Ermənistan hələ də müzakirə edir: Niyə müharibənin ilk günündə “İsgəndər”lər tətbiq edilmədi? Niyə “Su-30”lar effektiv olmadı?

2018/08/567567_1533204204.png
Oxunub: 23803     19:57     08 Fevral 2024    
Ermənistanın “168.am” nəşri İrəvandakı Karen Demirtsyan adına İdman Konsert Kompleksində Ermənistan ordusuna həsr olumuş tədbirə toxunub, Paşinyanın və müdafiə naziri Papikyanın açıqlamalarına diqqət yetirib, bu kontekstdə müharibədən öncə ordunun silahlanması məsələsini təhlil etməyə çalışıb. Məqalədən “Su-30” təyyarələrinin növbəti partiyasının hələ də çatdırılmaması aydın olur. Nəşr “Su”ların və “İsgəndər” OTRK-nin müharibədə tətbiqi məsələləri ətrafında da müəyyən detallara diqqət yetirir.

Ordu.az nəşrin məqaləsini olduğu kimi təqdim edir:

“Bu il ordu gününün qeyd edilməsi qərara alınıb və yanvarın 28-də İrəvandakı Karen Demirtsyan adına İdman Konsert Kompleksində Ermənistan ordusunun yaradılmasının 32-ci ildönümünə həsr olunmuş bayram tədbiri təşkil olunub.

Təşəbbüs və icra, əslində, Ermənistan Müdafiə Nazirliyinə məxsus olub. Əlbəttə, yaxşı haldır ki, qələbə günlərimizi aradan qaldırandan sonra ordu gününü hər cür unutdurmaq istəyən Nikol Paşinyanın dövründə 28 yanvar tədbiri təşkil olunub. Çünki bu gün elə bir dövrdə yaşayırıq ki, öz ölkəmizdə öz ordumuzla bağlı olan və ya ona həsr olunmuş istənilən bənzər təşəbbüs, əslində, “qəhrəmanlıqdır”.

Düşünürük ki, keçmiş nazirləri xatırlamamaq, keçmiş qələbələri, ordunun inkişaf mərhələlərini vurğulamamaq, ilk nazir Vazgen Sarkisyan olduğunu ötəri söyləmək vəzifəsi qarşıya qoyulub. Biz təhlükəli dövrlərdə yaşayırıq. Keçmişi unutmaq, qələbələri xatırlamamaq, onlar haqqında susmaq əmr olunub. Yəni Nikol Paşinyanın çıxışında açıq şəkildə qeyd etdiyi kimi, ordunun təfəkkürünü, mən deyərdim ki, konstitusiya missiyası ilə bağlı fikirləri dəyişmək lazımdır. Və təbii ki, bu tələb yenidən manipulyasiya ilə təqdim olundu.

“Ermənistan ordusunun yaradılmasının 32-ci ildönümü qeyd edilməlidir, daha çox düşünmək, ordu quruculuğu və təhlükəsizlik sahəsində mövcud olan problemlərlə üzləşmək, hətta uğursuzluqlarla üzləşmək vaxtıdır. Bu üzləşmə bizi qeyd etməyə məcbur edir ki, köhnəlmiş standartlara və köhnəlmiş hərb işi təsəvvürlərinə əsaslanan orduya sahib olmağa davam etmək olmaz, çünki bu, dövlətə sahib olmaq iradəmizi şübhə altına almaq demək olacaq.

Ordumuzda dəyişməli olan ilk şey təfəkkürdür. Və bu dəyişiklik geyim formasından tutmuş, hər bir hərbçinin zahiri görünüşünə, daimi dislokasiya yerlərində mövcud olan mühitə, silahlanma və texnikaya, hərbi qulluqçuların maaşına və sosial təminatlar sisteminə, hərbi qulluqçuların peşəkar bacarıqlarına qarşı tələblərimizə və hər bir hərbi qulluqçunun ideoloji məsuliyyət dərəcəsinə qədər hər bir incəlikdə ifadə olunmalıdır”, - deyə Paşinyan Karen Demirtsyan adına İdman Konsert Kompleksindəndə çıxışı zamanı bildirib.

