Tomas de Vaal: Ermənistan və Türkiyə üçüncü cəhddən münasibətləri normallaşdıra biləcəkmi?

2018/02/1456456_1519217719.jpg
Oxunub: 827     20:33     21 Yanvar 2022    
Tomas de Vaal “Carnegie Europe” üçün yazdığı məqalədə qeyd edir ki, nikbinliyin əsas səbəbi Bakının bu məsələyə müsbət yanaşmasıdır.

O qeyd edir ki, 2020-ci ilin 44 günlük müharibəsindən sonra Türkiyənin münasibətləri dondurmasının formal səbəbi aradan qaldırılıb. Sürix protokolları prosesinə qeyri-müəyyən münasibət bəsləyən Rusiya da buna mane olmur.

“Yanvarın 14-də Moskvada Ermənistan və Türkiyə səfirlərinin ilk görüşü baş tutub. Bu, bəzilərini təəccübləndirdi, hər iki tərəf heç bir vasitəçilik olmadan görüşmək iqtidarındadır və Rusiya hökuməti əvvəllər heç vaxt bu dialoqda iştirak etməyib, lakin bu, rusların prosesin uğurunda maraqlı olması deməkdir.

Yeni danışıqlar Türkiyə prezidenti Ərdoğan və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi yuxarıdan aşağıya doğru aparılan bir prosesdir. Hər ikisi onun işində milli maraqları müəyyənləşdirdi. Lakin onların heç biri konsensus axtarmır, geniş məsləhətləşmələrdə iştirak etmir, əvvəlki danışıqlarda təcrübəsi olanlara müraciət etmir. Ermənistanın nümayəndəsi Ruben Rubinyanın cəmi 31 yaşı var və bu məsələdə təcrübəsi yoxdur, lakin o, Paşinyanın yaxın adamıdır.

Liderlərin hələ də skpetikləri sakitləşdirmək üçün ünsiyyət strategiyası yoxdur. Ermənistanda 2020-ci il müharibəsində Türkiyənin Azərbaycana hərbi yardımı səbəbindən Türkiyəyə qarşı qəzəb hələ də güclüdür.

Danışıqlar uğursuz olarsa, böyük ehtimalla bu, Azərbaycan faktoru ilə bağlı olacaq”, - deyə de Vall bildirir.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev danışıqları alqışlasa da, o, həm də Ermənistanın 2020-ci ildə məğlub olmasından bəri ondan güzəştlər qazanmaq istəyir:

“Bakı hakimiyyəti Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirən bərpa edilmiş avtomobil və dəmir yollarına, yəni Zəngəzur dəhlizinə mümkün qədər suveren nəzarət hüququ əldə etmək istəyir.

Əgər Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri Ermənistanın etirazları üzərində dəhlizin təmin edilməsinin münasibətlərin normallaşması üçün ilkin şərt olduğu barədə razılığa gəlsələr, danışıqlar iflasa uğraya bilər”.

Daha geniş iqtisadi mülahizələrin bunun “win-win” ola biləcəyini göstərdiyini qeyd edən analitik, 1990-cı illərdə Qarabağ müharibəsi nəticəsində bağlanan bütün avtomobil yollarının və dəmir yollarının yenidən açılmasına dair konsensus razılaşmasının Ermənistan və Azərbaycanı Moskva, İstanbul və Tehran arasında dəmir yolu şəbəkəsində bir halqaya çevirəcəyini bildirib.

“Bir çox araşdırmalar göstərdi ki, Ermənistan həm Türkiyə, həm də Aİ bazarlarına çıxışını asanlaşdıracaq qərb quru sərhədinin açılmasından böyük fayda görəcək.

Bir məqamı vurğulamaq həyati əhəmiyyət kəsb edir: söhbət Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşmasından gedir, barışıqdan yox. Bu prosesin üzərində böyük bir qaranlıq kölgə var. Söhbət (qondarma – red.) “soyqırımı” müzakirələrindən gedir.

İrəvanda heç bir hökumət “soyqırımı”nın tanınmasını münasibətlərin qurulması üçün ilkin şərt qoymayıb. Erməni diasporunun əksəriyyəti isə qəti şəkildə bununla razılaşmır”, - deyə britaniyalı analitik sözlərini yekunlaşdırıb.

Alpər Mövludoğlu

Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Tomas-de-Vaal   Türkiyə   Ermənistan  


Bizi "telegram"da izləyin