Baydenlə Putin dünya üçün nə vəd etdi?| Bölgəmiz üçün iki mümkün vəziyyət

2021/12/AP213-1639045281.jpg
Oxunub: 5786     16:12     09 Dekabr 2021    
Dekabrın 7-də dünyanın diqqəti bir nömrəli siyasi hadisəyə - ABŞ prezidenti Co Baydenin on aylıq fəaliyyəti ərzində ikinci dəfə ABŞ və Rusiya prezidentlərinin videokonfrans görüşünə yönəldi. Birincisi, məlum olduğu kimi, iyun ayında Cenevrədə üzbəüz olub. Bayden və Putinin niyə ikinci dəfə videokonfrans vasitəsilə ünsiyyət qurmaq qərarına gəldiyini söyləmək çətindir.

İstisna edilmir ki, əlavə vaxta qənaət etmək üçün hansısa ölkədə onların görüşünü təşkil etmək müəyyən vaxt tələb edə bilər və ola bilsin ki, epidemiyanın daha sadə səbəbləri və ya digər məsələlər var. Hər halda, ölçüsündən asılı olmayaraq, heç bir şübhə yoxdur ki, ABŞ və Rusiya prezidentləri arasında görüş vacib beynəlxalq hadisədir, onun nəticəsi, əgər tam olmasa da, indi beynəlxalq hadisələrə və beynəlxalq münasibətlərə fundamental təsir göstərəcək. Bununla belə, təxminən iki saat davam edən ikinci Bayden-Putin görüşünün nəticəsi tam aydın deyil.

Həm Amerika, həm də Rusiya tərəfləri ümumi məlumatı səsləndirməyə üstünlük verdilər. Məlumdur ki, iki saatlıq müzakirə zamanı Ukrayna məsələsi böyük bir hissəni tutub. Bayden ABŞ və Avropa müttəfiqlərinin Rusiyanın mümkün təcavüzü ilə bağlı narahatlığını Rusiya prezidentinə, Putin isə Rusiyanın təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlığını çatdırıb. Başqa sözlə, ictimaiyyətə açıqlanan məsələlər heç də yeni deyil. Fərziyyələr isə burada qətiyyən aktual deyil, çünki bu, dünya siyasətinin bütün istiqamətlərində kifayət qədər mürəkkəb, ziddiyyətli vəziyyətdir.

Burada regionu maraqlandıran iki əsas amil var. Əlbəttə ki, maraq doğuran bir çox aspekt var, hər ikisi əsasdır və inkişafın mümkün məntiqini əhəmiyyətli dərəcədə müəyyənləşdirir. Biri qlobal sabitlik və onun kontekstində Qafqazda sabitlik məsələsi, digəri ABŞ-Rusiya qarşıdurmasının dərəcəsi və xarakteri, onun çoxşaxəli məntiqidir. Bayden-Putin görüşü, ən azı, hələlik, bu mənada hansı nəticələri gözləyə biləcəyimizi qiymətləndirməyə imkan vermir. Sabitlik baxımından belə hesab edə bilərik ki, Minsk Qrupuna həmsədr olan üç ölkənin xarici işlər nazirlərinin Ermənistan-Azərbaycan məsələsi ilə bağlı bəyanatı iki prezidentin görüşünə paralel dərc olunub.

Bunu sabitliyin möhkəm təminatı kimi görmək mübaliğə ola bilər, lakin bu, nəzərə alınmalı olan güclü bir siqnaldır. ABŞ-Rusiya münasibətlərinin məntiqinə gəlincə, burada hər şey kifayət qədər mürəkkəbdir. Vəziyyətin Ukraynadakı kimi birbaşa və ya qismən vasitəçiliklə münaqişəyə gətirib çıxaracağını söyləmək mümkün deyil. Tərəflər sadəcə mümkün olan ən yüksək risklə oynamağa üstünlük verirlər, lakin hələlik vəziyyətə nəzarət etmirlər. Eyni zamanda, Bayden-Putin söhbətindən kənar bəyanatda ifadə olunan daha bir incə təbəqə var.

Yeri gəlmişkən, oktyabrda Moskvada üç günlük müzakirələr aparan dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə köməkçisi Viktoriya Nuland Senat komitəsində Putinin Sovet İttifaqını bərpa etmək istəməsi ilə bağlı qorxuların olduğunu deyib. Nuland bildirib ki, bu qorxu və narahatlıqlar ABŞ-ın daxili birliyinin, eləcə də NATO və Aİ müttəfiqləri ilə müttəfiqliyinin əsasını təşkil etməlidir. Başqa sözlə, ABŞ bir tərəfdən bu təhlükəni dərk edir, digər tərəfdən isə açıq-aydın ondan istifadə edərək Avroatlantik yükü konsolidasiya etməyə çalışır. Ən azı, belə bir sual yarana bilər ki, Birləşmiş Ştatlar konsolidasiyanı daha sürətli və davamlı şəkildə təmin etmək üçün öz növbəsində Rusiyanı müəyyən nəzarətlə, belə desək, sərt siyasət yürütməyə, daha sonra isə qeyd-şərtsiz konsolidasiyaya sövq edə biləcəkmi? Təbii ki, bu, cavabı tapılası çətin sualdır, lakin Rusiya siyasətinin sərhədində olan, Amerika siyasətinin həyati sərhədlərinə yaxın görünməyən Cənubi Qafqaz ölkələri üçün düşünülməli olan sualdır.

