Rusiya Sovet dövründən qalma tankları Ukraynaya daşıyır – Metal torlar göz oxşayır

2022/07/1656928112.jpg
Oxunub: 688     14:40     04 İyul 2022    
Sovet istehsalı olan T-62M əsas döyüş tankları bu yaxınlarda Xerson vilayətinin ələ keçirilmiş ərazilərində görünüb. Tanklar bir çox əldəqayırma mühafizə vasitələri kimi qüllələrin üzərində metal torlarla təchiz edilib. Bu məlumat keçən ayın sonunda ortaya çıxan Rusiya ordusunda davam edən tendensiyaya işarə edir. Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı mayın 23-də yaydığı məlumatda bildirib ki, Ukrayna döyüşlərində zirehli texnikanın ağır itkisi Rusiya komandanlığını T-62 tanklarını anbardan çıxarmağa və onlardan ehtiyat batalyon taktiki qruplarını təchiz etmək üçün istifadə etməyə sövq edib. Qüllənin təkmilləşdirilməsi bu nəqliyyat vasitələrini (1960 və 1970-ci illərdə istehsal edilmiş) müasir tank əleyhinə sistemlərdən qorumaq cəhdi kimi görünür. Bununla belə, Rusiya tank ekipajları daha əvvəl bu cür “təkmilləşdirmələri” gülünc adlandırmışdılar. Təkmilləşdirilmələrdən sonra qüllənin pulemyotu düzgün fırlana bilmirdi, antenna isə şəbəkəyə toxunduqda qısa qapanma yaradaraq radionu yandırır və bununla da ekipajın qurğu ilə əlaqəsini kəsirdi. Həmçinin, hər dəfə tank alov aldıqda, ekipaj içəridə qalırdı. Ancaq görünür ki, bu dərslər ürəkaçan deyil.

Rusiyanın bu cür qocalmış texnologiyaya etibar etməsi onun Silahlı Qüvvələrinin guya yüksək səviyyəli hərbi texnika ilə silahlanması ilə bağlı təbliğatla kəskin şəkildə ziddiyyət təşkil edir. Mayın 18-də Donbasda Severodonetsk istiqamətində “Terminator” adlı tank dəstək döyüş maşınlarının yerləşdirildiyi barədə xəbər yayıldı. 2018-ci ildə istifadəyə verilən bu maşınların tank birləşmələrinin bir hissəsi kimi fəaliyyət göstərməsi nəzərdə tutulur. Bununla belə, “Terminator”ların istifadəsi döyüş meydanındakı əməliyyat vəziyyətinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərməyə çalışmaq üçün deyil, daha çox döyüşdə texnologiyanı sınaqdan keçirmək və mediada əlverişli mənzərə yaratmaq üçün nəzərdə tutulub. “Terminator”lar 2017-ci ildə Suriyada oxşar sınaqlardan keçiblər və burada onlar Suriya ordusunun zirehli birləşmələrinə İŞİD-ə qarşı şəhər müharibəsində dəstək veriblər. Bu maşınların daha çox sayda rus zirehli bölmələrində yerləşdirildiyinə dair heç bir məlumat yoxdur, beş ildən sonra onlar sınaqdan keçməyə davam edirlər.

Oxşar vəziyyət ən son modernləşdirilmiş rus tankları T-90M və T-14 “Armata” ilə də inkişaf edir. T-90M tanklarını daşıyan qatar fevralın sonlarında Ukrayna ilə sərhədlər yaxınlığında aşkarlanıb, lakin zahirən bunların heç biri maya qədər döyüşlərdə istifadə olunmayıb. Mayın 10-da T-90M tankının Xarkov vilayətində Starıy Saltiv yaxınlığında “Karl Qustaf” qumbaraatanından istifadə edərək Ukrayna Ərazi Müdafiə Qüvvələri tərəfindən məhv edildiyini əks etdirən görüntülər yayılıb. Rusiyanın Ukraynada T-14-lərdən hər hansı birinin istifadə etdiyinə dair heç bir sübut yoxdur. “Armata” 2015-ci ildə Moskvada Qələbə Günü paradının məşqi zamanı görünüb. O vaxtdan bəri, Rusiyanın ən yeni tank modeli bu 9 May paradlarının ənənəvi hissəsi olmaqda davam edir. Lakin o, heç vaxt döyüş görməyib və bu, onun döyüş meydanında həqiqi imkanları ilə bağlı əsaslı şübhələr yaradır. Üstəlik, T-90M tankı kimi yüksək səviyyəli bir texnika cəbhə xəttinə göndərildikdə və vurulduqda, Rusiyanın potensial xarici silah müştərilərinə mənfi siqnal çatır. Ruslar həmişə öz silahlarını həqiqətən unikal və rəqabətsiz kimi göstərməyə çalışıblar.

