Qançev rejimi necə qaçdı?| Ukraynanın Xarkov vilayətini azad etmə planı

2022/09/1664364642.jpg
Oxunub: 1001     17:40     28 Sentyabr 2022    
Ukrayna qüvvələrinin Xarkov vilayətinə hücumu nəticəsində Rusiyanın bu istiqamətdə ələ keçirdiyi ərazilərin demək olar ki, hamısı azad edilib. Ukrayna Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, ukraynalılar sentyabrın 6-dan sentyabrın 14-dək 8500 kvadrat kilometr ərazini azad ediblər. Bu, Xarkov vilayətinin 31.400 kvadrat kilometr ərazisinin dörddə birindən çoxunu təşkil edir. Rusiya qüvvələri 2022-ci il fevralın sonu - martın əvvəlləri arasında bölgənin həmin hissəsini ələ keçirərək qondarma “administrasiya” qursalar da, indi oradan çıxarılıblar.

Hazırda Rusiya qüvvələri hələ də Ukrayna daxilində Rusiya-Ukrayna sərhədi boyunca bəzi relyef zolaqlarını saxlayır. Digər bölmələr yenidən Ukrayna ordusu və sərhəd qoşunlarının nəzarətinə keçib. Ruslar heç vaxt Ukraynanın ikinci ən böyük şəhəri olan, rusdillilərin əhəmiyyətli bir hissəsinin yaşadığı Xarkovu ələ keçirə bilmədilər. 2014-cü ildən əvvəl Ukraynada olan 2,6 milyon rusdili əhalinin yarısından bir qədər çoxu Xarkov vilayətindədir.

Kreml hələ də işğal altında olan Xerson və Zaporojye vilayətlərində etdiyi kimi, Xarkov vilayətinin ələ keçirilən hissəsini Rusiya ərazisinə çevirmək fikrinə düşmüşdü. Həmin plan üzrə Rusiyanın nəzarətində olan Xarkov vilayətinin ərazisində də hərbi-mülki idarə quruldu. Bu tip hökumət rus hərbi komendantlarına tabedir və həmin ərazilərdə Moskvanın siyasətini həyata keçirir.

Moskva Vitali Qançevi Xarkov vilayətinə hərbi-mülki administrasiyanın rəhbəri (qlava) təyin etdi: Bu bölgədən olan (bolqar soyadlı olsa da) Qançev polis mayoru olub, 2014-cü ildə Luqansk “xalq respublikasına” köçüb və orada polkovnik-leytenant rütbəsinə yüksəlib. İşğal olunmuş ərazinin ikinci böyüklüyünə görə Kupyansk şəhəri inzibati mərkəz rolunu oynayırdı. Bölgənin ən böyük şəhəri olan İzyum, o zamankı cəbhə xəttinə çox yaxın hesab olunurdu, Kupyansk isə cəbhə xəttindən çox geridə yerləşirdi. Beynəlxalq hüququ pozaraq, Qançev administrasiyası ələ keçirilmiş ərazilərdə Ukraynanın inzibati-ərazi vahidlərinin (rayon və şəhərlərin) tam şəkildə ələ keçirilməsinə göstəriş verib.

2022-ci ilin iyununda və iyulun əvvəlində yüksək rütbəli Moskva rəsmilərinin səfərləri bu Ukrayna ərazisinin Rusiya transformasiyasının başlanmasından xəbər verirdi. Həmin ziyarətçilər arasında Rusiya Prezidenti Administrasiyası rəhbərinin birinci müavini Sergey Kirienko, Rusiya Federasiya Şurası sədrinin birinci müavini və Vahid Rusiya Partiyasının Baş Şurasının katibi Andrey Turçak və Rusiya Dövlət Dumasının Müstəqil Dövlətlər Birliyi İşləri Komitəsi sədrinin birinci müavini və Rusiya irredentizminin fəal nümayəndəsi Artem Turov var idi.

Həmin səfərlərdən sonra hərbi-mülki administrasiya aşağıdakı addımları atdı:

Xarkov vilayəti üçün iki başlı rus imperator qartalı və digər imperiya dövrünün təsvirlərini əks etdirən yeni bayraq və gerb təqdim edib;
Rusiya tarixi dərsliklərinin tətbiqi ilə yeni dərs ilinə hazırlanıb;
Pensiya ödənişlərinin rubla keçidini elan edib;
Yerli əhalinin Rusiya pasportlaşdırılmasına davam edəcəyinə söz verib və ilk rus pasportlarını təqdim edib;
Yerli avtomobil sahibləri üçün ilk rus nömrələri paylanıb;
Bu ərazinin Rusiya Federasiyasına qoşulması ilə bağlı referendum keçirmək niyyətində olduğunu elan edib.

“Xarici” siyasətdə Qançev 2022-ci ilin iyulunda müvafiq olaraq Luqansk və Donetsk “xalq respublikaları”nın (“LNR”/“DNR”) rəhbərləri Leonid Paseçnik və Denis Puşilin ilə iki paralel əməkdaşlıq sazişi imzalayıb. Daha sonra Qançev vilayətin ərazisindəki anbarlardan Rusiyaya taxıl və günəbaxan toxumlarının daşınmasını sürətləndirməyə, guya gələn məhsul üçün anbarları boşaltmağa çağırıb.

Xerson və Zaporjyedə müşahidə olunan nümunəyə uyğun olaraq, avqustun 19-da “Xarkov regional hökuməti” yaradıldı. Bu orqan nominal olaraq hərbi-mülki administrasiya rəhbərinə tabedir, lakin əslində daha güclüdür. “Baş” adətən (həmişə olmasa da) qeyri-müəyyən yerli fiqur olsa da, “hökumət” üzvləri, əsasən, orada nüfuzlu əlaqələri olan Rusiyanın təcrübəli məmurlarıdır. Moskva Andrey Alekseyenkonu Xarkov vilayətinin Nazirlər Şurasının sədri seçib. Alekseyenko Rusiyanın Krasnodar diyarının qubernatorunun birinci müavini (2017-2021) və eyniadlı şəhərin meri (2021-ci ilin oktyabrından 2022-ci ilin avqustuna qədər) olub.

Hərbi-mülki administrasiya və yeni yaranan “hökumət” Ukrayna hücumunun dördüncü günündə, sentyabrın 9-da qaçmaq qərarına gəlib. Həmin tarixdə Qançev əhalini Rusiyaya və “LNR”ə təxliyəyə hazır olmağa çağırıb. Görünür, bu müraciət zəif reaksiyaya səbəb olub. Xarkov vilayətində Rusiyanın siyasi layihəsi iflasa uğradığından, yollarda təxliyyədən başqa heç nə müşahidə olunmayıb.

Firuz Bağırov  
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Rusiya   Ukrayna   Qançev  


Bizi "telegram"da izləyin