Rusiya qızılının dövriyyəsi nə qədər davam edəcək?| Dünya Bankı Ermənistanla bağlı bədbin proqnoz verir

2024/05/17143-1715924566.jpg
Oxunub: 424     21:34     20 May 2024    
İlin əvvəlində Ermənistan iqtisadiyyatında rəsmi statistika gözlənildiyindən qat-qat yüksək artım qeydə alıb. Guya iqtisadi aktivlik 14,3 faizə çatıb. Heç bir yerdən sənaye rekordlar qeydə alınır, xarici ticarət bir neçə dəfə artıb. Daxili ticarətin artımı da az təqdim olunmur.

Amma nə qədər qəribə səslənsə də, ixtisaslaşmış beynəlxalq maliyyə strukturları Ermənistan iqtisadiyyatının yüksəlişinə inanmır, etibar etmir, optimist deyil. Belə yüksək fəallığa baxmayaraq, onlar öz proqnozlarında bu il Ermənistanda gözlənilən iqtisadi artımla bağlı kifayət qədər təvazökar gözləntilər təqdim edirlər.

İlin əvvəlinə 14,3 faiz aktivlik şəraitində bir sıra beynəlxalq maliyyə təşkilatlarının iqtisadi artım gözləntiləri cəmi 5-6 faiz aralığındadır. Xüsusilə, Dünya Bankı 5,5 faizlik artım proqnozlaşdırır ki, bu da ilin əvvəlində Ermənistan iqtisadiyyatında qeydə alınan göstəricilərdən xeyli az, ötənilki nəticədən aşağıdır.

Xatırladaq ki, ötən il Ermənistanda iqtisadi artım 8,7 faiz olub. Bu il Dünya Bankı 3,2 faiz bəndi daha aşağı nəticə gözləyir. Dünya Bankının gözləntiləri Paşinyan hökumətinin dövlət büdcəsinə əsaslanan proqnozlarından xeyli aşağıdır. Ermənistan hökuməti bu il 7 faizlik artıma ümid edir.

İlin əvvəlində qeydə alınan yüksək aktivliyə baxmayaraq, Dünya Bankının Ermənistan iqtisadiyyatı ilə bağlı gözləntiləri niyə bu qədər bədbindir, əsasən məlum xarici amillərin təsirinin zəifləməsi ilə əsaslandırılır? Sirr deyil ki, Ermənistanda son iki ildə qeydə alınan yüksək artım əsasən bu amillərlə bağlı olub. Bunların zəiflədiyini nəzərə alsaq, Ermənistanda iqtisadi artım tempinin aşağı düşəcəyi gözlənilir.

Artan geosiyasi risklər, ixracın nisbətən azalması, eləcə də Rusiyadan miqrant və kapital axınının müəyyən səviyyəyə çatması səbəbindən artımlar azalacaq, bundan sonra sürətlə böyüməyə davam edə bilməz. Son iki amilin təsirinin zəifləməsi artıq göz qabağındadır. İlin əvvəlində Ermənistana Rusiyadan miqrant və kapital axını kifayət qədər azalıb.

Ermənistana Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin başlanğıcı ilə müqayisədə müqayisə olunmayacaq dərəcədə az Rusiya vətəndaşı səfər etməyə başlayıb. Rəsmi məlumatlara görə, ilin əvvəlinin ilk iki ayında Rusiya vətəndaşlarının Ermənistana girişi 36 min nəfər azalıb. Ermənistanı tərk edənlərin sayı da artıb.

Təsirlərin zəifləməsi Rusiya turist axınında da özünü göstərir. Birinci rübdə Rusiyadan 53 min az turist səfər edib. İlin əvvəlində kapital axını da azalıb. Üç ayda Rusiyadan Ermənistana 424 milyon dollar az pul daxil olub. Ötən il 1 milyard 219 milyon dollar daxil olubsa, bu il cəmi 795 milyon dollar alınıb.

Rusiyadan kapital axını demək olar ki, 35 faiz azalıb. Əvvəlki iki ildə Ermənistan iqtisadiyyatının yüksək artımına ciddi təsir göstərən bu iki amil xeyli zəifləsə də, ilin əvvəlindəki “yüksək iqtisadi aktivlik”, gördüyümüz kimi, qorunub saxlanılır. Əsasən sənayenin və xarici ticarətin “yüksək artımı” hesabına saxlanılır. Hər ikisi eksklüziv olaraq “qızıl qızdırması” kimi tanınan bir amillə bağlıdır.

Dünya Bankının ekspertlərinin proqnozlarında bu amilin nə dərəcədə nəzərə alındığını söyləmək çətindir, lakin əgər nəzərə alıblarsa və təqdim olunan hesablamalar da buna əsaslanırsa, o zaman güman edilir ki, yaxın gələcəkdə bu sektordan iqtisadiyyatın artımına təsirlərin zəifləyəcəyini gözləyirlər. Heç kimə sirr deyil ki, bu il Ermənistan iqtisadiyyatının yüksək aktivliyi əsasən Rusiya qızılının dövriyyəsi ilə bağlıdır. Rusiya qızılı Ermənistan vasitəsilə digər ölkələrə gedir və iqtisadi artım göstəricilərinə birbaşa təsir edir.

“Yüksək iqtisadi fəallığ”ın bütün sirri budur. Yaxın gələcəkdə bu istiqamətdə inkişafın necə gedəcəyi əsasən iqtisadi artımdan asılı olacaq və nikbin olmayan təkcə Dünya Bankı deyil. İlin əvvəlində qeydə alınan yüksək aktivlik şəraitində Asiya İnkişaf Bankı da Ermənistan iqtisadiyyatının yüksək artımına inanmır. Asiya İnkişaf Bankının gözləntiləri Dünya Bankının təxminlərindən çox da fərqlənmir.

Asiya İnkişaf Bankı da Ermənistanda iqtisadi artımın yavaşlamasını gözləyir. Ötənilki 8,7 faizlə müqayisədə bu il 5,7 faiz artım proqnozlaşdırılır. Bankın mütəxəssislərinin hesablamalarına görə, Ermənistandakı iqtisadi vəziyyətə Rusiyadan pul axınının azalması təsir göstərəcək ki, bu da şəxsi istehlakın artımını azaldır. Həm Dünya Bankı, həm də Asiya İnkişaf Bankı Ermənistan sənaye sektoru ilə bağlı yüksək gözləntilərə malik deyil. Dünya Bankı Ermənistanda sənayenin artımını 5,5 faiz, Asiya İnkişaf Bankı isə 6,2 faiz qiymətləndirib. İlin əvvəlinin ilk üç ayı ərzində Ermənistan rəsmi statistikasında sənayedə 30 faizdən çox artım qeydə alınıb.

Beynəlxalq Valyuta Fondunun qiymətləndirməsi də Dünya Bankı və Asiya İnkişaf Bankının proqnozlarından çox da fərqlənmir. Beynəlxalq Valyuta Fondu Ermənistanda 6 faiz artım gözləyir. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı daha bədbindir və bu il Ermənistanda cəmi 5 faiz artım proqnozlaşdırır.

Aqil Məmmədov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Rusiya   Ermənistan   Dünya-Bankı  


Bizi "telegram"da izləyin