Müharibənin asimmetrik üzü| Moskva ticarət donanmasının hərbi məqsədlər üçün istifadəsini genişləndirəcək

2022/06/45645-1655724861.jpg
Oxunub: 648     16:38     20 İyun 2022    
Rusiya Baş nazirinin müavini Yuri Borisov mayın 20-də elan edib ki, Moskva dəniz doktrinasına yenidən baxır və müharibə şəraitində Rusiyanın xaricdəki hərbi əməliyyatlarını dəstəkləmək üçün ölkənin mülki donanmasının istifadəsini ciddi şəkildə genişləndirməyə çağıracaq. Digər dövlətlər kimi Rusiya da kommersiya gəmilərindən hərbi məqsədlər üçün istifadə etməyi planlaşdırır, lakin Borisov bəyan edir ki, rus hərbi planlaşdırıcıları donanmadakı mövcud problemləri aradan qaldırmağın yeganə yolunun Rusiya bayrağı altında üzən bütün gəmilərin, görünən məqsədlərindən asılı olmayaraq, müharibə vəziyyətində hərbi tapşırıqlar üçün hazır olmasını təmin etmək olduğunu düşünür. Aydındır ki, bu qərar Rusiya Hərbi-Dəniz Qüvvələrinin (HDQ) Kremlin Ukraynaya qarşı hücumunu dəstəkləməkdə uzun müddətdir davam edən çətinliklərindən irəli gəlir.

Ötən cümə günü Hərbi Dəniz Kollegiyasının iclasında çıxış edən Borisov iddia edib ki, 2017-ci ilin iyulunda qəbul edilmiş mövcud Rusiya hərbi dəniz doktrinasına Ukraynadakı “xüsusi hərbi əməliyyat” zamanı ölkənin təcrübələri əsasında düzəliş edilməlidir. O bildirib ki, münaqişə HDQ-nin milli maraqları müdafiə etməyə qadir olması üçün dəyişikliklərə ehtiyacı olduğunu göstərib. O, daha sonra qeyd etdi ki, dəyişikliklər, ilk növbədə, Rusiya bayrağı altında olan bütün ticarət gəmilərinin ikili təyinatlı, mümkün olduqda mülki ticarətə qadir, lakin hərbi istifadəyə yararlı gəmilər olması üçün inşa edilməsini və ya yenidən qurulmasını təmin etməyə yönəldiləcək.

Bunu şərh edən Rusiyanın Baltik Donanmasının keçmiş komandanı admiral Vladimir Valuyev “Vzqlyad”a deyib ki, Moskva döyüşlər zamanı öz mülki donanmasından istifadə etməyi həmişə planlaşdırıb, lakin bu keçidi asanlaşdırmaq üçün siyasətdə dəyişikliklərə ehtiyac var idi. “Dərhal təsirə məruz qalan gəmilərin kateqoriyaları arasında Rusiyanın milli təhlükəsizliyində aktiv rol oynayan, lakin orduya daha yaxından inteqrasiya edilməli olan buzqıran gəmilər və minaaxtaran kimi istifadə oluna bilən daha kiçik mülki gəmilər lazımdır”, - deyə o bildirib. O, baş nazirin müavini Borisovun bu gün Rusiyada inşa edilən hər hansı yeni mülki gəmilərin ikili təyinatlı gəmilər olması ilə bağlı iddiasını təkrarlayıb.

Hərbi-dəniz məsələləri ilə bağlı yerli mətbuata tez-tez şərhlər verən təqaüddə olan rus kapitan Maksim Klimov bildirib ki, hökumətin təklif etdiyi dəyişikliklərə ehtiyac var, çünki Rusiyanın Qərblə münaqişəsinin uzun sürəcəyi artıq bəlli olub. Ona görə də Moskva cavab vermək üçün əlində olan bütün resurslardan istifadə etməlidir. O xatırladıb ki, Sovet dövründə dövlət bu məsələyə Rusiya məmurlarına nisbətən daha çox diqqət yetirirdi, lakin Ukraynadakı hazırkı gərgin münaqişə onların diqqətini mülki gəmilərdən hərbi məqsədlər üçün istifadə etməklə Rusiyanın imkanlarını inkişaf etdirmək zərurətinə yönəldib.

