“Unudulmuş” regional format: ABŞ daha vahid Aİ məsələsinə böyük maraq göstərmir?

2021/10/56888-1634717520.jpg
Oxunub: 1083     16:18     20 Oktyabr 2021    
Əsasən aritmetik müşahidələrə, əlavələrə və ya çıxmalara əsaslanan regional format perspektivləri barədə müzakirələrdə demək olar bir hal unudulur. Cənubi Qafqaz əsasən format baxımından ən azından aydın bir formatdadır. Bu, Avropa İttifaqının Şərq Tərəfdaşlığı proqramıdır. Şərti olaraq bu proqramı, belə desək, 28+3 formatı, yəni Avropa İttifaqının 28 üzvü və Qafqazın 3 ölkəsi kimi də nəzərdən keçirə bilərik.

Qafqazın mümkün bu və ya digər formatı haqqında danışılır, halbuki Avropa İttifaqının mövcud Şərq Tərəfdaşlığı proqramı artıq unudulur. Lakin eyni zamanda bu “unutma” tamamilə təbii və məntiqlidir, çünki Avropa İttifaqı özü də sanki ümumiyyətlə öz proqramını unudub. Əlbəttə, söhbət sözün əsl mənasından getmir, çünki Avropa İttifaqı hətta Şərq Tərəfdaşlığı ölkələrinə maliyyə dəstəyi paketi hazırlayır, paketdən Cənubi Qafqaza təxminən 7-8 milyard avro pay çatacaq.

Bundan təxminən 4 milyard avro Gürcüstana, təxminən 3 milyard avro Ermənistana və təxminən 100 milyon avro Azərbaycana çatacaq. Lakin Avropa İttifaqı aktiv siyasət baxımından Qafqazda kifayət qədər zəif təmsil olunub, əlbəttə, bunun obyektiv və subyektiv səbəbləri var. Qafqazda Avropa İttifaqının aktivləşməsinin perspektivinin bunun nə qədər faydalı ola biləcəyi və Birləşmiş Ştatların bunda nə qədər maraqlı olacağı reallığından əhəmiyyətli dərəcədə asılı olacağını demək üçün fürsətimiz olub.

Lakin indi ABŞ sanki vahid Avropa İttifaqı məsələsinə böyük maraq göstərmir. Yeni Prezident Bayden Birləşmiş Ştatların Prezidenti vəzifəsini üzərinə götürdükdən sonra Avropa ölkələrinə bildirdi ki, ABŞ qayıdır. Lakin ABŞ sanki Avropaya möhkəm siyasəti qaytarmağa töhfə verməyə tələsmir. Burada isə ABŞ formal baxımdan qola sahib deyil, əlbəttə, real siyasət rejimində Birləşmiş Ştatların rolu həlledicidir.

Lakin böyük ehtimalla Avropa oyun kartı ola bilsin Cənubi Qafqaz regionu da daxil olmaqla Vaşinqton üçün, belə desək, ehtiyat kartıdır. Üstəlik də hazırda bu oyun kartı tez bir zamanda istifadə olunmaq üçün özlüyündə kifayət qədər “cırılıb”.

Buna görə də Birləşmiş Ştatlar üçün hazırda problem yəqin ki, Avropa qitəsində siyasi əhval-ruhiyyələrə və proseslərə qarşı idarəolunanlığı bəyanatlar səviyyəsindən başqa real siyasət rejiminə də qaytarmaqdır, müəyyən dərəcədə yeni reallıqları nəzərə alaraq bundan sonra artıq Avropa siyasətini toplamaq mərhələsi gələ bilər.

Bu baxımdan Cənubi Qafqaz regionunda “unudulmuş” Avropa formatı bəlkə də bu məntiqə tabedir. Bu baxımdan ilin sonunda gözlənilən Avropa İttifaqının sammiti müəyyən dərəcədə göstərici ola bilər.