İlk baxışdan yaxşı bir şey kimi görünə bilər ki, yeni uniformalar, yeni silahlanma, yeni mövqe mühiti olmalıdır. Orduda xidmət etməmiş, hərb işindən uzaq və Türkiyə-Azərbaycan tələblərini yerinə yetirən, özünü ali baş komandan elan etmiş şəxsin bunun altında nə başa düşdüyü başqa məsələdir. Məqsəd “futlyar”dır, heç də daha güclü və təhlükəsiz əsgər və orduya sahib olmaq deyil.

Burada xatırlatmaq lazımdır ki, 2019-cu ilin dekabrında Nikol Paşinyan Vazgen Sarkisyan adına Hərbi Universitetin yaradılmasının 25 illiyinə həsr olunmuş təntənəli tədbirdə bəyan etmişdi:

“Hesab edirəm ki, Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin silah və texnikanın inkişafının, döyüş qabiliyyətinin inkişafının tamamilə yeni mərhələsinə qədəm qoyduğu indiki mərhələdə intellektual iş Silahlı Qüvvələrimizin inkişafının ən mühüm xüsusiyyətlərindən birinə çevrilməlidir. Biz Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin, Ermənistan ordusunun ən yüksək beynəlxalq standartlarda döyüş qabiliyyətli olmalı olduğunu dedikdə, ilk növbədə Ermənistan ordusunun intellektual cəhətdən döyüş qabiliyyətli olmalı olduğunu, Ermənistan ordusunun dünyanın ən intellektual ordularından biri olmalı olduğunu nəzərdə tuturuq. Bu bizim bu gün təqdim etdiyimiz və birlikdə həll etməli olduğumuz problemdir”.

Məhz həmin gün əslində başa düşmək olardı ki, bizə yeni missiya ilə ordu verməyə cəhd edəcəklər. Sonra gördüyümüz və görməkdə davam etdiyimiz şeyi... Həmin dövrdə Paşinyan görünməmiş silah-sursat əldə etmələri və ya buna xərclənən pullarla öyünürdü ki, bu da təbii olaraq yenə manipulyasiya idi.

Üstəlik, 2018-ci ildə Paşinyanın ailə qəzeti “Su-30”: “cilovlama” doktrinasına doğru addım” başlıqlı məqalə nəşr etmişdi. Bu məqalə 2016-cı ilin fevralında Ermənistan müdafiə nazirinin birinci müavini Davit Tonoyanın Vyanada ATƏT-in “Hərbi doktrinal yanaşmalar” adlı seminarı çərçivəsində verdiyi bəyanat əsasında hazırlanmışdı. Həmin bəyanat bu şəkildə idi: “Ermənistan mövcud silahlı qarşıdurmanı azaltmaq üçün tədbirlər görür və bizim doktrinal yanaşmalarımızda “Saxlama/Cilovlama” tədricən rəqib tərəfindən yetərli qədər olmayan gücün sübutu kimi nəzərdən keçirilə biləcək “Statik Müdafiə” anlayışını əvəz edir”.

“Əslində, 25 illik müdafiə mövqeyi bizə getdikcə daha da cəsarətlənən təxribatçı hərəkətlərdən başqa bir şey vermədi. Buna görə də Ermənistan silahlara nəzarət sahəsində mövcud məhdudiyyətləri ciddi şəkildə saxlamaqla, kəmiyyət balanssızlığını neytrallaşdırmaq üçün keyfiyyətli həllər həyata keçirəcək”, - deyə Ermənistan müdafiə nazirinin birinci müavini Davit Tonoyanın nitqi “Erməni zamanı”nı xatırlatmaqla davam edib və Tonoyan öz şərhini əlavə edib, - Qabaqlayıcı, o cümlədən qeyri-mütənasib cilovlama hərəkətlərinin məntiqi əsasən Ermənistanın məhdud maliyyə və siyasi resurslarının məhdudluğu ilə bağlıdır. Bu gün bu istiqamətdə artıq müəyyən addımlar atılıb. Bunun ən bariz nümunəsi “İskəndər” operativ-taktiki raket kompleksinin alınması idi. Lakin mümkün müharibənin ilk günündən bunun istifadə edilməyəcəyi aydındır. Bu bir tərəfdən çəkindirici rol oynayır, aktiv əməliyyatlar zamanı isə əlverişsiz vəziyyətin balanslaşdırılması və ya həlledici zərbə rolunu öz üzərinə götürəcək.

