"Azərbaycan-Ordusu" sözünə uyğun 1272 nəticə tapıldı!

Rubrika: Səhra həkimləri: Güllə istisinə cərrahi əməliyyat, bir təyyarə yükü tibbi ləvazimat və əli qumbaralı balaca oğlan

2019/05/60280-1558352365.jpg
Oxunub: 1987     16:25     20 May 2019    
1992-ci ilin mart ayında Ağdamın Mahrızılı kənd orta məktəbində hərbi hissə yerləşdirilir. Həmin ərəfədə bu birləşmənin iki zirehli daşıyıcı var idi. Bunlardan biri sonralar Şuşaya göndərilir və həmişəlik olaraq orada qalır… Yerdə qalan hərbi texnika bir gün məktəbin yaxınlığındakı Rahib Məmmədov adına Döyüş Şöhrəti Muzeyinin hasarını uçurur. Sürücü-mexanik Aypara adlı gənc idi. Səs-küyə muzeyin əməkdaşları çölə qaçırlar. Direktor İntiqam Əsədov texnikadan düşən gənc hərbiçi ilə mübahisə etməyə başlayır.

Onu acılayan muzey rəhbərinə bu gəncin verdiyi cavab, kobudluq edən tərəfin qulaqlarında güllə kimi şaqqıldayır: “Düz edib məni söyürsən. Mən Bakıdan gəlib sənə burda torpaq qoruyuram, sənsə əynindəki “troyka” kostyumla məni acılayırsan”.

Həmin günün səhəri bir nəfər polkovnik-leytenant Şirin Mirzəyevin Ağdamda yerləşən alayının kəşfiyyat bölüyünə könüllü qoşulmaq üçün gəlir. O, hasarı uçurulan muzeyin direktoru idi… Lakin alayın kəşfiyyat rəisi cəbhəyə könüllü getmək istəyən gənci evli olduğu üçün xidmətə götürmür. Əsas gətirir ki, iki gündən bir icazə alıb evə qaçacaqsan. İnadına, andına baxmayaraq, kəşfiyyat rəisi İntiqam Əsədovu geri, kor-peşiman yola salır.

Sıravi taqım komandiri…


Az keçmir ki, elə öz kəndlərinin məktəbində yerləşən hərbi hospitalın rəisi Qurban Camaloviç İntiqam Əsədovun idmançı olduğunu öyrənir və onunla görüşüb hərbi hissənin müdafiə və mühafizə taqımının komandiri vəzifəsini təklif edir. Ali təhsilli olduğu üçün yeni işçisinə leytenant rütbəsi verəcəyini də vəd edir. Və...1992-ci ilin mayın sonlarından Azərbaycanın ilk hərbi çağrışçıları olan 30 nəfərlik taqım ona etibar olunur.

3 il 3 ay… Bu müddət ərzində İntiqam hərbi hissənin müdafiə və mühafizə taqımının komandiri olmaqla yanaşı yaralıların döyüş meydanından çıxarılmasında da iştirak edir. O zaman bu işi könüllülərdən ibarət qrup həyata keçirirdi. Həmsöhbətimiz döyüşlər ərəfəsində 84 nəfər yaralı əsgər və zabitin döyüş meydanından çıxarılaraq, ölüm və ya əsir düşmə təhlükəsindən xilas edilməsinə nail olub: “Mən tibb işçisi olmamışam. Hərbi heyətin üzvü idim. Yaralıların döyüşdən çıxarılması, tibb müəssisəsinə daşınması, hərbi hissənin müdafiəsi, tibbi aviasiya ilə hospital arasında əlaqələndirmə işləri hamısı mənim ixtiyarımda idi. Həmin dövrdəki aviasiyanın və döyüş bölgəsində yerləşən bütün hərbi hospitalların "pozıvnoyları", yəni məxfi kod adları bu gün də mənim yaddaş dəftərimdədir.

Bir gün axşamtərəfi hospitalda atışma oldu. Bir nəfər hərbiçi sərxoş vəziyyətdə üstümüzə hücum çəkdi və ...biz onu tərksilah elədik… Sovet ordusunda, Tayqa meşələrində Daxili Qoşunların "lesnoy podrazdelenie" deyilən bölməsində xidmətdə olmuşam. Ölüm və yaralı mənim üçün ilk dəfə deyildi.

