PUA-lar və Nəqliyyat Avrasiya geosiyasətini yenidən formalaşdıra bilər - ANALİZ

2022/10/1666260795.jpg
Oxunub: 343     15:39     05 Dekabr 2022    
ABŞ kəşfiyyatı İranın Rusiyaya zərbə tipli PUA-ların növbəti partiyasını göndərəcəyini bildirib. Kəşfiyyat mənbələri Rusiyanın yerli PUA-larını kütləvi istehsal etmək iqtidarında olmadığını açıqlayır.

Rusiya hərbçilərinin və texnikasının Ukrayna döyüş meydanında zəif performans göstərməsi Rusiyanın gələcək hərbi imkanlarını şübhə altına alıb.

ABŞ-ın açıqlaması İranın xaricdə ilk PUA istehsal edən müəssisəsinin Tacikistanda açılışından sonra baş verib. Fabrik İranın “Əbabil-2” çoxməqsədli PUA-larını istehsal edəcək.

Açıqlama, həmçinin Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin İslam Respublikası ilə münasibətlərinin daha da gərginləşməsi, Çin-ABŞ gərginliyinin artması fonunda səsləndirilir.

Rusiya-İran razılaşması PUA tədarükündən çox kənara çıxır. İran Avrasiya nəqliyyat dəhlizində Rusiyaya ABŞ və Avropa sanksiyalarından yan keçməyə kömək edəcək əsas qovşaq kimi əhəmiyyətli dərəcədə qazanc əldə edəcək. İran Hindistana əzəli düşməni Pakistandan yan keçməyə imkan verən Mərkəzi Asiya və Əfqanıstana marşrut təklif etməklə öz geosiyasi faydalılığını artırmaq istəyir.

Hindistanın xarici işlər naziri S.Ceyşankar Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına (ŞƏT) üzv ölkələrin xarici işlər nazirlərinin Daşkənddə keçirilən iclasında Hindistanın dəstəklədiyi İranın Çabahar limanının Beynəlxalq Şimal Cənub Nəqliyyat Dəhlizi (INSTC) adlı dəhlizə daxil edilməsinə təkid edib. İran gələn il bu təşkilata qoşulmağa hazırlaşır.

Bu ayın əvvəlində Xəzəryanı dövlətlərin sammitində Putin dəhlizi Rusiyanın “regionun nəqliyyat və logistika arxitekturasını təkmilləşdirmək” səylərinin mərkəzində olan “həqiqətən iddialı layihə” kimi qiymətləndirib.

Ukrayna böhranı Rusiya və Hindistanı İran vasitəsilə birləşdirən müstəqil idarə olunan dəmir yolları, magistral yollar və dəniz yollarından ibarət 7200 km-lik "yamaq" sistemi olan INSTC-yə yeni həyat verib.

Əgər uğurlu olarsa, Rusiya, Mərkəzi Asiya, Xəzər, İran və Ərəb dənizindən keçən dəhliz səyahət müddətini 40-60 gündən 25-30 günə, xərcləri isə 30 faiz azaldacaq. Bundan əlavə, onun əhəmiyyəti Gürcüstan, Azərbaycan və Türkiyə ilə əlaqələr vasitəsilə artırıla bilər.

“İslam Respublikası Rusiya üçün əvəzolunmazdır, çünki onun ərazisindən tranzit Avrasiyanın böyük dövlətini bu yeni beynəlxalq şəraitdə Rusiyanın strateji muxtariyyətini qoruyan ortaq Hindistan strateji tərəfdaşı ilə əlaqələndirir”, - deyə analitik Endryu Korıbko bildirib.

İranın Ticarətin Təşviqi Təşkilatının rəhbəri Əlireza Peyman Pak bildirib ki, dəhliz İrana ixracını iki dəfə artırmasına imkan verəcək. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının və Türkiyənin himayəsi altında Ukrayna limanlarından taxıl ixracına dair bu ay Rusiya-Ukrayna razılaşması da burada xüsusi rol oynayır.

Rusiyadan Hindistanın Mumbaydakı “Jawaharlal” Nehru limanına iyun ayında 2, daha sonra iyulda 39 konteyner taxta laminat vərəqlərin daşınması dəhliz üçün pilot layihələr kimi xidmət edib.

Yüklər Sankt-Peterburqdan Rusiyanın Həştərxan limanına yola düşüb və oradan İranın Ənzəli Xəzər limanına göndərilib. Daha sonra onları İrandan keçərək Bəndər Abbasa aparılıb, oradan yük Mumbaya gəlib. Hər iki halda bütün səyahət 24 gün çəkib.

Eyni zamanda, keçmiş Sovet İttifaqı və Baltikyanı ölkələrin ən böyük multimodal nəqliyyat operatoru olan Rusiya Dəmir Yollarının törəmə müəssisəsi olan “RZD Logistics” INSTC boyunca yeni konteyner qatarı reysini işə salıb. Onun Moskvadan Mumbaya gedən ilk qatarı iyulun 8-də Rusiya paytaxtından yola düşüb.

Bunlar şərqə doğru yeni marşrutlardır və Moskva bu marşrutları tətbiq etməkdə çox ciddidir, çünki Aİ sanksiyalarının Ukrayna ilə münaqişə bitdikdən sonra da belə qalacağı gözlənilir.

Hindistan və Özbəkistan avqust ayında Çabahar vasitəsilə Mumbaya pilot yük daşımaları barədə razılığa gəliblər.

INSTC Rusiya neftinin Hindistan idxalı hesabına Rusiya ilə Hindistan arasında ticarətin artması ilə əhəmiyyət qazanıb. Aprel və May aylarında idxal 272 faiz artıb.

Putin Tehranda olarkən İranla müqavilə imzalanıb. Bu anlaşma çərçivəsində "Qazprom" İran qazı və neftinin hasilatına 40 milyard ABŞ dolları sərmayə qoyacaq. Çox az analitik memorandumun tezliklə simvolik bəyanatdan daha çox olacağını gözləyir. Eyni şey SWIFT-ə heç bir zərbə vura bilməyəcək alternativ beynəlxalq ödəniş sistemi yaradılmasını nəzərdə tutan Rusiya-İran razılaşması üçün də keçərlidir.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: PUA   Avrasiya  


Bizi "telegram"da izləyin