Taktiki cəhətdən Pilotsuz Uçuş Aparatları (PUA) daha çevikdir. “ArmHiTec-2018” sərgisi zamanı Ermənistan istehsalı olan PUA-lar, o cümlədən döyüş PUA-ları mümkün genişmiqyaslı əməliyyatlar zamanı fəal şəkildə istifadə olunacaq. Lakin onların mövcudluğu qabaqlayıcı zərbələr məntiqindən irəli gələn hava üstünlüyünü təmin etmək üçün kifayət etmir.

Bu boşluğu doldurmaq üçün zəruri şərt qırıcı, mükəmməlliyə can atmaq halında isə güclü çoxfunksiyalı hava qüvvələrinin olmasıdır... İyunun 17-də Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan öz “Facebook” səhifəsində foto paylaşdı. Fotoda o, Rusiya istehsalı olan “Su-30SM” qırıcısının pilot kabinəsində idi.

Bundan sonra 2012-ci ildə imzalanmış müqavilə çərçivəsində Rusiyanın Ermənistana “Su-30” tədarük edəcəyi ilə bağlı söz-söhbətlər aktivləşdi. Bu münasibətlə Rusiyanın “Kommersant” qəzeti yazmışdı ki, Ermənistan Müdafiə Nazirliyi hələ bu ilin aprel hadisələrindən əvvəl “Su-30SM”lərin alınmasını 2024-cü ilə qədər təxirə salıb. Lakin dövri nəşrin məlumatına görə, bu məsələ ilə bağlı danışıqlar “kifayət qədər irəliləyiş mərhələsindədir”.

Rusiya istehsalı olan “Su-30” ABŞ istehsalı olan F-35-dən bir neçə dəfə ucuzdur, pilotlarımızın peşəkar hazırlığının məntiqinə uyğundur və heç də az əhəmiyyət kəsb etmədiyi kimi, siyasi problemlər yaratmayacaq. Texniki məlumatlarla o, mümkün döyüş əməliyyatları üçün lazım olan tələblərə də cavab verir.

Bu qırıcının sələflərindən ən mühüm fərqi onun əməliyyat-taktiki dərinlikdə mühüm yerüstü hədəfləri vura bilməsidir. Texniki məlumatlar 100 km və ya daha çox mənzilli raketlərlə silahlanmağa imkan verir. Başqa sözlə, şərti olaraq Ermənistanın hava məkanında olan qırıcı Azərbaycan ərazisində mühüm hədəfləri vura bilər.

“Kommersant”ın məlumatına görə, bu təyyarələrdən bir eskadrilya, yəni müqavilədə qeyd olunan miqdar qüvvələr balansını ciddi şəkildə dəyişə bilər. Strateji baxımdan bu qırıcılar cilovlayıcı rol oynamağa davam edəcək, lakin “İskəndər”dən fərqli olaraq, mümkün hərbi əməliyyatların bütün mərhələlərində istifadəyə yararlı olacaq. Rəqibin oxşar təyyarələrinin sayının çox olması halında tətbiqin effektivliyi pilotların bacarıq və hazırlığından asılı olacaq. Ümumiyyətlə, “Su-30”ların olması cilovlama və qarşısını alma problemini tam həll etməyəcək. Problem yalnız bir hissəsi hərbi hazırlıq sahəsində olan mürəkkəb əməliyyatlar nəticəsində həll edilə bilər”.

Əvvəla qeyd edək ki, 2016-cı ilin fevralında Ermənistan müdafiə nazirinin birinci müavini Davit Tonoyan Vyanada ATƏT-in “Hərbi doktrinal yanaşmalar” adlı seminarı çərçivəsində Ermənistanın Müdafiə Strateji Baxışının nəticələrini (2011-2015-ci illər planlaşdırma dövrü - M.P.) təqdim edib. Başqa sözlə, yuxarıda qeyd olunan “Statik Müdafiə” konsepsiyasının “Saxlama/Cilovlama” konseptual yanaşması ilə əvəz edilməsi əvvəlki hakimiyyət dövründə həyata keçirilən Müdafiə Strateji Baxışı prosesi ilə planlaşdırılıb.

Üstəlik, bu yaxınlarda bu mövzu ilə bağlı təhlilimizdə qeyd etdiyimiz kimi, 2011-2015-ci illərin planlaşdırma dövründən 2016-2020-ci illər dövrünə keçid həyata keçirilib.

