilleriya Qoşunlarının ehtiyat atəş və start mövqelərinə çıxarılması üzrə tapşırıqlar icra edilib.

Təliminin niyyətinə uyğun olaraq əməliyyatlarda atəş dəstəyi həyata keçirəcək bölmələr təyin edilmiş məntəqələrə çıxarıldıqdan sonra növbəti mərhələlər üzrə döyüş tapşırıqları icra ediblər.


Azərbaycan Ordusu miqyasında keçirilən əməliyyat-taktiki təlim çərçivəsində Hərbi Dəniz Qüvvələri (HDQ) də təyinatı üzrə qarşıya qoyulan tapşırıqları icra edib.

Plana uyğun olaraq HDQ-nin idarəetmə qrupuna müdaxilələr əsasında daxil olan məlumatlar xəritə üzərinə işlənilib, döyüş sənədləri tərtib olunub.

Təlimə cəlb olunan gəmi taktiki qrupları Xəzər dənizinin əməliyyat zonasında verilmiş tapşırıqları icra ediblər.


Təlimin niyyətinə uyğun olaraq Raket və Artilleriya Qoşunlarının bölmələri daimi dislokasiya məntəqələrini həyəcan siqnalı ilə tərk edərək marş icra edib, cəmləşmə rayonlarına çıxıb və müxtəlif tapşırıqlar yerinə yetiriblər.

Təlimin son mərhələsində müxtəlif təlim mərkəzlərinə çıxarılan birləşmə və hissələr qarşısında qoyulan tapşırıqların yerinə yetirilməsi, o cümlədən atışların praktiki icrası və idarəetmə məntəqələrinin bölmələri döyüşün gedişində idarə etməsi üzrə yoxlanılıb.

Ərazidə keçirilən çoxpilləli əməliyyat-taktiki təlim plana uyğun olaraq başa çatıb.

Təlimin üçüncü mərhələsində, qəbul edilmiş qərara əsasən, praktiki fəaliyyətlərə cəlb edilmiş birinci eşelon bölmələri məhdud görmə şəraitində şərti düşmənin hücumunu dəf edib, artilleriya və aviasiya bölmələrinin atəşi ilə maksimum zərbə endirərək taktiki qrupun hücuma keçməsi üçün əlverişli şərait yaradıb.


Gecə şəraitində tank, piyada, mühəndis-istehkam, hava hücumundan müdafiə və tank əleyhinə bölmələrlə gücləndirilmiş tabor taktiki qrupları, ötüb keçən dəstələrlə qarşılıqlı əlaqədə hücuma keçərək müdafiəyə soxulmuş düşməni məhv ediblər.


Havanın işıqlanması ilə ehtiyatda olan tabor və bölük taktiki qrupları döyüşə salınaraq raket-artilleriya və aviasiya bölmələrinin atəş dəstəyi ilə hücumu dərinliyə inkişaf etdirib, itirilmiş vəziyyəti əlverişli hədlər üzrə bərpa ediblər.


Təlimin yekunu keçirilən zaman təlim rəhbərliyi tərəfindən bildirilib ki, yaranmış vəziyyəti düzgün qiymətləndirən qərargahlar müasir döyüşün planlaşdırılması, aparılması və idarə edilməsində müsbət nəticələr göstərib, praktiki fəaliyyətlərə cəlb edilmiş bölmələr gündüz və gecə şəraitində tapşırıqların yerinə yetirilməsində yüksək peşəkarlıq nümayiş etdiriblər.

Təlimin irimiqyaslı olması, cəbhə xətti yaxınlığında qoşunların yerdəyişməsi, aviasiyanın tapşırıqlar yerinə yetirməsi və başqa fəaliyyətlər Ermənistan tərəfinin narahatlığına səbəb olub.

Nəticə:

1. Qoşunların fəaliyyətində şablonlara və passivliyə yol verməmək üçün təlimlərin təşkil edilməsi və keçirilməsi metodikasında daim yeni formalar və qaydalar axtarıb tapmaq lazımdır. Dağlıq, meşəlik və səhralıq ərazilərdə keçirilən təlimlər, yandanötmə dəstələrindən və taktiki desantdan geniş istifadə etməklə əhəmiyyətli rayonları və obyektləri müdafiə edən düşmənin arxasına çıxaran istiqamətlər (yol, dərə, dağ silsiləsi, enişlər, yamaclar, müxtəlif sıldırımlar, cığırlar) üzrə hücumların, həmçinin düşmənin daha çox ehtimal olunan hücum istiqamətlərini əhatə edən rayonların müdafiəsinin təşkil olunmasının və aparılmasının öyrədilməsini təmin etməlidir.

2. PUA-ların və digər böyük məsafəli müşahidə avadanlıqlarının hər iki tərəfdə geniş tətbiqi kəşfiyyat, maskalanma və qoşunların manevr imkanları məsələlərinin yenidən işlənməsinə ehtiyac yaradır.

3. Son müharibələr və lokal döyüşlər klassik taktikanın tətbiqinin əsasən mümkün olmadığını göstərir. Odur ki, bu müharibələrin və döyüşlərin təcrübəsi öyrənilməli, taktikada, tədrisdə, təlimlərin keçirilməsində və əməliyyatlarda nəzərə alınmalıdır. Bunun üçün döyüş təcrübəsinin öyrənilməsi idarəsi yaradılmalı, idarə əsasən ehtiyatda olan tərübəli zabitlərlə komplektləşdirilməli, idarənin heyəti bütün təimlərə və döyüş hazırlığının əsas mərhələlərinə cəlb olunmalıdır.

