ABŞ-Rusiya danışıqlarında Türkiyənin vasitəçilik missiyası - ANALİZ

2022/01/66-1641543500.jpg
Oxunub: 1825     20:18     22 Yanvar 2022    
ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken və Rusiya xarici işlər naziri Lavrov dünən Ukraynanı müzakirə etmək üçün Cenevrədə görüşüb. Son günlər ABŞ-da Ukraynadakı vəziyyətin qiymətləndirilməsi ritorikası güclənib. Xüsusilə, ABŞ rəsmiləri, o cümlədən Dövlət katibi Blinken və Ağ Evin sözçüsü Psaki Rusiyanın hər an hücum edə biləcəyini bildiriblər. Rusiya Xarici İşlər nazirinin müavini Ryabkov Rusiyanın belə bir niyyətinin olduğunu təkzib edib.

Eyni zamanda, Rusiya təbliğatı Ukraynanın Donbasa qarşı təxribata hazırlaşdığını və bunun cavabsız qala bilməyəcək qədər miqyasda olacağını bildirir.

Bir neçə gün əvvəl Blinkenlə Lavrov arasında telefon danışığı olub, onlar razılaşıblar ki, üzbəüz görüşmək “daha yaxşı”dır, həmin görüş hadisələrin gələcək inkişafı üçün həlledici hesab olunurdu.

Görüşdən əvvəl Blinken yüksək gözləntilərinin olmadığını, eyni zamanda görüşün diplomatik həll yolunun əldən getmədiyini göstərə biləcəyinə ümid etdiyini bildirib. Hər kəs deyir ki, Ukraynadakı müharibə həm Kiyev, həm də Moskva üçün fəlakətli olacaq. Bununla belə, hadisələr gərginlik dinamikası ilə cərəyan etməkdə davam edir və elə bir nöqtəyə çatır ki, geri çəkilməyə yer yoxdur.

Rusiya ABŞ və NATO-dan Ukrayna və Gürcüstanın NATO-ya üzv olmayacağına dair yazılı təminat tələb edir. ABŞ və NATO danışıqların davam etdirilməsi üçün şərt kimi belə bir təminat vermir və Rusiyadan qoşunlarını Ukrayna ilə sərhəddən geri çəkməyi tələb edir. Rusiya isə bunu etmir. Eyni zamanda ABŞ prezidenti Bayden bəyan edib ki, Ukraynanın yaxın gələcəkdə NATO-ya üzv olması ehtimalı azdır. Nə baş verir, dünyanın yenidən bölüşdürməsi? Alət və ya vasitələrin, müharibə və ya hadisələrin həqiqətən gözlənilməz, xaotik inkişafının hesab oluna biləcəyi, heç kimin başqasının ağlında nə olduğunu bilmədiyi bir dünya? Bu vəziyyət hər kəsi, o cümlədən Qafqaz ölkələrini də narahat edir. Dünya düşərgəyə bölünəcəyi təqdirdə Qafqaz ölkələrinin hansı düşərgədə yer alacağı olduqca vacib məsələdir.

Məlumdur ki, Türkiyə Ukrayna və Rusiya arasında vasitəçilik təklif edib. Burada vəziyyət kifayət qədər incədir.

Rusiya prezidenti Putin öz hərbi blefinin tələsinə düşə bilər. Yəni Ukrayna məsələsində Kiyevin güzəştlərinə nail olmaq üçün hərbi təhdiddən istifadə edərək təhlükəsizlik status-kvo şərtlərini ABŞ-ın üzərinə qoymağa cəhd edilir.

Bununla belə, Birləşmiş Ştatlar həqiqətən də müharibənin Rusiya üçün ağır yük ola biləcəyini yaxşı bildiyindən, Putini əslində ya müharibəyə başlamaq, ya da geri çəkilmək reallığı qarşısında qoymaqla məsələni daha da gərginləşdirərək eyni məntiqlə oynamaq qərarına gəlib. Bu məqamda Putinə Türkiyə üzərindən “geri çəkilmək” fürsətinin veriləcəyi istisna edilmir. Rusların türklərə yox, amerikalılara qarşı kompleksi var. Müvafiq olaraq, onlar türklər vasitəsilə, türklərin simasında amerikalılara təslim ola bilərlər, türklər də öz növbəsində həmin vasitəçilik fürsəti müqabilində ABŞ-a müəyyən xidmətlər göstərə bilərlər. Maraqlıdır ki, ABŞ son zamanlar Türkiyənin qarşı çıxdığı İsrail-Yunanıstan qaz kəmərinin Avropaya çəkilməsinə dəstək verməkdən imtina edərək Türkiyəyə dəstək nümayiş etdirib.

O zaman sual yaranır ki, Baydenin Türkiyəyə dəstəyinin Ankara üçün qiyməti nə qədərdir? Vasitəçilik Türkiyənin özü, yoxsa ABŞ tərəfindən irəli sürülür?

Burada digər maraqlı məsələ Ermənistan və Türkiyə münasibətlərinin normallaşmasıdır. Ankara növbəti görüşlərin üçüncü ölkələrdə keçirilməməsini bildirib.

Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: ABŞ   Rusiya   Ukrayna  


Bizi "telegram"da izləyin