Firuz Bağırov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: ABŞ   Rusiya  


Baydenlə Putin dünya üçün nə vəd etdi?| Bölgəmiz üçün iki mümkün vəziyyət

2021/12/AP213-1639045281.jpg
Oxunub: 5787     16:12     09 Dekabr 2021    
Dekabrın 7-də dünyanın diqqəti bir nömrəli siyasi hadisəyə - ABŞ prezidenti Co Baydenin on aylıq fəaliyyəti ərzində ikinci dəfə ABŞ və Rusiya prezidentlərinin videokonfrans görüşünə yönəldi. Birincisi, məlum olduğu kimi, iyun ayında Cenevrədə üzbəüz olub. Bayden və Putinin niyə ikinci dəfə videokonfrans vasitəsilə ünsiyyət qurmaq qərarına gəldiyini söyləmək çətindir.

İstisna edilmir ki, əlavə vaxta qənaət etmək üçün hansısa ölkədə onların görüşünü təşkil etmək müəyyən vaxt tələb edə bilər və ola bilsin ki, epidemiyanın daha sadə səbəbləri və ya digər məsələlər var. Hər halda, ölçüsündən asılı olmayaraq, heç bir şübhə yoxdur ki, ABŞ və Rusiya prezidentləri arasında görüş vacib beynəlxalq hadisədir, onun nəticəsi, əgər tam olmasa da, indi beynəlxalq hadisələrə və beynəlxalq münasibətlərə fundamental təsir göstərəcək. Bununla belə, təxminən iki saat davam edən ikinci Bayden-Putin görüşünün nəticəsi tam aydın deyil.

Həm Amerika, həm də Rusiya tərəfləri ümumi məlumatı səsləndirməyə üstünlük verdilər. Məlumdur ki, iki saatlıq müzakirə zamanı Ukrayna məsələsi böyük bir hissəni tutub. Bayden ABŞ və Avropa müttəfiqlərinin Rusiyanın mümkün təcavüzü ilə bağlı narahatlığını Rusiya prezidentinə, Putin isə Rusiyanın təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlığını çatdırıb. Başqa sözlə, ictimaiyyətə açıqlanan məsələlər heç də yeni deyil. Fərziyyələr isə burada qətiyyən aktual deyil, çünki bu, dünya siyasətinin bütün istiqamətlərində kifayət qədər mürəkkəb, ziddiyyətli vəziyyətdir.

Burada regionu maraqlandıran iki əsas amil var. Əlbəttə ki, maraq doğuran bir çox aspekt var, hər ikisi əsasdır və inkişafın mümkün məntiqini əhəmiyyətli dərəcədə müəyyənləşdirir. Biri qlobal sabitlik və onun kontekstində Qafqazda sabitlik məsələsi, digəri ABŞ-Rusiya qarşıdurmasının dərəcəsi və xarakteri, onun çoxşaxəli məntiqidir. Bayden-Putin görüşü, ən azı, hələlik, bu mənada hansı nəticələri gözləyə biləcəyimizi qiymətləndirməyə imkan vermir. Sabitlik baxımından belə hesab edə bilərik ki, Minsk Qrupuna həmsədr olan üç ölkənin xarici işlər nazirlərinin Ermənistan-Azərbaycan məsələsi ilə bağlı bəyanatı iki prezidentin görüşünə paralel dərc olunub.

Bunu sabitliyin möhkəm təminatı kimi görmək mübaliğə ola bilər, lakin bu, nəzərə alınmalı olan güclü bir siqnaldır. ABŞ-Rusiya münasibətlərinin məntiqinə gəlincə, burada hər şey kifayət qədər mürəkkəbdir. Vəziyyətin Ukraynadakı kimi birbaşa və ya qismən vasitəçiliklə münaqişəyə gətirib çıxaracağını söyləmək mümkün deyil. Tərəflər sadəcə mümkün olan ən yüksək risklə oynamağa üstünlük verirlər, lakin hələlik vəziyyətə nəzarət etmirlər. Eyni zamanda, Bayden-Putin söhbətindən kənar bəyanatda ifadə olunan daha bir incə təbəqə var.

Yeri gəlmişkən, oktyabrda Moskvada üç günlük müzakirələr aparan dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə köməkçisi Viktoriya Nuland Senat komitəsində Putinin Sovet İttifaqını bərpa etmək istəməsi ilə bağlı qorxuların olduğunu deyib. Nuland bildirib ki, bu qorxu və narahatlıqlar ABŞ-ın daxili birliyinin, eləcə də NATO və Aİ müttəfiqləri ilə müttəfiqliyinin əsasını təşkil etməlidir. Başqa sözlə, ABŞ bir tərəfdən bu təhlükəni dərk edir, digər tərəfdən isə açıq-aydın ondan istifadə edərək Avroatlantik yükü konsolidasiya etməyə çalışır. Ən azı, belə bir sual yarana bilər ki, Birləşmiş Ştatlar konsolidasiyanı daha sürətli və davamlı şəkildə təmin etmək üçün öz növbəsində Rusiyanı müəyyən nəzarətlə, belə desək, sərt siyasət yürütməyə, daha sonra isə qeyd-şərtsiz konsolidasiyaya sövq edə biləcəkmi? Təbii ki, bu, cavabı tapılası çətin sualdır, lakin Rusiya siyasətinin sərhədində olan, Amerika siyasətinin həyati sərhədlərinə yaxın görünməyən Cənubi Qafqaz ölkələri üçün düşünülməli olan sualdır.

Firuz Bağırov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: ABŞ   Rusiya  


Bizi "telegram"da izləyin