Respublikaçıların məğlubiyyəti üçün Rusiya-Çin birliyinə “stavka”? – Tayvan böhranının görünməyən tərəfləri

2022/08/62e9f-1659503748.jpg
Oxunub: 664     11:57     04 Avqust 2022    
Niyə Tayvan ətrafında yeni qalmaqal yaradıldı. ABŞ Nümayəndələr Palatasının spikeri Nensi Pelosinin Tayvana səfərindən əvvəl onun bu addımı ilə bağlı belə izahat verilib: “...Rusiya-Ukrayna müharibəsi müttəfiqlərdə ABŞ-ın onları kifayət qədər dəstəkləməyə hazır olmadığına dair şübhələr yaratdı. Məhz buna görə Nensi Pelosi Tayvana ABŞ-ın bu məsələdə çinlilərin "dahiyanə işğalı"na qarşı tayvanlıları dəstəkləməkdə qərarlı olacağını nümayiş etdirmək üçün getdi...”

Öncə onu xatırladaq ki, Tayvanda 23 milyona yaxın insan yaşayır. Tayvanda çinlilər yaşayır. Onlar Çindən yalnız siyasi sistemləri ilə fərqlənirlər. 1949-cu ildən başlayaraq on illər ərzində burada general Çan Kay-Şinin rəhbərliyi ilə antikommunist rejim quruldu.

Əgər əvvəllər kommunist Çinlə Tayvan arasında da ideoloji zəmində kəskin qarşıdurma yaşanırdısa, Çində böyük islahatlara başlayandan sonra bu münaqişə xeyli zəifləyib və Tayvan məsələsi Honq-Konq məsələsinə bənzəyir. Pekində Tayvan məsələsinə bu prizmadan yanaşılır.

Onu da qeyd edək ki, 1970-ci ildən başlayaraq ABŞ və müttəfiqləri də Tayvan məsələsinə eyni məntiqlə baxmağa başlayıblar. Təəccüblü deyildi ki, onilliklər ərzində ABŞ və onun müttəfiqləri Tayvanı ayrıca dövlət kimi tanımır və adanı Çin ərazisinin bir hissəsi hesab edir.

Bu səbəbdən, 1997-ci ildən bəri heç bir yüksək səviyyəli Amerika nümayəndəsi Tayvana hətta qeyri-rəsmi səfərdə belə getməyib.

Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayanda hər şey dəyişdi. Çinin Qərbin Rusiyaya qarşı sanksiya kampaniyasına qoşulmayacağı bəlli olanda bu daha çox özünü göstərdi. ABŞ-da onlar Çinin bənzər hərəkətə keçə biləcəyindən narahat olmağa başladılar.

Xüsusilə Rusiya-Ukrayna müharibəsində ABŞ Kiyevi dəstəkləyərək birbaşa müdaxiləyə əl atmadı.

Bu amildən başqa bir problem də var. Məsələ ondadır ki, Əfqanıstandakı məğlubiyyətdən sonra amerikalılar Ukraynaya da birbaşa dəstək verə bilmirlər. Və bu, ABŞ daxilində Demokratlar Partiyasının maraqlarına ciddi zərbə vurub. Baydenin reytinqindəki eniş müşahidə edilir və demək olar ki, bütün analitiklər bu payızda keçiriləcək Konqres seçkilərində respublikaçıların uğurunu proqnozlaşdırırlar.

Bayden artıq 1980-ci ildə Ronald Reyqan tərəfindən böyük məğlubiyyətə səbəb olan eyni zəiflik kimi şöhrət qazanmış Cimmi Karterlə müqayisə olunmağa başlayıb.

Və bütün bu amilləri nəzərə alaraq, Amerikalı Demokratlar Nensi Pelosinin Tayvana səfəri vasitəsilə öz reytinqlərini yüksəltmək qərarına gəliblər.

Yeri gəlmişkən, Pelosi həmişə radikal fiqur hesab edilib. Hələ 1989-cu ildə Çinə səfəri zamanı ovaxtkı Çin hökuməti tərəfindən vəhşicəsinə yatırılan çinli etirazçıların hərəkətlərini dəstəklədiyini açıq şəkildə nümayiş etdirdi.

Və bu səfərlə Pelosi Bayden administrasiyasının imicini yüksəltməklə öz hərəkətini təkrarladı. O, bunu nə dərəcədə bacarıb, onu qarşıdan gələn Konqres seçkilərinin nəticələri göstərəcək. Bir şey aydındır ki, o səfərdən amerikalı demokratlar yararlandılar, Çinə qarşı siyasi “əzələlər” göstərə biləcəklərini göstərdilər, ruslar da qazandılar, çünki həmin səfərdən sonra Çinin rusiyapərəst mövqeyi daha da güclənəcək. Ölkələrinin əsas rəqibini ABŞ hesab edən Çin Kommunist Partiyasının rusiyapərəst dairələri də həm ölkə daxilində, həm də Kommunist Partiyası daxilində təsirlərini artıracaqlar. Yəni həmin səfər nəticəsində indiki Çin lideri Si Cinpinin mövqeyi də möhkəmlənəcək. Səfər qarşıdan gələn Konqres seçkilərində “zəif Bayden” kartını oynamağa ümid edən Amerika respublikaçılarının maraqlarına xələl gətirə bilər.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Tayvan   Pelosi  


Bizi "telegram"da izləyin