Firuz Bağırov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: ABŞ   Qarabağ  


“Unudulmuş” regional format: ABŞ daha vahid Aİ məsələsinə böyük maraq göstərmir?

2021/10/56888-1634717520.jpg
Oxunub: 1084     16:18     20 Oktyabr 2021    
Əsasən aritmetik müşahidələrə, əlavələrə və ya çıxmalara əsaslanan regional format perspektivləri barədə müzakirələrdə demək olar bir hal unudulur. Cənubi Qafqaz əsasən format baxımından ən azından aydın bir formatdadır. Bu, Avropa İttifaqının Şərq Tərəfdaşlığı proqramıdır. Şərti olaraq bu proqramı, belə desək, 28+3 formatı, yəni Avropa İttifaqının 28 üzvü və Qafqazın 3 ölkəsi kimi də nəzərdən keçirə bilərik.

Qafqazın mümkün bu və ya digər formatı haqqında danışılır, halbuki Avropa İttifaqının mövcud Şərq Tərəfdaşlığı proqramı artıq unudulur. Lakin eyni zamanda bu “unutma” tamamilə təbii və məntiqlidir, çünki Avropa İttifaqı özü də sanki ümumiyyətlə öz proqramını unudub. Əlbəttə, söhbət sözün əsl mənasından getmir, çünki Avropa İttifaqı hətta Şərq Tərəfdaşlığı ölkələrinə maliyyə dəstəyi paketi hazırlayır, paketdən Cənubi Qafqaza təxminən 7-8 milyard avro pay çatacaq.

Bundan təxminən 4 milyard avro Gürcüstana, təxminən 3 milyard avro Ermənistana və təxminən 100 milyon avro Azərbaycana çatacaq. Lakin Avropa İttifaqı aktiv siyasət baxımından Qafqazda kifayət qədər zəif təmsil olunub, əlbəttə, bunun obyektiv və subyektiv səbəbləri var. Qafqazda Avropa İttifaqının aktivləşməsinin perspektivinin bunun nə qədər faydalı ola biləcəyi və Birləşmiş Ştatların bunda nə qədər maraqlı olacağı reallığından əhəmiyyətli dərəcədə asılı olacağını demək üçün fürsətimiz olub.

Lakin indi ABŞ sanki vahid Avropa İttifaqı məsələsinə böyük maraq göstərmir. Yeni Prezident Bayden Birləşmiş Ştatların Prezidenti vəzifəsini üzərinə götürdükdən sonra Avropa ölkələrinə bildirdi ki, ABŞ qayıdır. Lakin ABŞ sanki Avropaya möhkəm siyasəti qaytarmağa töhfə verməyə tələsmir. Burada isə ABŞ formal baxımdan qola sahib deyil, əlbəttə, real siyasət rejimində Birləşmiş Ştatların rolu həlledicidir.

Lakin böyük ehtimalla Avropa oyun kartı ola bilsin Cənubi Qafqaz regionu da daxil olmaqla Vaşinqton üçün, belə desək, ehtiyat kartıdır. Üstəlik də hazırda bu oyun kartı tez bir zamanda istifadə olunmaq üçün özlüyündə kifayət qədər “cırılıb”.

Buna görə də Birləşmiş Ştatlar üçün hazırda problem yəqin ki, Avropa qitəsində siyasi əhval-ruhiyyələrə və proseslərə qarşı idarəolunanlığı bəyanatlar səviyyəsindən başqa real siyasət rejiminə də qaytarmaqdır, müəyyən dərəcədə yeni reallıqları nəzərə alaraq bundan sonra artıq Avropa siyasətini toplamaq mərhələsi gələ bilər.

Bu baxımdan Cənubi Qafqaz regionunda “unudulmuş” Avropa formatı bəlkə də bu məntiqə tabedir. Bu baxımdan ilin sonunda gözlənilən Avropa İttifaqının sammiti müəyyən dərəcədə göstərici ola bilər.

Firuz Bağırov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: ABŞ   Qarabağ  


Bizi "telegram"da izləyin