İqtisadi Müharibə| Ukraynanın taxıl ixracını daha tez açmaq mümkündür?

2022/06/1655202227.jpg
Oxunub: 645     14:54     14 İyun 2022    
Bu yaxınlarda Türkiyə bəyan edib ki, “yaxın günlərdə” Ukraynadan dəniz yolu ilə taxıl ixracına dair qərar gözləyir. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın sözçüsü İbrahim Kalının sözlərinə görə, Rusiya ilə razılaşma əldə edildikdən sonra əməliyyatın başlaması təxminən beş həftə çəkəcək. O, daha sonra bildirib ki, Ukrayna taxılının Qara dəniz və Azov dənizindəki limanlar vasitəsilə beynəlxalq bazarlara daşınması iqtisadi və fiziki baxımdan ən məqsədəuyğundur. Kalın qeyd edib ki, Türkiyə taxıl daşıyan gəmilərin gediş-gəlişinin gələcək koordinasiyası, həmçinin Türkiyə, Ukrayna, Rusiya və BMT arasında koordinasiya mexanizmi ilə bağlı danışıqlar aparır.

“Türkiyəli həmkarlarımız minalardan təmizləmə işində kömək etməyə hazır olduqlarını bildiriblər. Düşünürəm ki, bizim hərbçilər [Rusiya və Türkiyə] gəmilərin minalanmış sahələrdən təmizlənərək açıq dənizlərə çıxa bilməsi üçün bunu ən yaxşı şəkildə necə təşkil etmək barədə razılığa gələcəklər. Biz özümüz və ya türk həmkarlarımızla onları boğazlara [Bosfor və Çanaqqala boğazlarına] və daha artıq Aralıq dənizinə qədər izləyəcəyimizə zəmanət veririk”, - deyə Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov iyunun 6-da keçirdiyi mətbuat konfransında bildirib. Bu danışıqlar ərzaq qiymətlərinin yüksəlməsi fonunda, qismən də qlobal bazarlarda sabitliyi pozan Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsindən qaynaqlanır. Ukrayna dünyanın ən böyük taxıl ixracatçılarından biridir və Rusiyanın fevralın 24-də başlayan hücumundan sonra məhsulun tədarükünün iflasa uğraması Afrika ölkələrinə xüsusilə ağır zərbə vurub. Rusiya prezidenti Vladimir Putin bu yaxınlarda Afrika İttifaqına sədrlik edən seneqallı həmkarı Maki Sallı qəbul edib. Putin yüksək qiymətlərə görə Rusiyanın məsuliyyət daşıdığını inkar etsə də, o, Ukraynanın taxıl tədarükünü asanlaşdırmağa hazır olduğunu bildirib.

İyunun 3-də Kreml prezident Putinin “Rossiya 1” telekanalına müsahibəsini dərc edib və bu müsahibədə o, digər məsələlərlə yanaşı Rusiyanın Ukraynanı dəniz blokadasına almasından danışıb.

“Ukrayna taxılının ixracına gəlincə, biz mane olmuruq. Taxıl ixrac etməyin bir neçə yolu var. Birincisi, taxılı Ukraynanın nəzarəti altında olan, ilk növbədə Qara dəniz hövzəsindəki limanlar - Odessa limanı və ona bitişik limanlar vasitəsilə çıxarmaq olar. Limana gedən marşrutları biz yox, Ukrayna minalayıb. Mən artıq bütün həmkarlarımıza dəfələrlə demişəm, oralar minalardan təmizlənməlidirlər və xahiş edirəm, taxılla yüklənmiş gəmiləri limanlardan çıxarsınlar. Onların heç bir problem olmadan beynəlxalq sulara təhlükəsiz keçməsinə zəmanət veririk… Onlar [Ukraynalılar] [dəniz ərazilərini] minalardan təmizləməli və Ukraynanın cənubundakı bu limanlara girməyi çətinləşdirmək üçün qəsdən batırılmış gəmiləri Qara dənizin dibindən qaldırmalıdırlar. Biz bunu etməyə hazırıq, artıq dediyim kimi, minalardan təmizləmə vəziyyətindən istifadə edərək dənizdən hər hansı hücuma keçmək niyyətimiz yoxdur”, - deyə o qeyd edib.

