Ermənistan Mərkəzi Bankının pulları hara gedib?| Ehtiyatlar iki ayda 406 milyon dollardan çox azalıb

2023/11/timth-1701244595.jpg
Oxunub: 4159     21:24     30 Noyabr 2023    
Ermənistan Mərkəzi Bankının xarici ehtiyatları son iki ayda kəskin şəkildə azalıb. Əgər avqustda bunlar 4 milyard 219 milyon dolları keçibsə, oktyabrın sonunda 3 milyard 812 milyon dollar təşkil edib.

İki ayda Ermənistan Mərkəzi Bankının xarici ehtiyatları 406 milyon dollardan çox azalıb: sentyabrda təxminən 252 milyon, oktyabrda isə 154 milyon. Xalis valyuta ehtiyatları daha çox azaldılıb.

Avqust ayında Ermənistan Mərkəzi Bankının 4 milyard 217 milyon dollar valyutası var idi. Artıq oktyabrın sonunda bu, 3 milyard 761 milyon dollar təşkil edib. Mərkəzi Bankın xalis valyuta ehtiyatları iki ayda 456 milyon dollar azalıb.

Bu məbləğlər hara gedib?

Bu suala rəsmi cavab yoxdur, lakin güman edilir ki, bu məbləğlərin əhəmiyyətli bir hissəsi son vaxtlar valyuta bazarında qeydə alınan dramın kəskin devalvasiyasını dayandırmağa yönəldilib.

Məlum olduğu kimi, sentyabrın sonu oktyabrın əvvəllərində dram kəskin sarsılıb. Uzun müddət dəyər qazandıqdan sonra, əsasən mənfi gözləntilər səbəbindən zəifləməyə başlayıb. Bu gözləntilər nəticəsində dram ucuzlaşıb.

Bazarda başlayan qeyri-sabitlik xarici valyutaya tələbin artmasına səbəb olub. Dolların qiyməti bir anda 460 dram səviyyəsinə çatıb. Vəziyyət yalnız Ermənistan Mərkəzi Bankının müdaxiləsindən sonra sakitləşib. Valyuta müdaxiləsi həyata keçirilib, bundan sonra dolların qiyməti 400 dram səviyyəsində müəyyən edilib.

Sonralar xarici valyutaya tələbin artması şəklində bazarda da dalğalanmalar baş verib, lakin bunlar qısamüddətli olub.

Ermənistan Mərkəzi Bankının bu günlərdə valyuta bazarındakı qeyri-sabitliyi yumşaltmaq və ortaya çıxan mənfi gözləntiləri neytrallaşdırmaq üçün nə qədər vəsait xərclədiyi məlum deyil. Bununla belə, Ermənistan Mərkəzi Bankın xarici ehtiyatlarının kəskin azalmasına əsasən, onun çox da xarici valyuta aparmadığı güman edilir. Lakin valyuta bazarının sabitləşməsinin Mərkəzi Banka 406 milyon dollara başa gəldiyinə inanmaq çətindir.

Çünki ehtiyatların bir hissəsinin xarici borcun xidmətinə yönəldiyi güman edilir. Xüsusilə, avrobondların plansız geri alınması bura daxildir. Sentyabrda 180 milyon dollarlıq ödəniş vaxtından əvvəl həyata keçirilib. Son iki ayın “zərərləri”ndən sonra Ermənistan Mərkəzi Bankının valyuta ehtiyatları ötən ilin sonundakından azdır.

Biz bu ilin 10 ayında ehtiyatları azaltmışıq. Ötən ilin sonunda bunlar 4,1 milyard dolları keçib. Bu ilin oktyabrına və ya noyabrın əvvəlinə 3,8 milyard təşkil edib. İl ərzində Ermənistan Mərkəzi Bankının xarici ehtiyatları 299 milyon dollar azalıb. Ancaq hesab edilir ki, valyuta bazarında valyuta profisiti şəraitində əksi olmalı idi.

Məlumdur ki, həm ötən il, həm də bu il, ən azından ilin birinci yarısında Ermənistanın maliyyə bazarı valyuta axınının güclü təzyiqi altında olub. Bu, Mərkəzi Bank üçün valyuta vəsaitlərini toplamaq, eyni zamanda dramın həddindən artıq dəyərdən düşməsinin qarşısını almaq imkanı idi.

Ancaq, gördüyümüz kimi, Ermənistan Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları ən azı 10 aydır ki, azalıb. İlk böyük azalma yanvarda qeydə alınıb, o zaman ehtiyatlar bir anda 422 milyon dollar azalıb. Sonrakı dövrdə bunlar bərpa olunub, lakin sentyabr-oktyabr aylarında daha az aktivlik göstərmədən yenidən azalıb və indi 3,8 milyard dolları bir qədər keçir.

Ermənistan Mərkəzi Bankının ehtiyatları ötən ilin eyni ayı səviyyəsindən yüksək olsa da, fərq artıq böyük deyil - cəmi 179 milyon dollar. Xatırladaq ki, ötən il Ermənistan Mərkəzi Bankının xarici ehtiyatları 882 milyon dollara yaxın artıb. Bundan sonra dram əhəmiyyətli dərəcədə bahalaşıb.

Bu il, gördüyümüz kimi, vəziyyət dəyişib. Nəinki Ermənistan Mərkəzi Bankın xarici ehtiyatları əvvəlki kimi aktiv şəkildə artmayıb, həm də dramın daha da möhkəmlənməsi dayanıb. Üstəlik, bu, bazarın əsas valyutalarına nisbətən bir qədər ucuzlaşıb. Bu, ilk növbədə valyuta axınlarının zəifləməsindən qaynaqlanan bir şeydir.

İlin ikinci yarısında da bunlar eyni aktivliklə zalıb, məzənnə bazarında və dramın zəifləməsi istiqamətində təzyiqi artırıb. Gələn il də Ermənistanda bu tendensiyanın dərinləşərək, milli valyutanın daha da devalvasiyasına səbəb olacağı gözlənilir.

Xaricdən valyuta axınının aktivliyi getdikcə zəifləyir və biz bunu həm iqtisadiyyatda, həm məzənnə bazarında, həm də Ermənistan Mərkəzi Bankın ehtiyatlarında görə bilərik. Hətta ola bilsin ki, ilin sonunda Ermənistan Mərkəzi Bankının xarici ehtiyatları ötən ilin sonunda olduğundan da az olsun.

Ermənistana müxtəlif istiqamətlərdən hakimiyyətin fəaliyyətindən asılı olmayan səbəblərdən iri maliyyə axınlarının və nəhəng vəsaitlərin gəldiyi, bunun ötən il və bu ilin birinci yarısında qeydə alınan yüksək iqtisadi artımın, vergi daxilolmalarının və bank gəlirlərinin əsasına çevrildiyi “qızıl dövr” başa çatır.

Son dövrdə bunlar əvvəlki aktivliyini nümayiş etdirməyi dayandırıb, ancaq hələ də ötən il yarımın aktivləşməsindən əvvəlkindən xeyli yüksək mövqedədir. Bu, artıq demək olar ki, bütün sektorlarda, o cümlədən Ermənistan Mərkəzi Bankının xarici ehtiyatlarında özünü göstərir.

Ermənistan Mərkəzi Bankının ehtiyatları bu ilin 10 ayında 299 milyon dollar azalıb, halbuki ötən ilin eyni dövründə 403 milyon dollar artmışdı.

Aqil Məmmədov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   Mərkəzi-Bank  


Bizi "telegram"da izləyin