Kəşfiyyat müharibələrində yeni pərdə: Sənaye təxribatı

2024/05/istih-8579195560.jpg
Oxunub: 447     20:19     17 May 2024    
Gah silah fabriki, gah sursat zavodu, gah da döyüş meydanında istifadə olunacaq sistemlər istehsal edən bir iş... Yanğına məruz qalan zavodlar və ya təxribata məruz qalan qurumlar indi daha tez-tez xəbərlərdə görünür. Mütəxəssislər kəşfiyyat fəaliyyəti kimi xarakterizə edilən sənaye təxribatının gələcəkdə daha da arta biləcəyi qənaətindədirlər.

Britaniya mətbuatında çıxan son xəbərdə sənaye zonasında iki müəssisənin yandırıldığı bildirilib. İlk baxışdan adi bir üçüncü səhifə xəbəri kimi görünsə də, əslində fon tamamilə fərqlidir. Çünki yandırılan iş yerləri Ukrayna ordusu üçün məhsul istehsal edən yerlər idi. Son zamanlar Avropanın müxtəlif regionlarında belə hadisələr artıb.

Digər misallarla birlikdə dəyərləndirildikdə, baş verənləri kəşfiyyat təşkilatları arasında mübarizənin yeni dayanacaqlarından biri kimi qələmə vermək çətin deyil. Bununla belə, arxa planda olan motivasiyanı başa düşmək gələcək üçün çox dəyərlidir. Beləliklə, “sənaye təxribatı” kimi tanınan bu anlayışı daha yaxşı öyrənmək və sikkənin fərqli tərəflərini başa düşmək üçün aşağıdakı hallara diqqət etməliyik...


Təxribat anlayışı kəşfiyyat fəaliyyəti üçün çox vacibdir

Əvvəlcə məsələnin ümumi çərçivəsini çəkək... Kəşfiyyat orqanlarının əsas vəzifəsi sistemdəki aktorlardan yarana biləcək təhlükələri anlamaq və qarşısını almaqdır. Təbii ki, bu, təkcə bu iki sahə ilə məhdudlaşmır. Əsas məsələlərdən biri kəşfiyyat təşkilatlarının xarici siyasətdə effektivliyidir.

Maraqlıdır ki, xarici siyasətdə “diplomatlar” və hətta lazım gələrsə, “ordular” olduğu halda, niyə iş kəşfiyyat təşkilatlarının üzərinə düşür? Bilirik ki, kəşfiyyat orqanları diplomatiyanın nəticə vermədiyi, lakin orduların hüquqi və siyasi səbəblərdən istifadə edilmədiyi ssenarilərdə işə düşür.

Ekspertlər, “gizli” və ya “xüsusi fəaliyyətlər” olaraq da adlandırılan bu sahədə təşkilatların sui-qəsd, təxribat, dağıdıcı fəaliyyətlər və qeyri-qanuni təşkilatlara dəstək kimi addımlar ata biləcəyini qeyd edir. Boz zonada yer alan bu fəaliyyətlərə indiki ədəbiyyatda hibrid müharibə də deyilir.


Rusiya üçün kəşfiyyat təşkilatları effektiv xarici siyasət alətidir

Bu məqamda diskursu daha konkret əsaslar üzərində quraq və Rusiyanı misal gətirək... Rusiyanın müxtəlif kəşfiyyat xidmətləri vasitəsilə bəzən çeçen komandirlərə, bəzən prezident Putinə müxalif fiqurlara, bəzən də “tərəf dəyişdirən” aktorlara qarşı atdığı addımları xatlayaq.

Ukrayna ilə müharibə bu günlərdə Kremlin gündəmində birinci yerdədir. Heç kimə sirr deyil ki, Ukraynanın hərbi obyektləri və logistika xətləri müharibənin əvvəlindən Rusiya üçün “prioritet hədəf” olub. Lakin müharibənin uzanması səbəbindən “istehsal gücü” məsələsi hər iki ölkə üçün prioritet məsələyə çevrilib.

