Makronun Mərkəzi Asiya strategiyası Türkiyə-Azərbaycan-Britaniya birliyi qarşısında gücsüzdür

2024/02/28077-1708674837.jpg
Oxunub: 325     15:21     23 Fevral 2024    
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Parisdə Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanla görüşün əvvəlində Ermənistan Baş naziri ilə söhbətində toxunmağa hazırlaşdığı gündəliyə istinad etdi. Makron, əlbəttə, ilk növbədə aktual olaraq düşündüyü məsələləri sadaladı, lakin bəlkə də həmin məsələlərdən əsas məsələni nəzərə almaq lazımdır ki, bu da Böyük Qafqaz oyununun mismarı, Mərkəzi Asiyadan Avropaya kanallar məsələsidir.

Makron bildirib ki, aylar əvvəl Mərkəzi Asiya ölkələrinə səfəri zamanı bu məsələnin əhəmiyyətindən danışıb, bu kontekstdə Cənubi Qafqazı vacib hesab edir və İrəvanın irəli sürdüyü qondarma “sülh kəsişməsi” ideyasını alqışlayır. Əslində, burada tərtib edilmiş başlıqlardan xilas olsaq, aşağıdakıları qeyd etməliyik. Əgər Fransa strateji kommunikasiya baxımından Azərbaycan və Türkiyə ilə birgə hərəkət etmək istəmirsə, Mərkəzi Asiyadan Avropaya gedən yoldan danışarkən, nəinki Azərbaycan-Ermənistan-Naxçıvan-Türkiyə sxemini nəzərdən keçirməyəcək, hətta bunun reallaşmaması üçün bütün gücünü sərf edəcək.

O zaman Fransa Mərkəzi Asiyadan Avropaya gedən yolu Mərkəzi Asiya-İran və Mərkəzi Asiya-Ermənistan-Gürcüstan-Qara dənz marşrutu ilə nəzərdən keçirməyə çalışacaq. Hindistan və İranda bu yol haqqında kifayət qədər açıq danışırlar, lakin İran ətrafında mövcud olan və ən azından informasiya-təbliğat sahəsində İranla işləmək üçün maneə yaradan mühiti nəzərə alaraq, Fransanın onlarla hansı kommunikasiyada ola biləcəyi sualı açıq qalır.

Təbii ki, Ermənistan Fransa-İran siyasi dialoqunun kanalına çevrilməyə cəhd edəcək. Burada isə Rusiyanın buna necə reaksiya verəcəyi sualı yaranır. Bu, məsələn, Makronun Paşinyanla görüşdən əvvəl çıxışında Avropadakı hərbi cinayətlərlə bağlı açıqlamalar verdiyi halda baş verir ki, bu da Rusiyanı hədəfə almaq kimi şərh edilə bilər. Məlum olduğu kimi, Makron bu mövzuda da olduqca açıq danışıb. Bütün sual ondan ibarətdir ki, Fransa Ermənistan vasitəsilə İranla əlaqə saxlaya bilsə belə, Gürcüstan məsələsi açıq qalır.

Bu baxımdan, İran orada çətin ki, həyat qabiliyyətli olsun, Fransa isə Türkiyə-Azərbaycan birliyi, habelə əzəli rəqibi Britaniya qarşısında tək qalaraq tab gətirə bilməyəcək. Söhbət o Britaniyadan gedir ki, Ermənistanın Baş naziri bir neçə gün əvvəl Münhendə onun gizli xidmətinin rəhbəri Murla görüşüb. Ötən ilin sonunda London Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının xarici işlər, Birlik Ölkələri və İnkişaf Ofisində Parlamentlə əlaqələr üzrə dövlət katibinin müavini, Avropa və Şimali Amerika üzrə dövlət naziri Leo Dokertinin ağzı ilə elan etdi ki, Mərkəzi Asiya-Azərbaycan-Ermənistan-Türkiyə dəhlizinin formalaşması onun üçün strateji məqsəddir.

Təbii ki, Fransa başqa marşrut təsəvvür etsə, Qafqazın bütün istiqamətlərində, o cümlədən Gürcüstanda buna qarşı çıxacaqlar. Fransa təkbaşına bu qarşı çıxmanın öhdəsindən gələ bilməz və yalnız Rusiya mümkün tərəfdaş kimi görünə bilər. Lakin bu gün Paris Moskvaya, o cümlədən İrəvanla münasibətləri kontekstində olduqca kəskin münasibət bəsləyir. Məhz bu fakt Fransanın hansı fəaliyyəti göstərməsindən asılı olmayaraq, reallığı təmin edəcək.

Asif Cəfərov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Türkiyə   Azərbaycan   Britaniya  


Bizi "telegram"da izləyin