Müdafiə Strateji Baxışı isə yaxın gələcəkdə Ermənistanın hərbi təhlükəsizliyini təmin etmək üçün silahlı qüvvələrin planlaşdırma və idarəetmə sisteminin, tərkib və strukturunun - bölmələrinin, onların yerləşdirilməsinin, qabiliyyətlərinin - qüvvə və vasitələrinin, tətbiq olunma strategiyasının - müharibənin aparılma forma və üsullarının, hərbi-təhsil və təlim sisteminin və ən vacibi, tələb olunan resursların - insan, maddi-texniki və s. resursların necə olmalı olduğu suallarına aydın cavabları nəzərdə tutur.

Yəni, Davit Tonoyanın dediyi Paşinyanın ailə qəzetinin şərh etdiyi kimi təkcə “Su-30”lara aid deyildi. İkincisi, Paşinyan yenə tələsmişdi və hələ danışıqlar mərhələsində bildirmişdi ki, mümkün müharibə halında “Su-30”lar rəqibin hərəkətlərini cilovlaya və ya dayandıra biləcək. Müharibədən sonra isə o etiraf etmişdi: “Müharibə zamanı biz “Su-30SM” ən müasir silahını öz əhəmiyyəti və gücü ilə tətbiq etməyə imkan verəcək bütün lazımi aksesuarları, raketləri ala bilməmişdik”.

Üstəlik, Davit Tonoyan 8-12 ədədlə bağlı razılaşma əldə etdiyi halda bu günə qədər bizdə cəmi 4 ədəd “Su-30” var, mövcud olan isə qırıcı rolundan məhrumdur. 2023-cü il avqustun 1-də 44 günlük müharibə ilə bağlı istintaq komissiyasında Ermənistanın keçmiş müdafiə naziri Davit Tonoyan deyib:

“Su-30”lar həm hücum, həm də qırıcı funksiyaları yerinə yetirən çoxməqsədli vasitələr idi. Hücum nöqteyi-nəzərindən 1-2 gün döyüş əməliyyatlarının aparılması mənasında ən azından ilkin dövrdə silahlanma, habelə indi xalq arasında yararsız, paslanmış və ya başqa şəkildə adlandırılan raketlər ilə bağlı doyumluluğumuz var idi. Həmin raketlər “Su-30”ların təlim uçuşlarında da tətbiq edilib və hədəfləri vurub”.

Yəni, “Su-30”lar havaya qaldırılıb və “Patron Davit” ləqəbli Davit Qalstyanın tədarük etdiyi, Paşinyanın qəzetinin 2018-ci ildə öyündüyü “yararsız raketlər”lə müəyyən döyüş problemini həll edib. Üçüncüsü, müharibədən sonra Nikol Paşinyan etiraf etmişdi ki, 2020-ci il müharibəsi problemlərimizin olduğu orduda xüsusi təyinatlı mobil qrupların daha vacib olduğunu göstərdi. Xüsusilə, 2023-cü ilin iyununda istintaq komissiyasında o bildirmişdi: “Çoxları döyüşdə deyil, hərəkət edərkən öldü: ordu ən ciddi mobillik probleminə malik idi”.

Maraqlıdır ki, 2018-ci ilin iyul ayında Ermənistanın keçmiş müdafiə naziri Davit Tonoyan Silahlı Qüvvələrin inkişafı ilə bağlı öz baxışında vurğulamışdı: “Cəbhə xəttində tətbiq etdiyimiz statik müdafiəni videomüşahidə və digər kəşfiyyat vasitələri və uzaqdan idarə olunan silahlarla təchiz edilmiş mobil çevik müdafiə ilə əvəz etmək istiqamətində tədricən addımlar atmalıyıq”.

Bu, əslində, “Haykakan Jamanak”ın 2018-ci ildəki məqaləsində qeyd etdiyi kimi, əvvəlki hakimiyyət dövründə həyata keçirilmiş Müdafiə Strateji Baxışının məntiqindən irəli gəlirdi. Başqa siyasi halları bir kənara qoysaq, Nikol Paşinyanın etiraflarını və 44 günlük müharibənin gedişatını, nəticəsini nəzərə alaraq, Paşinyanın 2016-2020-ci illər baxış mərhələsinin tələblərini yerinə yetirmədiyini güman edə bilərikmi?

