İranın keçmiş XİN rəhbərindən mühüm eyham: Rəisi və Abudllahian daxili “sui-qəsdin qurbanı”dırlar?

2024/05/1716367839.jpg
Oxunub: 558     12:47     22 May 2024    
İranın keçmiş xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif İranın “Xaber” agentliyinə müsahibəsində İran prezidentinin ölümündə Amerika Birləşmiş Ştatlarını (ABŞ) günahlandırıb. Onun sözlərinə görə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) beynəlxalq məhkəməsinin qərarına baxmayaraq, ABŞ sanksiyaları ləğv etməyib, İranı mülki təyyarələr və helikopterlər, habelə ehtiyat hissələri əldə etmək imkanından məhrum edib.

Müxtəlif mənbələrə görə, İran prezidentinə İranda islam inqilabından əvvəl alınmış və 45 ildən çox yaşı olan ABŞ istehsalı helikopter xidmət göstərib. Bu məlumatın nə dərəcədə etibarlı olduğunu söyləmək çətindir. Amma etiraf etmək lazımdır ki, dünyada ABŞ-dən başqa helikopter istehsal edən ölkələr də var və İran, məsələn, Rusiya istehsalı olan helikopter ala bilərdi.

Amma İranın keçmiş xarici işlər nazirinin müsahibəsindən ən diqqətçəkən və bəlkə də münasib müşahidə odur ki, o, uzun illər İran prezidenti İbrahim Rəisi və İran xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abudllahianla yaxın olub. “Onlar səmimi insanlar idilər və bəlkə də bu səmimiyyətin qurbanı oldular” deyən o qeyd edib və onların “İmam Rzanın mövlud günü”ndə öldüklərini simvolizə edib.

Bununla onun nəyə eyham vurduğunu din alimləri mühakimə edə bilərlər. Amma açıq-aşkar görünür ki, keçmiş xarici işlər naziri Rəisi və Abdullahianın ölümünü siyasi baxımdan onların səmimiyyəti ilə əlaqələndirir. Söhbət daxili, yoxsa xarici siyasətdə səmimiyyətdən gedir? Rəisi və Abdullahian daxili tərəfdaşlara, yoxsa hər hansı bir xarici mərkəzə və ya ayrılıqda götürülmüş ölkəyə etibar ediblər? Onlar daxili “sui-qəsdin qurbanı”dırlar?

Rəisi-İlham Əliyev görüşü ilə bağlı iki aydan çox əvvəl məlumat yayılıb. Danışıqların ilk təəssüratları son dərəcə müsbət olub. Elə həmin gün Azərbaycandakı diplomatik fəaliyyətini başa vuran səfir Seyid Abbas Musəvi hətta İran-Azərbaycan münasibətlərində “yeni dövr başladığını” qeyd edib.

Buna uyğun olaraq, İran prezidentinin qəzaya düşmüş helikopteri “Türkiyənin “Bayraktar Akıncı” Pilotsuz Uçuş Aparatı (PUA) tərəfindən aşkar edilib”. Belə başa düşülür ki, İran rəhbərliyi Türkiyədən kömək istəyib. Ancaq çətin ki, Tehranda coğrafi baxımdan Türkiyədən daha yaxın olan Azərbaycanda da eyni tipli PUA-nın olmasından xəbərsizdirlər. Bu yaxınlarda Xameneyi İraq Kürdüstan Regionunun başçısı Neçirvan Bərzaniyə regional tərəfdaş kimi “təkcə Türkiyəni seçməməyi” “tövsiyyə edib”.

Bu kontekstdə, prinsipcə, Tehran Türkiyə tərəfini Rəisinin helikopterinin axtarışına cəlb etmək təşəbbüsündən çəkinməli idi, amma bunun tam əksi baş verdi. Rəisi və Abdullahian Xameneyinin Türkiyə ilə bağlı açıqlamasına inanarkən, səmimi olublar? Bu da olduqda qeyri-adi haldır ki, müxtəlif KİV-lərin bildirdiyi kimi, “yüksək rütbəli qurbanların qanı hələ qurumamış” Tehranda prezident və xüsusilə də Xameneyinin əvəzedicisi məsələsi ilə bağlı daxili mayalanmalar üzə çıxır.

Bəlkə keçmiş xarici işlər naziri Rəisi və Abdullahianın “səmimiyyətlərinin qurbanı olduqlarını” deyərkən, bunu nəzərdə tutur? İranın hakim elitasında hansı yeni qüvvələr balansı formalaşacaq?

Asif Cəfərov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Rəisi   Abudllahian   Daxili   Sui-qəsd  


Bizi "telegram"da izləyin