TDT-də kritik böyümə| Qazaxıstan-Özbəkistan müttəfiqlik münasibətləri genişlənir

2024/03/FbLGY-1709630217.jpg
Oxunub: 281     15:32     05 Mart 2024    
Fevralın 28-də Qazaxıstan parlamentinin aşağı palatası Özbəkistanla müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqaviləni ratifikasiya edib. Senatda təsdiqləndikdən sonra bu, Prezident Kasım-Jomart Tokayev tərəfindən imzalanacaq və qüvvəyə minəcək.

Deyilənə görə, yeni müqavilədə təhlükəsizlik komponenti də var: tərəflərdən birinin sərhədlərində vəziyyətin gərginləşməsi halında sülhün necə qorunub saxlanılması və bərpa olunması ilə bağlı dərhal məsləhətləşmələrə başlanılacaq. Qazaxıstan parlamentinin aşağı palatasının Beynəlxalq əlaqələr, müdafiə və təhlükəsizlik komitəsinin sədri Aygül Kustanın sözlərinə görə, yeni müqavilə sayəsində onun ölkəsi “müxtəlif problemli vəziyyətlərdən qaçmağa ümid edir”.

O, söhbətin konkret olaraq hansı ölkə tərəfindən Qazaxıstanın sərhədlərində “problemli vəziyyət” yaradılmasının mümkünlüyündən getdiyi barədə ətraflı məlumat verməyib. Yalnız vurğulayıb ki, Qazaxıstan-Özbəkistan müttəfiqlik münasibətləri haqqında saziş Qazaxıstan və Rusiya arasında strateji əməkdaşlıq haqqında sazişə zidd deyil. Maraqlıdır ki, nə siyasi xadimlər, nə də ekspertlər KTMT haqqında danışmayıblar.

Fakt budur ki, Qazaxıstan həmin təşkilatın üzvüdür, Özbəkistan isə üzv deyil və bu yaxınlarda Azərbaycanla birgə hərbi təlimlər keçirib. Qazaxıstan siyasi xadimləri və ekspertləri, təbii olaraq öz ictimai qiymətləndirmələrində əmin edirlər ki, Qazaxıstanla Özbəkistan arasında yeni saziş birgə hərbi birləşmənin yaradılmasını nəzərdə tutmur. Bu siyasi xadimlər və ekspertlər terrorçuluq, separatizmlə mübarizənin prioritetliyini vurğulayırlar, lakin, görünür, bu, real prosesləri ən azından təbliğat sahəsində çox mümkün əks-təsirdən sığortalamaq təəssüratı yaradır.

Ötən il noyabr ayının ilk günlərində Astanada çağırılan Türk Dövlətləri Təşkilatının zirvə toplantısında Türk Dünyasının 2040-cı ilə qədər Baxışı qəbul edilib. Bunun hansı dərin proqramları əhatə etdiyi məlum deyil. Bəyannamə hissəsində məqsəd müdafiə və təhlükəsizlik məsələlərində parlamentlərarası müzakirələrin sinxronlaşdırılması məqsədi qoyulub. Tərəflər Qazaxıstanla Özbəkistan arasında yeni müqavilənin əsas əhəmiyyətini aşağıdakı kimi qiymətləndirirlər: “Rəqabətdən imtina etmək, bir-birini tamamlamağa keçmək”.

Mərkəzi Asiyanın aparıcı ölkələri Qazaxıstan və Özbəkistandır. Türkmənistan neytrallığı seçib, Tacikistan və Qırğızıstan KTMT üzvüdür. Faktiki olaraq, Mərkəzi Asiyanın yeni geosiyasi formatı təsvir edilir ki, bunun da əsasında Qazaxıstan-Özbəkistan müttəfiqliyi nəzərdə tutulur. Digər üç ölkə isə öz coğrafi mövqeyindən və hərbi, iqtisadi, kommunikasiya və demoqrafik resurslarından asılı olaraq, əslində müstəqil rol oynaya və ya hər hansı bir xarici mərkəz üçün cəlbedici olacaq inteqrasiyaya nail ola bilməz.


Beləliklə, Qazaxıstan və Özbəkistanın müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqaviləni parlamentdə ratifikasiya rejiminə gətirməsi son dərəcə əhəmiyyətli haldır.

Asif Cəfərov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Qazaxıstan   Özbəkistan   Müttəfiq  


Bizi "telegram"da izləyin