Buna görə də, Moskva Ukraynada daha çox köhnə zirehli texnikasından istifadə edir. Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutunun (IISS) məlumatına görə, Rusiya Silahlı Qüvvələri aktiv xidmətdə olan 2800-ə yaxın T-72, T-80 və T-90 əsas döyüş tankı, 13 min digər zirehli texnika, həmçinin 10 minə yaxın müxtəlif təyinatlı hərbi texnikaya malikdir. Nəzərə alınmalı olan məqam Rusiyada avadanlığın saxlanmasının xüsusiyyətləri və korrupsiya komponentidir. Bütün bunlardan sonra minlərlə tank və zirehli texnika məhv edilib, çünki hərbçilərin heç biri illərlə böyük müharibənin olacağını gözləmirdi. Bu, həm ehtiyat hissələrinin oğurlanması, həm də xüsusilə saxlama qaydalarına əməl edilməməsi halları ilə nəticələndi. Ukraynanın Müdafiə Kəşfiyyat Xidmətinin (QRU) məlumatına görə, Rusiya anbarlardan çıxardığı zirehli maşınlarını lazımi qaydada bərpa edə bilmir, çünki onların optikası və elektronikası oğurlanıb. Məsələn, Rusiyanın 4- cü Tank Mühafizə Diviziyasında “yenidən işə salınmış” 10 tankdan yalnız 1-i döyüşə hazır vəziyyətdə olub.

Bununla belə, köhnə texnikanın döyüşə göndərilməsi məqsədilə anbardan çıxarılması praktikası yeni tendensiya deyil. “Vostok 2018” hərbi təlimləri zamanı T-62M tankları yenidən işə salınıb. O zaman Rusiya KİV-ləri köhnə T-62-lərin istifadəsi ilə bağlı tənqidlərə cavab olaraq bu təcrübənin sovet dövründən qalma tankların döyüş qabiliyyətini yoxlamaqdan ibarət olduğunu iddia edirdilər. Beləliklə, böyük hərbi əməliyyatlar zamanı köhnəlmiş silahların istifadəsi aydın şəkildə nəzərdən keçirildi və buna hazırlıq həyata keçirilib.

Bu gün Rusiya ən çox istehsal etdiyi əsas döyüş tankları və digər zirehli texnika modellərini müharibədə istifadə edir, cəbhədəki ən zəif istiqamətlər anbardan götürülmüş köhnəlmiş modellərlə möhkəmləndirilir. Bu nə deməkdir? Birincisi, Qərbin sanksiyaları artıq Rusiyanın müdafiə sənayesinə, o cümlədən yeni avadanlıq növlərinin istehsalı və mövcud modellərin təmiri və ya modernləşdirilməsi imkanlarına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir. Hələ mart ayında Ukrayna Baş Qərargahı bildirmişdi ki, tətbiq edilən sanksiyalar və xaricdə istehsal olunan komponentlərə çıxışın olmaması səbəbindən Uralvaqonzavod Korporasiyası və Çelyabinsk Traktor Zavodu fəaliyyətini dayandırıb. İkincisi, Rusiyanın “böyük” zirehli ehtiyatları ilə bağlı mövcud statistik məlumatlar onların faktiki vəziyyəti və təhlükəsiz istismara qaytarıla bilən nəqliyyat vasitələrinin payı məsələsini gündəmə gətirir. Ancaq hələ ki, Rusiya cəbhə xəttində yerləşdirilə bilən çoxlu sayda texnikanı ehtiyatda saxlayır və bu, Ukraynanı hər bir belə birliyi vurmaq üçün xeyli səy və sursat sərf etməyə məcbur edir. Üstəlik, Xerson vilayətində aşkar edilmiş köhnəlmiş T-62-lər çox güman ki, intensiv qarşıdurmalarda iştirak etməyəcək. Rusiya onları ələ keçirilmiş ərazilərdə müdafiə mövqelərini möhkəmləndirmək üçün cəmləşdirə bilər.

Asif Cəfərov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Rusiya   Sovet   Ermənistan  


Bizi "telegram"da izləyin