Dördüncüsü, 2018-ci ildə “Haykakan Jamanak”da nəşr olunan “Su-30”: “cilovlama” doktrinasına doğru addım” başlıqlı məqalədə “Anlaşılandır ki, “İskəndər” əməliyyat-taktiki raket kompleksi mümkün müharibənin ilk günündən istifadə olunmayacaq” qeyd olunmuşdu və “Su-30”ların mövcudluğunu, cilovlayıcı rolunu vurğulamaq da məhz bu faktla bağlı idi. Nəticədə qırıcılar öz missiyalarını yerinə yetirmədi, lakin 2018-ci ildə proqnozlaşdırıldığı kimi, “İskəndər” müharibənin ilk və taleyüklü günlərində tətbiq olunmadı.

Xatırladaq ki, 2020-ci il sentyabrın 28-də jurnalistlərlə keçirdiyi brifinqdə “İskəndər”imizi niyə işə salmırıq, niyə rəqibin neft quyularını hədəfə almırıq?” sualına Andranik Köçəryan sərt cavab vermişdi:

“Yaxşı edirik, lazım olanda hərəkətə keçəcəyik. Bunu hərbi mütəxəssislərin öhdəsinə buraxın. Düşünürəm ki, ən azından bu iki gündə hərbi əməliyyatların məntiqindən xaotik, situasiya qərarları görmürsünüz. Siz addımların məntiqini görürsünüz”.

Yəni, “İskəndər”in tətbiq edilməsinin vaxtını müəyyənləşdirən Nikol Paşinyan olub, məntiqlidir ki, qərar verən təkcə ordu rəhbərliyi deyil. 2021-ci ilin fevralında isə Ermənistanın üçüncü prezidenti Serj Sarkisyan “ArmNews” televiziya şirkətinə müsahibəsində deyib: “İskəndər” artıq müharibənin dördüncü-beşinci günündə, Azərbaycan Horadizdə və digər ərazilərdə çoxlu canlı qüvvə və hərbi texnika toplayanda istifadə edilməli idi, “İskəndər” məhz bunun üçün idi”.

Daha sonra məlum oldu ki, Şuşada müharibənin son günlərində “İskəndər”dən istifadə olunub və Nikol Paşinyanın sözlərinə görə, “raket partlamayıb və ya 10 faiz partlayıb”. Günahkar isə Baş Qərargahın keçmiş rəisi Onik Qasparyan təyin edildi: “O, “İskəndər”dən istifadə etməklə bağlı biabırçı planı təsdiqləyib”. Amma bu, generalın istintaq komissiyasına getməsindən əvvəl idi, sonra bu ittihamlar dinlənilmədi, lakin Onik Qasparyanı ittiham edən Andranik Köçəryan sualına cavab alıbsa, deməli, çoxlarının hələ də bununla bağlı sualları var və bu suallara bəlkə də bir gün Baş Qərargahın keçmiş rəisi cavab verəcək. Ancaq bu, başqa bir müzakirə mövzusudur.

Nikol Paşinyanın ordu günü çıxışına, misli görünməmiş silahlanma nailiyyətlərini “aşkara çıxarmaq” və bununla piar aparmaq vərdişinə qayıdaq.

“Yüksək səslə və birbaşa şəkildə etiraf etmək lazımdır ki, təhlükəsizlik və təhlükəsizlik sistemləri, bunların əməliyyat düsturları ilə bağlı bizdə kök salan ideyalar başımızda fəlakətli oyun oynadı və Ermənistan üçün təhlükəsizlik münasibətlərinin şaxələndirilməsindən başqa variant yoxdur. Və biz bu yolla gedirik. Biz yeni və müasir silah və texnika əldə etmək yolundayıq və son illərdə hökumət silah-sursat alınması üçün bir neçə milyard dollarlıq müqavilələr imzalayıb. Ermənistanın hərbi-sənaye kompleksi Ermənistan hökumətindən görünməmiş bir neçə yüz milyon dollarlıq sifarişə malikdir və təbii ki, biz hərbi sənaye kompleksinə investisiya qoymağa davam edəcəyik, eyni zamanda elm və təhsilin maliyyələşdirilməsini artıracağıq”.

Yəni 2019-cu ilin tarixi təkrarlanır. Üstəlik, Nikol Paşinyan bir neçə gün əvvəl dövlət sirri ilə bağlı qanunu sərtləşdirərək, silah alqı-satqısı planını, tender təklifini, təchizatçı təşkilatı və s.-i dövlət sirri kateqoriyasına aid edəndə, Azərbaycanı qəsdən təhrik edir. Digər tərəfdən, Paşinyan çıxışında ordunu öz məğlubiyyət planına tabe olmağa məcbur edib. Qısa desək, o, geri çəkilməyi və rəqibin hədələsə belə, qalib gəlməməyi əmr edib.