Ancaq Milli Qəhrəman Müxtar həkimin və Milli Qəhrəman Şirin Mirzəyevin ölümlərini indi də unuda bilmirəm.

Ağır, dəhşətli günlərimiz vardı… Buna baxmayaraq, şərəfli idi, çünki düşmənlə döyüşürdük Vətənimizin uğrunda.

4 nəfər 40 quldura qarşı…


Ən ağır günlərimizdən biri 1992-ci ilin dekabr ayının 7-də oldu. Ağdamın Mərzili kəndi uğrunda döyüş gedirdi. Hospitalın cəmi 4 nəfərlik qrupu iki erməni kolonunun arasına girdi. Arxadakı kolonu kəndə tərəf keçməyə qoymadıq. Cəmi 4 nəfər döyüşərək 40 nəfərə yaxın erməni silahlısını Mərzilidən uzaqlaşdırdıq. İki ədəd – “Zil” və “Qaz-69” markalı maşınlarını əllərindən aldıq. 8 nəfər yaralı və 2 nəfər şəhid əsgərimizin düşmənin əlinə keçməsinə macal vermədik. Bizim bu döyüşümüz 1992-ci ildə qəzetlərdə işıqlandırıldı. Müdafiə Nazirliyi tərəfindən mükafatlandırıldıq. Bizim uşaqların bir şüarı var idi: “Yaralı əsgər baladan əzizdir”.

Həmin dövrdə 1 saylı Ağdam Hərbi Səhra Cərrahiyə Hospitalına da Azərbaycanın ən vətənpərvər və peşəkar həkimləri könüllü gəlib xidmət edirdilər.

1993-cü il iyulun 22-də Ağdam şəhəri və ətrafındakı bütün hərbi hissələr geri çəkildiyi halda, hospitalın hərbi qulluqçuları “Qaz-66” markalı maşınla Ağdam şəhərinə girir, eləcə də, Xıdırlı kəndindən tutmuş “Füzuli körpüsü” deyilən yerədək gedirlər. Bütün döyüş meydanları bir-bir axtarılır, gözdən keçirilir, yaralı və ya şəhidin qalıb-qalmadığı müəyyən edilir: “Bizim həkim və cərrahlar sözün əsl mənasında adsız qəhrəmandırlar, başda komandirimiz Alı Qurbanlı olmaqla. 70 nəfərlik tibbi personalın hamısının adını çəkmək mümkün deyil heyf ki… Amma onların hansısa birini yaddan çıxarmaq haqsızlıq və ədalətsizlik olardı. Bu gün də mən özümü onların müqəddəs və şərəfli işlərinin müdafiəçisi və mühafizəçisi hesab edirəm”.

Uzaqdakı əlaqələr və bir təyyarə yükü dərman…


Döyüşlərin ən qızğın dövründə tez-tez dərman çatışmazlığı olurdu. Həmsöhbətimiz bu problemi aradan qaldırmaq üçün rəhbərlik etdiyi muzeyin xətti ilə 1992-ci ilin avqust-sentyabr aylarında Ukraynadan 1 milyon manatlıq humanitar hərbi-tibbi ləvazimatı gətirtməyə nail olur. Təxminən bir təyyarə yükünə bərabər olan dərman, sarğı vasitələri, tibbi avadanlıqlar və başqa zəruri ləvazimatlar MN-in Hərbi Tibb İdarəsinin anbarına təhvil verilir.

Bundan başqa, ərazidə yaşayan insanları,hətta özünün bir vaxtlar dərs dediyi 8-ci sinif şagirdlərini də qan verməyə səsləyir və bu çağırış qan vermək üçün uzun növbələrin yaranması ilə nəticələnir. Həmsöhbətimiz deyir ki, müharibə illərində sıravi adamlarda, hərbiçilərdə vətənpərvərlik çox yüksək, döyüş əhval-ruhiyyəsi sonsuz idi…

-Bəs, həmin dövrlərdə tibb xidmətinin keyfiyyətini hansı səviyyədə xarakterizə etmək olar?