Klimov qeyd edib ki, Rusiya müharibə aparan zaman, mülki gəmilər tez bir zamanda Rusiya hərbi qüvvələrinin “üzən arxa cəbhəsinə” çevrilməlidir. Bu, müəyyən dərəcədə Suriyada (Rusiya hərbi bazalarını təchiz edən “Suriya ekspressi”) baş verib. Lakin Ukrayna münaqişəsinin göstərdiyi kimi, daha çox iş görülməlidir. O qeyd edib ki, genişmiqyaslı müharibə başlayandan bəri Ankara 1936-cı il Montrö Konvensiyasına uyğun olaraq öz hüquqlarından istifadə edərək Türkiyə boğazlarını Rusiya dəniz gəmiləri üçün bağlayıb. Buna görə də Qara dənizdə dəniz qüvvələrini təchiz etmək üçün mülki gəmilərdən istifadə edilməlidir. Həqiqətən də türkiyəli analitik Yörük İşıkın son araşdırması göstərir ki, Rusiya aylardır “Montrö ruhunu pozur” və təcrid olunmuş Qara dənizi təmin etmək üçün vaxtaşırı guya mülki ticarət gəmiləri göndərməklə boğazlar vasitəsilə dəniz nəqliyyatına müharibə dövründə qoyulan məhdudiyyətdən yan keçib.

Klimovun sözlərinə görə, Rusiya donanması baxımından bu sahədə “ən kritik məsələlərdən biri” konteyner gəmilərinin olmamasıdır. Moskva bu çatışmazlığı tez bir zamanda aradan qaldırmalıdır. Və başqa bir problemə də həssas olmalıdır: bir çox Rusiya gəmiləri hazırda başqa ölkələrin bayraqları altında fəaliyyət göstərir. Moskva onların sayını azaltmalı, həmçinin gəmiləri xarici bayraqlar altında işləsə belə, rus şirkətlərini səfərbərlik əmrlərinə tabe olmağa məcbur etməyə hazır olmalıdır. Səslənən bu arqument Kremlin Rusiyanın milli təhlükəsizliyi naminə beynəlxalq dəniz qanunlarına məhəl qoymamağı planlaşdıra biləcəyini göstərir. Təqaüdə çıxmış dəniz zabiti bütün bu addımların Rusiya donanmasının səmərəli fəaliyyət göstərə bilməsi üçün zəruri olduğunu bəyan edib.

Digər istefada olan HDQ kapitanı Konstantin Sivkov da bu fikirdədir. O qeyd edib ki, hərbi qarşıdurma baş verərsə, Rusiya qüvvələrinin adekvat şəkildə təchiz olunmasını təmin etmək üçün konteyner gəmilərinə komandanlıq edilməli olacaq. Onun fikrincə, bu cür gəmilərin dəyəri 1982-ci ildə İngiltərənin Folklend müharibəsindəki təcrübəsi ilə sübuta yetirilib və konteyner gəmilərinin əhəmiyyəti yalnız son onilliklərdə artıb. Bundan əlavə, hərbi mütəxəssis bildirib ki, Rusiya HDQ komandirləri neft və təbii qaz, eləcə də müxtəlif növ toplu yük daşıya bilən gəmiləri səfərbər etmək istəyəcəklər. Onlar, həmçinin hərbi personalın hərəkəti üçün sərnişin gəmilərinin dəniz nəzarətinə verilməsini tələb edəcəklər. Bütün bu tədbirlər yenidən işlənmiş hərbi doktrinaya daxil edilməlidir.

Lakin Rusiya Elmlər Akademiyasının təhlükəsizlik məsələləri üzrə tədqiqatçısı İlya Kramnik qeyd edib ki, Borisovun təklif etdiyi kommersiya donanması ilə bağlı addımlar atmaqla, Moskva daha böyük və daha müasir donanma qurmaq üçün fəaliyyətini dayandırmamalıdır. Dəniz quruculuğu proqramlarının geridə qaldığını nəzərə alsaq, oraya daha çox səy sərf etmək lazımdır.

Bu sözlər onu deməyə əsas verir ki, bir sıra ekspertlər Kremlin dəniz problemlərini tez bir zamanda həll etmək üçün mülki gəmilərdən istifadə edə biləcəyindən narahatdırlar. Əgər belə olarsa, Rusiyanın açıq dənizdəki mövqeyi pisləşməyə davam edəcək, eyni zamanda ölkənin siyasi rəhbərliyi ilə dəniz komandanlığı arasında münaqişələr güclənəcək.

Dəyanət Ağalarlı  
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Müharibə   Rusiya   Assimetrik  


Bizi "telegram"da izləyin