“Ermənistan özünü beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanındığı ərazi ilə eyniləşdirməlidir. Bu, Ermənistanın suveren ərazisi ilə eyni olan Ermənistan SSR ərazisidir. Biz açıq və birmənalı şəkildə bildirməliyik ki, bizim heç bir başqa əraziyə dair ambisiyamız yoxdur, olmayacaq və bu, Ermənistanın xarici təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün strateji əsasa çevrilməlidir.

Ermənistan ordusunun islahatları, silah və texnikanın alınması ilə bağlı müxtəlif tərəflərdən, xüsusən də Azərbaycandan səslənən bir sıra aqressiv bəyanatlara da toxunmaya bilmərəm. Mən artıq dedim ki, güclü və döyüş qabiliyyətli orduya malik olmaq hər bir ölkənin suveren hüququdur və bizim bu hüququmuzu heç kim şübhə altına ala bilməz. Kimsə bizim bu hüququmuzdan şübhələnirsə, bizim varlıq haqqımızı şübhə altına alır. Belə olan halda bizim dövlətçiliyimizi, müstəqilliyimizi, ərazi bütövlüyümüzü bütün mümkün və qeyri-mümkün vasitələrlə müdafiə etməkdən başqa çarəmiz qalmayacaq.

Bir daha qeyd edirəm ki, Ermənistanın öz suveren ərazisindən başqa heç bir əraziyə iddiası yoxdur və heç kimin Ermənistanın heç bir ərazisinə iddiası olmamalıdır. Dediyim kimi, biz bu cür zəmanətlər, davamlı və dönməz zəmanətlər verməyə hazırıq, amma başqalarından da belə zəmanətlər gözləyirik.

Biz bu yolla getməyə hazırıq və bundan əlavə, biz Azərbaycana təhlükəsizlik zəmanətlərinin bir neçə mexanizmini təklif etmişik. Məsələn, qoşunların Ermənistan SSR və Azərbaycan SSR-in inzibati sərhədinə güzgü variantında geri çəkilməsi. Həmin sərhəd 1991-ci il “Alma-Ata Bəyannaməsi” ilə dövlət sərhədinə çevrildi və Ermənistanla Azərbaycan 2022-ci il oktyabrın 6-da Praqada bu əsasda bir-birlərinin ərazi bütövlüyünü tanımaları barədə razılığa gəliblər.

Qoşunların güzgü variantında geri çəkilməsi imkan verəcək ki, Azərbaycan SSR-in bütün əraziləri Azərbaycanın, Ermənistan SSR-in bütün əraziləri isə Ermənistanın nəzarəti altında olsun. Biz həmçinin Azərbaycana sərhədin demilitarizasiyasını, yəni hərbisizləşdirməsini təklif etmişik. Həmçinin silahlara qarşılıqlı nəzarət mexanizmi, həmçinin sülh müqaviləsinin imzalanmasının gözlənildiyindən daha uzun sürəcəyi ortaya çıxarsa, hücum etməmək haqqında paktın imzalanması. Ermənistan sülh gündəminə sadiqdir və bu gündəmdən kənara çıxmayacaq”, - deyə Paşinyan bildirib.

O, əslində, Azərbaycanın ilk növbədə öz qoşununu 2021-2022-ci illərdə ələ keçirdiyi (azad etdiyi – red.) ərazilərdən çıxarmalı olduğu ilə bağlı formal tələbi heç olmasa səsləndirməyi unudub. Əvəzində, ordu günündə Paşinyan Silahlı Qüvvələrin rəhbərliyinə Azərbaycanın nəzarətində olması gündəliyi ilə barışmağı təklif edir.

Və bu halda Nikol Paşinyan əvvəlki hakimiyyətin ünvanına ittihamlar səsləndirir, əvvəlki hakimiyyəti köhnəlmiş ideyalar, ucuz tostlar ordusu qurmaqda ittiham edir, halbuki özü attestasiya prosesində generalları sıraya düzülməyə məcbur edir, bir tərəfdən geri çəkilməkdən, təhvil verməkdən, digər tərəfdən isə milyonlarla dollarlıq silah almaqdan danışır. Yumşaq desək, bu, tost kimi səslənir. Bəs keçmiş hakimiyyət nümayəndələri nə deyirdilər? Xüsusilə, 2010-cu il noyabrın 1-13-də “Qarabağ müdafiə ordusu” (qanunsuz “hərbi birləşmə”-red.) genişmiqyaslı hərbi təlimlər keçirmişdi və prezident Serj Sarkisyan onu izləmək üçün Qarabağa getmişdi.