- Səngərdə güllə istisinə cərrahi əməliyyat…

- Tibbi xidmətin keyfiyyətinə gəlincə, təsəvvür edin, kollektivimizdə Sabir həkim vardı, səhra-döyüş şəraitində toroko-abdominal cərrahiyyə əməliyyatı elədi və yaralını ölməyə qoymadı. Yəni qarın boşluğu və döş qəfəsini, ürəyi zədələməklə dəlib keçən güllə yarası almış adamı ölümdən xilas etdi.

İntiqam Əsədov birgə xidmət elədiyi qadın silahdaşlarını belə xatırlayır:


- Hərbi hospitalda yalnız bioloji cəhətdən qadın var idi. Oradakı xanım əməkdaşlar xaraktercə, ruhca əsl kişi idilər. 3 il qan gölündə üzən və bunun müqabilində heç kimdən, heç nə ummayan Vətən Fədailəri idi o qadınlar. Bizim hospital 1993-cü ildə düşmən tərəfindən vurulanda iki yaşlı aşbaz qadından biri mətbəxdən çıxıb qaçmaq istərkən 70 yaşlı aşbaz yoldaşı onu tutub saxlayıb ki, hara qaçırsan, bəs and içməmişik? Hospitalın istənilən üzvü əməkdaşı, döyüşçüsü də, tibbi personalı da hamısı fanat-fədai idi.

Həmsöhbətimiz yaşadığı ağrılara rəğmən, keçdiyi dəhşətli yollara baxmayaraq, müharibə illərindəki kollektivi üçün darıxdığını deyir: “Əgər həmin personal olsaydı... təəssüf ki olmayacaq!..

“Mühraibə Sizə nəyi öyrətdi?” sualına İntiqam Əsədov belə cavab verir: “Mən özümü təsdiqlədim-öz qarşımda, yoldaşlarım və silahdaşlarım qarşısında və ...Vətən qarşısında. Hətta komandirin qadağasına baxmayaraq döyüşlərə girmişəm. Silahı çox sevirdim, iki əllə sərrast atırdım. Müharibədən ona görə rahat danışıram ki, keçdiyim məşəqqətli yolarda heç kimin qarşısında başıaşağı olmadım.

Atasını ağlayan şəhid qızı, əli qumbaralı balaca oğlan…


Şəhidlərlə bağlı, onların doğmalarının üzləşdiyi ağrı-acılarla bağlı sualımıza İntiqam Əsədov ağrı içində cavab verir: “Əlbəttə, kiminsə qapısını döyüb, ona doğmasının cansız cəsədini vermək çox ağır işdir. O anlardan biri mənim heç vaxt yadımdan çıxmaz. 1993-cü ilin fevral ayında bizim yoldaşlardan biri, həmkəndlimiz Miro Mustafayev Həsənrizdə (Aterk) başqa hərbiçilərimizlə UAZ markalı təcili tibbi yardım maşınında pusquya düşdülər. Sürücü və Miro şəhid oldular. Mironun meyidini mən gətirdim. Evlərinə apardıq, qapını döydük. Həyat yoldaşı çıxdı, maşını görən kimi qışqırdı… Ardınca da körpə qızı… Onun ağzında çörək var idi. Anasının halını görüb necə qışqırıb ağladısa, yediyi loxma ağzından yerə töküldü. Bu, heç vaxt gözümün önündən getmir.

Bir də, biz Mərzili döyüşünə girəndə kənddən 8-9 yaşlı balaca oğlan 4-5 yaşlı bacısının əlindən tutub qaçırdı. Oğlanın əlində rıçağı sıxılmış RQD-5 markalı qumbara, qızcığazın əlində isə sellafon torbanın içində bir qədər pendir (və ya şor) var idi... Əlbəttə ki, bunlara bənzər epizodlar çox olub və onlar heç vaxt yaddaşımızdan silinə bilməz.

Biz təzə-təzə formalaşanda hissəmiz üçün hərbi andı özümüz tərtib etmişdik. Sonuncu cümləsi belə idi: "Əgər andıma xilaf çıxaramsa,
qoy, məni gələcək şərəfsiz həyatdan ayırsınlar və yoldaşlarımın gözləri qarşısında məhv etsinlər"

Bu bizim andımız idi…

Teymur Zahidoğlu
Xüsusi olaraq Ordu.az üçün

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: İntiqam-Əsədov   Səhra-həkimləri