Həm Kiyev, həm də Moskva üçün prioritet istehsalı birbaşa hədəf almaqdır. Bu kontekstdə Rusiya Hərbi Kəşfiyyat Xidməti QRU-nun “Vaqner” vasitəsilə təşkil etdiyi təxribatla Britaniya və İspaniyadakı obyektlərdə yanğın törətdiyi iddiası diqqət çəkir. Bundan əlavə, bu yaxınlarda Çexiyada fəaliyyət göstərən silah fabrikində baş verən partlayışın və iki bolqar silah istehsalçısının zəhərlənməsinin də QRU ilə əlaqəli olduğu hesab edilir. Təbii ki, Ukrayna müharibəsi uzandıqca belə hərəkətlər daha da artacaq.


Sənaye təxribatının qarşısını almaq mümkündürmü?

Maraqlıdır ki, ekspertlər son zamanlar qarşılaşdığımız nümunələri izah etdikdən sonra gələcəkdə də oxşar iş görə biləcəyimizi ifadə edirlər. Bu məqamda sözügedən hücumların qarşısının alınmasının mümkün olub-olmaması ilə bağlı sual yaranır.

Təxribat xarakterli fəaliyyətlərin qarşısının alınması üçün həyata keçirilən tədbirlər “Kəşfiyyata Qarşı Mübarizə”nin məsuliyyəti altındadır. Bu kontekstdə kəşfiyyat qurumları hücum xarakterli KQM fəaliyyəti çərçivəsində rəqib xidmətlərin fəaliyyətinə nəzarət etməyə çalışır. Ancaq bu, sikkənin yalnız bir tərəfidir. Sikkənin digər tərəfində də müdafiə xarakterli KQM və təhlükəsizlik tədbirləri çərçivəsində öz qurumlarının təhlükəsizliyini təmin etmələri lazımdır.


Kritik qurumlarda çalışan işçilərin çox işi var

Kəşfiyyat təşkilatı tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyət üçün məlumat və kadr təhlükəsizliyinə üstünlük verilməsi vacibdir. Bundan əlavə, kritik sektorlarda, xüsusən də müdafiə sənayesində çalışan personal bu zehniyyəti yaxşı başa düşməlidir.

Son zamanlar diqqəti cəlb edən digər məsələ isə “tək aktor” aksiyalarının artmasıdır. Biz ümumiyyətlə başqa ölkənin kəşfiyyat təşkilatına qarşı kəşfiyyat təşkilatlarının gördüyü tədbirləri oxuyuruq. Amma tək aktor hərəkətləri kəşfiyyat üçün də ciddi təhlükələr yaradır.

Məsələn, terror təşkilatı adından fəaliyyət göstərən silahlı hücumçularla yanaşı, Edvard Snouden və Cek Teyşeyra kimi özü hərəkətə keçən ifşaçılar da qurumlar üçün əhəmiyyətli təhlükə yaradır. Bu ssenaridə şəxsi/institusional səviyyədə problemləri olan işçilər özlərini qane etmək və ya təşkilatlarından və ölkələrindən qisas almaq üçün hərəkətə keçə bilərlər. Yadda saxlamaq lazımdır ki, tək zəif halqa bütün əməliyyatlar zəncirinin təhlükəsizliyinə təhlükə yaradır.

Bu kontekstdə həm casusluq, həm də təxribat hərəkətlərinə qarşı müdafiə xətti qurularkən, təhlükənin çoxölçülü olması nəzərə alınmaqla, unudulmaması lazım olan məsələlər var. Məsələn, müdafiə sənayesi şirkətləri ilə kəşfiyyat və təhlükəsizlik təşkilatları arasında strateji əməkdaşlıq mexanizmləri mütləq gücləndirilməlidir. Bundan əlavə, qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi artırılmalıdır. Bu yol xəritəsi təkcə müharibədə olanlar üçün deyil, təhlükə altında olan bütün ölkələr üçün keçərlidir.

Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Kəşfiyyat   Müharibə   Sənaye-təxribatı  


Bizi "telegram"da izləyin