Ermənistanı Cənubi Qafqazda təcrid edən təcavüzkar siyasət və İran – ANALİZ

2022/11/1667478058.jpg
Oxunub: 519     14:13     04 Noyabr 2022    
Ermənistan Qarabağın işğalını qanuniləşdirmək və davam etdirmək üçün mediada şərq və qərb müttəfiqlərindən dəstək alıb, siyasi və hərbi yardımlar alıb, Türkiyə və Azərbaycana qarşı kampaniyaya başlayıb. Müharibə zamanı cəbhəyə uzaq və yaxın bölgələrdə azərbaycanlı mülki əhalini hədəf alıb. Müharibə zamanı münaqişələr öz işğalını qanuniləşdirmək və davam etdirmək üçün raket hücumu kimi müxtəlif taktika və hiylələrə əl atsa da, Azərbaycan qüvvələri öz torpaqlarını azad etməyə müvəffəq oldu.

Gəncə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ilk paytaxtı kimi strateji və çox mühüm mövqeyə malikdir. Bu gün Gəncə böyüklüyünə və əhəmiyyətinə görə Azərbaycanın ikinci şəhəridir. Bura Məhsəti, Nizami Gəncəvi və Cavad Xan şəhəridir. Bu şəhər Qarabağdan çox uzaqda olsa da, Azərbaycanın Türkiyə və Avropaya karbohidrogen nəqli xətlərinə yaxınlığı və əhəmiyyəti səbəbindən müharibə zamanı Ermənistan raketlərinin hədəfinə çevrilib.

Vaxtilə Səddam Hüseynin İran şəhərlərini bombalamaq üçün istifadə etdiyi Rusiya istehsalı olan “Elbrus” və ya “Skad” raketləri döyüş başlığının optimallaşdırılması nəticəsində uzaq hədəfləri məhv edə bilir. Müharibə zamanı Ermənistan ordusu Rusiya istehsalı olan belə silahdan istifadə edərək Azərbaycanın yaşayış məntəqələrinə və dinc əhaliyə hücum edərək xalqı qorxutmaq məqsədi güdürdü. Ermənistan müharibəni Qarabağdan uzaqda yerləşən Azərbaycan ərazilərinə çəkməklə Azərbaycan qüvvələrini Qarabağdan kənarda erməni mövqelərini hədəfə almağa təhrik etmək istəyirdi.

Bu aşkar hərbi cinayət cəhdlərinə baxmayaraq, Azərbaycan ordusu legitimlik yönümlü strategiya qəbul edərək, Qarabağda yalnız işğalçıların müdafiə-hücum mövqelərini məhv etməyə yönəldi. Yüksək texnologiyalı PUA-lardan biri olan “Bayraktar” Ermənistanın dinc sakinləri qeyri-insani şəkildə qətlə yetirməsinə sarsıdıcı və şiddətli cavab verdi. Azərbaycan ordusu heç vaxt mülki əhalini hədəfə almayıb, Ermənistanın təxribatçı hərəkətlərinə baxmayaraq, qeyri-insani cavabdan çəkinib və yalnız işğal olunmuş ərazilərdə irəliləməyi hədəfləyib.

Ermənistan ordusu Gəncə ilə yanaşı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad şəhərini də hədəfə alıb. Bu hücumun məqsədi Türkiyəni döyüş meydanına çəkmək idi. Çünki Türkiyə Moskva müqaviləsinə görə Naxçıvan üçün qarant ölkədir. Ona görə də üçüncü ölkənin Naxçıvana hər hansı hücumu Türkiyənin reaksiyasına və müdaxiləsinə səbəb ola bilərdi. Bu, İrəvana rus və fransız müttəfiqlərini döyüş meydanına çəkmək və kömək istəmək üçün təsirli bəhanə verə bilərdi.

Ermənistan və onun müttəfiqlərinin Qarabağda hansısa xarici qüvvələrin olması ilə bağlı yaydığı xəbərlər İrəvan administrasiyasının törətdiyi hərbi cinayətləri gizlətməyə yönəlmiş qara təbliğat fəaliyyəti idi. Qarabağda Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə dəstək verən bu döyüşçülərin mövcudluğuna dair sübut kimi beynəlxalq səviyyədə heç bir etibarlı sənəd və sübut yoxdur. Jurnalistlərin bununla bağlı suallarına cavab olaraq Ermənistan rəsmisi deyib ki, sözügedən döyüşçülərin cəsədləri qabanlar tərəfindən yeyilib.