4. Təlimlərə vasitəçilərin təyin edilməsi döyüş hazırlığı planı ilə müəyyənləşdirilməlidir. Lakin, adətən vasitəçilər təlimdən bilavasitə əvvəl təyin olunurlar. Bu da vasitəçilərin öz xidmət yerində vəzifələrinin başqa şəxslərə həvalə olunmasına və ya ümumiyyətlə yerinə yetirilməməsinə səbəb olur. Vasitəçilər əsasən tədris müəsisələrindən təyin olunduğuna görə tədris prosesində planlaşdırılmamış düzəlişlər edilir. Bu nöqsanların olmaması üçün döyüş hazırlığı planlaşdırılarkən tədris müəsisələrinin zabit heyətinin təlimlərdə iştirakı da nəzərdə tutulmalı və təlim günləri məşğələ cədvəllərində qeyd olunmalıdır. Təlimlərin daha səmərəli təşkil olunması üçün müvəqqəti müqavilələr əsasında ehtiyatda olan təcrübəli zabitlərdən də istifadə etmək olar.

5. İrimiqyaslı təlimləri kombinə üsulu ilə keçirmək real döyüş şəraiti yaratmaq üçün daha məqsədəuyğundur. Kombinə üsulu tətbiq olunduqda qoşunların fəaliyyət göstərə biləcəyi ərazilərdə praktiki döyüş fəaliyyətəri icra olunur, qalan ərazilərdə isə simulyasiya avadanlıqları vasitəsilə faliyyətlər oynanılır. Bu simulyasiya avadanlığı kompüterlər və müvafiq proqramdan ibarətdir, maliyə cəhətdən çox bahalı deyil, amma təlimlərdə böyük motoehtiyat sərfinin qarşısını almağa şərait yaradır, eyni zamanda təlimdə sadələşməyə yol vermədən, bütün fəaliyyətləri icra etməyə imkan verir.

6. Təlimin çoxpilləli olması Müdafiə Nazirliyinin idarəetmə aparatından başlayaraq, tabor qərargahlarına qədər bütün idarəetmə orqanlarının təlimə cəlb olunması deməkdir. Bunun müsbət cəhəti odur ki, Silahlı Qüvvələrin bütün təbəqələrinin qısa müddətdə öyrədilməsi və yoxlanılması üçün imkan yaranır. Amma eyni zamanda bütün səviyyələrə nəzarət edib qiymətləndirmək üçün böyük tərkibdə nəzarət qrupları və vasitəçilər aparatı yaratmaq lazım gəlir.

7. Təlimin döyüş atışı mərhələsi qoşunların əməliyyat (taktiki) hazırlığının zirvəsidir. Bu mərhələni “nöqsansız” keçirmək üçün döyüş atışında iştirak edən bölmələrə əvəldən tapşırıq vermək, onları atış keçirilən ərazidə məşq etdirmək, atışları nümunəvi səviyyəyə çatdırmağa çalışmaq taktiki təlimlərin məqsədlərinə uyğun deyil, nümunəvi və ya taktiki-sıra məşğələlərinə daha çox bənzərdir. Döyüş atışı mərhələsində təlim rəhbərliyi şəxsən nəzarət və idarə etməlidir. Təlimin məqsədlərinə nail olmaq üçün döyüş atışının naməlum ərazidə, naməlum tapşırıq üzrə keçirilməsi tövsiyə edilir.

8. Təlim – döyüş hazırlığının son mərhələsidir. Təlimə qədər qoşunlar və idaretmə orqanları nəzəri hazırlıq, prakriki öyrənmə mərhələlərini uğurla başa çatdırmalıdır, əks təqdirdə nəzəri hazırlığı və peşəkar bacarığı olmayan komandirlər və idarəetmə orqanlarının idarə etdiyi, səhra vərdişləri zəif olan qoşunlar təlimin məqsədlərinə tam nail ola bilməz, təlim – taktiki-sıra məşğələsinə və ya məşqə çevrilər.

9. ABŞ, Rusiya, Türkiyə, Almaniya, Böyük Britaniya, Çin və Qətər silahlı qüvvələrində keçirilən təlimlərin təcrübəsinə əsaslanaraq, irimiqyaslı döyüş atışlı taktiki təlimlər hərbi məqsədlərə deyil, hərbi-siyasi və siyasi məqsədlərə xidmət edə bilər. Belə ki, düşmənə qüvvə nümayiş etdirməklə onu aqressiya niyyətindən əl çəkməyə məcbur etmək, danışıqlar prosesinə təsir etmək və s. məqsədlərə müsbət təsir göstərə bilər. Taktiki təlimlərin məqsədinə nail olmaq üçün qərargahlarla komanda-qərargah təlimi, eyni zamanda qoşun növü, qoşun qismi və xidmətlərin dəstəyi ilə məhdud qüvvələrlə döyüş atışlı taktiki təlimlər keçirmək məqsədəuyğundur. Taktiki fəliyyətlərə cəlb olunan qüvvələrin miqyası, nəzarət və rəhbərliyin imkanlarını aşmaması təlimlərin daha faydalı olması üçün vacib şərtdir.

10. Təlimlərin çoxsaylı məqsədləri içərisində ən başlıcası iştirak edən qüvvələrin şəxsi heyətində öz imkanlarına inam hissini yaratmaq, rəhbər heyətdə isə gələcəkdə döyüş hazırlığının istiqamət, forma və metodlarını müəyyən etmək üçün təhlil aparmaq olmalıdır.

Hərbi ekspert Səməndər Məmmədov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Təlim   Ordu