Rusiya-Ukrayna müharibəsinin “qazandırdığı” üstünlüklərə son – Ermənistanda İT iş yerləri bağlanır

2024/02/1707555252.jpg
Oxunub: 342     12:40     12 Fevral 2024    
Ermənistanda İnformasiya Texnologiyaları (İT) sahəsində qeydə alınmış iş yerlərinin aktiv artımı dayanıb. Üstəlik, bu strateji sahədə erməni səlahiyyətlilər tərəfindən elan edilən iş yerləri bağlanmağa başlayıb.

Bu tendensiya xüsusilə ötən ilin son aylarında müşahidə olunub. Oktyabr ayında Ermənistanda İT sahəsində çalışanların sayı demək olar ki, artmağı dayandırıb və artıq noyabr ayında iş yerlərinin ixtisarı qeydə alınıb. Rəsmi statistikaya görə, Ermənistanda ötən ilin noyabr ayında İT sahəsində 32 min 21 nəfər işlə təmin olunub, onlardan 31 min 720 nəfəri özəl sektordadır.

Ermənistanın dövlət sektorlarında işləyənlərin sayı çox azdır, cəmi 301 nəfərdir. Üstəlik, dövlət sektorunda işləyənlərin sayı artıb. Bir il əvvəl 123 idi, 301 olub. Amma burada fəsli yaradan dövlət sektorunda işləyənlər deyil. Fəsli yaradan işçilərin 99 faizindən çoxunun cəmləşdiyi və sənayenin həm tərəqqisinin, həm də inkişafının əsaslandığı özəl sektordur.

Ermənistanda özəl sektorda işçilərin sayında dövlət sektorunda qeydə alınan artımdan qat-qat çox azalma olub. Ötən ilin noyabr ayında İT sahəsində fəaliyyət göstərən təşkilatlarda çalışan işçilərin sayı 831 nəfər azalıb. Bir il əvvəllə müqayisədə bu qədər iş yeri bağlanıb. Formal olaraq işləyən sayılsalar da, proqramlar tapa bilməyən kifayət qədər insan var. Sifarişlər azalıb.

Ermənistanda İT sahəsində iş yerlərinin bağlanması təkcə sifarişlərlə bağlı deyil, həm də ötən il xaricdən İrəvana köçənlərin getməyə başlaması ilə bağlıdır. Xüsusilə, söhbət Rusiya-Ukrayna münaqişəsindən və Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyalardan sonra Ermənistana gələnlərdən, o cümlədən bizneslə məşğul olanlardan gedir. Onlar bir müddət Ermənistanda qaldıqdan sonra tədricən tərk edərək, başqa ölkələrə, işləmək və yaşamaq üçün daha əlverişli yerlərə köçürlər.

Paşinyan hakimiyyəti onları Ermənistanda da saxlaya bilməyib. İqtisadi baxımdan Ermənistana köçürülən biznes və peşəkarların iş şəraiti yaxşılaşmayıb. İT mütəxəssislərinin getməsinə mane olan ilk şey həddindən artıq möhkəmlənmiş valyuta oldu. Bu, sənayenin və ümumilikdə Ermənistanda işləyənlərin maliyyə vəziyyətinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir etdi.

Ermənistanda hökumətin sektorda fəaliyyət göstərən şirkətlərə dövlət büdcəsindən maliyyə dəstəyi və kompensasiyaların verilməsi barədə qərar qəbul etməsinə baxmayaraq, gördüyümüz kimi, vəziyyət çox dəyişmədi. Xüsusən də bəzi hallarda hədəflər, yumşaq desək, düzgün seçilməyib. Məlumata görə, elə təşkilatlar oldu ki, pulu aldılar, sonra bağlandılar və ya fəaliyyətlərini dayandırdılar. Nəticədə dövlət büdcəsinin vəsaiti öz təyinatına xidmət etmədən toz halına salındı.

Ermənistanı tərk etməyin səbəblərindən biri də yaşayış şəraitinin uyğunsuzluğudur: təkcə yüksək kirayə qiymətləri deyil, həm də yaşayış qiymətlərinin yüksək olması. Rəsmi olaraq Ermənistanda inflyasiya yoxdur və ya çox aşağı olsa da, Ermənistan bir çox ölkələr, o cümlədən Avrasiya İqtisadi Birliyi (AİB) səviyyəsində çox bahalı ölkəyə çevrilib ki, bu da Mərkəzi Bankla hökumətin aşağı və səmərəli idarə olunan inflyasiya ilə bağlı verdiyi açıqlamaları şübhə altına alır.

İrəvanda yaşamaq qonşu ölkələrlə müqayisədə bahadır. Hətta Moskvada yaşamaq belə İrəvandan ucuzdur. İrəvanda təkcə kirayə deyil, istehlak mallarının qiymətləri də Moskvadan bahadır. Təbii ki, bu şərtlər Ermənistana köçənlər üçün əlverişli ola bilməzdi. Xüsusən də digər ölkədə yaşamaq və işləmək üçün şərait daha əlverişli idi.

Təsadüfi deyil ki, Gürcüstanda Ermənistandan çox Rusiya şirkəti açılıb. Xatırladaq ki, Ermənistan Rusiya ilə eyni iqtisadi zonadadır, Gürcüstan isə yox. Rusiyadan Ermənistana köçənlərin getməyə başlamasının əsas səbəbləri bunlar oldu. Bu işdə Paşinyan hakimiyyətinin anti-Rusiya əhval-ruhiyyəsi də müəyyən rol oynadı.

Bütün bunların təsiri İT sahəsində artıq nəzərə çarpır. Yəqin ki, yaxın gələcəkdə bu tendensiya daha da dərinləşəcək. Burada əmək haqqının artım tempi də kəskin şəkildə aşağı düşüb. Əgər 2022-ci ildə 35-40 faizə çatırdısa, ötən il 4-5 faizlə məhdudlaşdırılıb. Ötən ilin son aylarında təkcə İT sahəsində deyil, iqtisadiyyatın digər sahələrində də iş yerlərinin azaldılması tendensiyası müşahidə olunub.

Ermənistanın ticarət sahəsində tənəzzül başladı. Artıq noyabr ayında Ermənistanda bir il əvvəlkindən 1000-dən çox az adam işlə təmin olunub. Halbuki ticarət sahəsində ilin sonunda rəsmi statistikada çox daha yüksək aktivlik qeydə alınıb. Xidmət sektorlarında da iş yerlərinin ixtisarı qeydə alınıb. İl üçün fərq 600-ü keçir.

Xatırladaq ki, Ermənistanda həm ticarət, həm də xidmət sahələrində iş yerlərinin artması əsasən xarici tələbatla bağlı olub. Tələbatın azalması ilə yanaşı, iş yerləri də azalır. Daşınmaz əmlakla bağlı fəaliyyət sahəsində iş yerlərinin kifayət qədər böyük azalması qeydə alınıb. 10 faizdən çox azalma var. Enerji və su sistemlərində çalışanların sayı da azalıb: fərq 8-9 faizə çatır.

Aqil Məmmədov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   İT   Rusiya  


Bizi "telegram"da izləyin