“Aqnotologiya” adlı bir elm sahəsi var ki, onun vəzifəsi şəxsi mənafe üçün cəhalət və yalanın yayılmasını öyrənməkdir. Müharibədə xarici qüvvələrin olması ilə bağlı xəbərlər bu elm sahəsinin mövzusu olacaq. Fransa mediasının rəhbərlik etdiyi bu təşəbbüslər Fransanın keçmiş prezidenti Fransua Mitteranın PKK terror ünsürlərinə qarşı siyasətini oyadır. Bu üsul illərdir ki, proksi qüvvələri qidalandırmaq üçün istifadə olunur.

Bu əsassız iddialar işğal altındakı Qarabağda partizan müharibəsi başlatmaq üçün Ermənistan tərəfindən ASALA, YPG və PKK terrorçuları bölgəyə dəvət olunarkən ortaya atılıb. Bu ərazi çətin dağlar və minalanmış ərazilər 3 terror qruplaşmasının fəaliyyəti üçün əlverişli hesab edilirdi.

Ermənistanın məqsədi Azərbaycan ordusunun gücünü zəiflətmək və bölgənin azad olunmasının qarşısını almaq üçün Qarabağı Suriyaya çevirmək idi. Buna baxmayaraq, Azərbaycan ordusunun xüsusi təyinatlıları Ermənistan ordusunun zəif və yorğun əsgərlərini və ASALA terrorçu qüvvələrini darmadağın etdi. Cəbrayıl şəhərinin Erənistan ordusu və ASALA terrorçularından azad edilməsi buna sübutdur. Ermənistanın Şərq və Qərb müttəfiqlərinin dəstəyi bu ölkənin Qarabağda məğlubiyyətinin qarşısını ala bilmədi. Yenə də bəzi iri KİV-lər Qarabağda baş verənləri təhrif edir.

İranın daxilində və xaricdə fars dilində xəbərlər yayan KİV-lər də Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü müdafiə etməsinə haqq qazandırmasına məhəl qoymadan bu münaqişəni Ermənistan-Türkiyə müharibəsi kimi qələmə verməyə çalışırdı. Digər tərəfdən, Rusiya silahlarının Mahaçqaladan Ənzəliyə, oradan isə Norduz Sərhəd Qapısından keçərək Ermənistana göndərildiyi barədə çoxlu məlumatlar var idi.

Konstitusiyada və “İslam Respublikası” sisteminin ideallarında müsəlmanların, xüsusilə şiələrin dəstəklənməsinin vacibliyi vurğulansa da, İran dövləti bir paradoksa girmiş və ya bəlkə də Qarabağ məsələsinə münasibətini dəyişmiş ola bilər. Bu paradoksal vəziyyət müsəlman uyğur türkləri məsələsində də müşahidə olunur. Əhalisinin az olmasına və bazarının çox zəif olmasına baxmayaraq, Ermənistan Türkiyədən Cənubi Qafqaza gedən marşrut üzərində yerləşdiyinə görə həmişə İranın diqqət mərkəzində olub. İran dövlət rəsmiləri və türk əhalisinin sıx olduğu vilayətlərdə cümə imamlarının açıqlamaları daxili ictimaiyyətə yönəlib və bu ölkədəki türk vətəndaşlarının emosiyalarına nəzarət etmək məqsədi daşıyır.

Rusiyanın susqunluğu və İranın yanlış siyasəti ucbatından Rusiyanın Qafqazda üzləşdiyi tənhalıq bu ölkənin diplomatik orqanlarının münasibətini yumşaldıb. İran hakimiyyətinin bəyanatlarının dəyişməsinə səbəb kimi İrandakı türklərin Təbriz, Tehran və digər şəhərlərdə keçirdiyi etiraz aksiyalarını göstərmək olar. İran Erməni Apostol Kilsəsi ötən illərdə oxşar məsələlərlə bağlı sərt açıqlamalar versə də, İran hakimiyyətinin son münasibətindən sonra hələ də Qarabağın işğaldan azad edilməsinə sərt reaksiya göstərə bilməyib.

Azərbaycan ordusunun 30 ilə yaxın müddətdən sonra ələ keçirdiyi bu fürsət çox dəyərlidir. Moskvanın Nikol Paşinyan hökumətindən narazılığı, İran iqtisadiyyatının zəifliyi, yeni növ koronavirus (Covid-19) epidemiyası, Rusiyanın Belarus, Qırğızıstan və Litvada üzləşdiyi çoxsaylı problemlər, Navalni məsələsi və iqtisadiyyatın kəskin azalması kimi amillər, Türkiyə dəstəyi və ən nəhayət Azərbaycan Əsgərinin gücü işğal altında olan Qarabağın azad edilməsinə yol açdı.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Türkiyə   Qarabağ   Qırğızıstan  


Bizi "telegram"da izləyin