Serj Sarkisyan təlimdən sonra çıxışında xüsusi qeyd edib:

“Biz açıq şəkildə deyirik ki, bəli, biz kompromislərə getməyə hazırıq, “Dağlıq Qarabağ Respublikası”nın (ləğv edilmiş qondarma qurum-red.) yekun statusu, yəni “Dağlıq Qarabağ” əhalisinin təhlükəsizliyi məsələsi müəyyən olunarsa, problemin həllinə getməyə hazırıq. Cənab əsgərlər və zabitlər, bu problemin həll olması üçün siz hər zaman daha yüksək, daha döyüş qabiliyyətli olmalısınız, sizin silahınız daha tez vurmalıdır, sizin iradəniz üstün olmalıdır, sizi sədaqətinizin həddi-hüdudu olmamalıdır.

Əminəm ki, birdən vaxt gəlsə, biz nəinki 1992-94-cü illərdə baş verənləri təkrarlamağı bacaracağıq, həmçinin problemi nəhayət həll edəcəyik, nəhayət məsələ bağlanacaq. Məqsədimizə çatmaq üçün nə etməliyik? Biz həmişə ayıq olmalıyıq, həmişə hazır olmalıyıq. Mənim şübhə etmədiyim kimi, heç kim sizin qətiyyətinizə şübhə etməməlidir, çünki təxribatlar, atışmalar davam edir, insanlar həlak olurlar və heç də hamı Azərbaycanın bu cür davranışına lazımi diqqət yetirmir. Ona görə də biz ayıq-sayıq olmalıyıq, döyüş vəziyyətinə maksimum yaxın olan hərbi təlimlərimiz başqaları üçün xəbərdarlıq olmalı, bizim üçün isə həyat normasına çevrilməlidir”.

2016-cı il aprelin 3-də isə xarici ölkələrin Ermənistanda akkreditə olunmuş səfirliklərinin hərbi attaşeləri ilə görüşdə Davit Tonoyan açıq şəkildə bildirib: “Erməni tərəfi istənilən inkişafa, lazım gələrsə, hətta “DQR”in müdafiəsinə birbaşa hərbi dəstəyə hazırdır”.

Nikol Paşinyan bu bəyanatları tost hesab edir?

Paşinyan ordu quruculuğu və təhlükəsizlik sahəsində yaşadığımız problemlərdən, uğursuzluqlarla üzləşməkdən danışır, Silahlı Qüvvələrinin əvvəlki qələbələri ilə üzləşməkdən isə qorxur və ordunu konstitusiya borcunu yerinə yetirməməyə məcbur edir. Bəli, səhvlər və uğursuzluqlarla üzləşmək lazımdır, amma problem ondadır ki, Paşinyan başqasına əməl etmədiyi şeyi deyir.

Yəni Azərbaycanın tələblərini yerinə yetirməklə, sülhün bərqərar olunmadığını və yeni müharibə ehtimalının qaldığını görərək, onun tələblərini yerinə yetirməkdə davam edir. Nikol Paşinyan gələcəkdə hüquq müstəvisində yarana biləcək üzləşmələrdən qorxur. Ermənistan müdafiə naziri Suren Papikyan da ordu günündə çıxış etmişdi, onun çıxışı daha çox soyuq, peşəkar hesablamalara əsaslanmayan və sadəcə olaraq yüksək maaş vəd edən, təbii olaraq ciddi islahat hesab edilən proqramların hesabatı idi.

Papikyanın silah alqı-satqısı ilə bağlı çıxışı nisbətən təmkinli idi və yaxşı idi ki, ən azından o, çıxışında Paşinyanın sülh proqramını qeyd etmədi, çünki böyük ehtimalla tədbirin ordu gününə həsr olunduğunu anlamışdı. Amma onun siyasi liderinin bəyanatına ayıq-sayıq baxması və təkcə hakim qüvvəni təmsil edən Ermənistan müdafiə naziri kimi deyil, həm də tarixçi kimi baxması daha yaxşı olardı...”.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Qarabağ   Ermənistan   Azərbaycan  


Bizi "telegram"da izləyin