Kreml liderinin sözlərinə görə, başqa bir ehtimal da var.

“Azov dənizindəki, Berdyansk və Mariupol limanları bizim nəzarətimizdədir və biz taxılın, o cümlədən Ukrayna taxılının bu limanlar vasitəsilə rahat ixracını təmin etməyə hazırıq. Biz artıq işi görmüşük. Biz Ukrayna ordusunun bir vaxtlar üç qatda minaladığı tarlaların minalardan təmizlənməsini başa çatdırırıq, iş başa çatmaq üzrədir. Biz lazımi logistikanı yaradacağıq”, - deyə Putin bildirib.

İyunun 6-da Ukraynanın xarici işlər naziri Dmitri Kuleba tvitində qeyd edib ki, Putin Odessaya hücum etmək üçün ticarət yollarından istifadə etməyəcəyini deyir: “Lakin o, Almaniya kansleri Şolts və Fransa prezidenti Makrona ölkəmizə genişmiqyaslı işğala başlamazdan bir neçə gün əvvəl Ukraynaya hücum etməyəcəyini deyən Putindir. Biz əslində Putinə etibar edə bilmərik, onun sözləri boşdur”.

Ukrayna prezidenti Zelenski öz növbəsində Ukrayna silahlarının, o cümlədən gəmi əleyhinə sistemlərin limanların minalardan təmizlənməsi üçün “ən yaxşı zəmanət” olacağını bildirib. Kiyev bu məsələ üzərində işləyir.

Həqiqətən də, danışıqlar prosesi zamanı Moskva Qara dəniz və Rusiya istiqamətindən havadan buraxılan qanadlı raketlərdən istifadə edərək Nikolaev vilayətindəki limanlara və taxıl anbarlarına hücum edib. Bu zərbələr nəticəsində iki anbar yanıb.

“Prezident Putin ərzaq daşımalarını əngəlləyib və özünü məsuliyyətdən azad etmək və ya onu təhrif etmək üçün aqressiv şəkildə təbliğat maşınından istifadə edir, çünki dünyanın ona tabe olacağına və sanksiyaları qaldıracağına ümid edir. Başqa sözlə, bu, sadəcə olaraq şantajdır”, - deyə Birləşmiş Ştatların dövlət katibi Entoni Blinken bildirib. O əlavə edib ki, Rusiya taxılı özü satmaq və ondan faydalanmaq üçün “Ukrayna taxıl ixracatçılarını qarət edir”.

İyunun 8-də Ankarada keçirilən görüşdə Rusiya və Türkiyə nümayəndələri Ukrayna limanlarının blokadadan çıxarılmasını müzakirə ediblər, lakin konkret razılıq əldə olunmayıb. Bu danışıqlara ukraynalı diplomatlar dəvət edilməyib. İndi Ukrayna Türkiyə ilə danışıqların növbəti mərhələsini gözləyir.

Bütün yuxarıda deyilənləri nəzərə alsaq, Putinin faktiki danışıqlar mövqeyinin Ukraynanı, eləcə də onun Qərb müttəfiqlərini və tərəfdaşlarını hədələmək, Ukraynanı qlobal kənd təsərrüfatı bazarından faktiki olaraq “sıxmaq” məqsədi daşıdığını düşünmək üçün güclü əsaslar var. Eyni zamanda, Moskvanın Ukraynanın Qara dəniz limanlarını əhatə edən ərazilərin minalardan təmizlənməsini təkrar-təkrar vurğulaması Rusiyanın Ukraynaya dənizdən əlavə hücumu riskini asanlaşdırmaq və ya heç olmasa artırmaq üçün nəzərdə tutula bilər.

Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ukrayna   Müharibə  


Bizi "telegram"da izləyin