Ermənistan xaricdən borclar üçün resursunu tükəndirib: Bəs kölgəni kimin və ya nəyin hesabına azaldacaqlar?

2020/08/15846-1598078990.jpg
Oxunub: 940     16:59     12 Oktyabr 2021    
Layihəsi Ermənistan hökuməti tərəfindən 30 sentyabr iclasında təsdiqlənən gələn ilin büdcəsi gəlirlərin planlaşdırılması baxımından olduqca iddialıdır. Paşinyanın komandası 2022-ci ildə iqtisadiyyatdan 1 trilyon 843 milyard dram maliyyə gəliri toplamağı planlaşdırıb ki, bu da 2021-ci ilin faktiki gözlənilən nəticəsindən 16,5 faiz və ya 262 milyard dram çoxdur.

Utopik də olsa, bu həcmdə toplamanı həyata keçirmək alınsa, ÜDM-vergilər nisbəti 0,9 yaxşılaşacaq, 23,4 faiz təşkil edəcək. İqtisadi artım 7 faiz planlaşdırılıb. Eyni zamanda, Ermənistanda 2022 -ci il üçün xərclər 290 milyard dram olaraq planlaşdırılıb ki, bu da bu ilin göstəricisini 202 milyard dram və ya 10 faiz üstələyir.

Gəlirlərlə müqayisədə xərclərin daha ehtiyatlı şəkildə artması kəsirin komplektləşdirilməsi yollarını tapmağın mürəkkəbliyi ilə əlaqələndirilir. Ermənistan xarici mənbələrdən borclar cəlb etmək üçün resursu artıq tükəndirib.

Ermənistanın xarici borcu bu ilin sonunda artıq 4 trilyon 393 milyard dram təşkil edəcək ki, bunun da 4 trilyon 162 milyardı hökumətin borcunun, 231 milyardı isə Mərkəzi Bankın məbləğidir. Ermənistan dövlət borcu ÜDM-nin 62 faizini təşkil edir ki, bu da artıq təhlükəli göstəricidir, çünki dövlət borcu haqqında qanuna görə, dövlət borcu ÜDM-nin 60 faizini keçməməlidir.

Artıq Ermənistan dövlət borcunda təxminən 2 faiz sapma var. Bununla əlaqədar hökumət daha kiçik bir kəsirə sahib olmağın mümkün olması üçün xərclərin cilovlanması siyasətini həyata keçirməyə və xarici borcunu tədricən idarə olunan sahəyə qaytarmağa çalışır. Bununla belə, planlaşdırılmış 242 milyard dram kəsirin təmin edilməsi çətin olacaq, çünki Paşinyan hökuməti xarici borc götürmək yox, daxili borc, yəni dövlət istiqrazlarını buraxmaq vasitəsilə bütün bu məbləği toplamaq niyyətindədir.

Əvvəlki illərin təcrübəsi göstərib ki, Ermənistanda dövlət istiqrazlarının daxili bazarda likvidlik problemi var. Bəlkə də səbəb Ermənistanda sabitliyə qarşı ictimai etimadın olmamasıdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Ermənistan Maliyyə Nazirliyi tərəfindən buraxılan dövlət istiqrazlarına heç vaxt yüksək tələbat olmayıb, ictimaiyyət heç vaxt onlara birmənalı yanaşmayıb, 2020-ci il müharibəsindən sonra isə etimad göstəricisi daha da aşağı düşüb.

Paşinyan hökuməti gəlirləri planlaşdırarkən iqtisadiyyatın kölgə sektorunu azaltmaqda böyük yer tutduğundan 2022-ci ilin ən ciddi riski dövlət gəlirlərinin toplanması olacaq. Planlaşdırılmış 7 faiz iqtisadi artımı reallığa çevirmək mümkün olsa belə, burada da risklər böyükdür, vergi gəlirlərinin təxminən 17 faiz artımını təmin edə bilməz.

Kölgəyə qarşı mübarizəyə gəlincə, burada da kifayət qədər çətin olacaq, çünki Ermənistanda ötən 3 ildə vergilər-ÜDM nisbətini cəmi 0,1 faiz artırmaq mümkün olub. 0,1 faiz kölgənin azaldılmasının əsas göstəricisidir, eyni zamanda vergi yükünün artırılmasının nəticələrini əks etdirir.

Məsələn, 2021-ci ildə vergilər/ÜDM nisbətinin 0,1 faiz yaxşılaşması əsasən qanunvericilik dəyişiklikləri ilə (xüsusən də poçt markası ödənişlərinin artması və ixrac rüsumunun tətbiq edilməsi ilə) əlaqədardır. Bu, 2022-ci il üçün Ermənistan büdcə layihəsində qeydə alınıb.

Ermənistanda qanunvericilik dəyişiklikləri ilə əlaqədar gələn il də müəyyən dinamika hələ olacaq, amma ümumilikdə Ermənistan iqtisadiyyatının real gözləntiləri, layihədə təsbit edilmiş göstəricilər real deyil və həyata keçirilmə baxımından böyük risk tələb edir.

Aqil Məmmədov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   Borc  


Ermənistan xaricdən borclar üçün resursunu tükəndirib: Bəs kölgəni kimin və ya nəyin hesabına azaldacaqlar?

2020/08/15846-1598078990.jpg
Oxunub: 941     16:59     12 Oktyabr 2021    
Layihəsi Ermənistan hökuməti tərəfindən 30 sentyabr iclasında təsdiqlənən gələn ilin büdcəsi gəlirlərin planlaşdırılması baxımından olduqca iddialıdır. Paşinyanın komandası 2022-ci ildə iqtisadiyyatdan 1 trilyon 843 milyard dram maliyyə gəliri toplamağı planlaşdırıb ki, bu da 2021-ci ilin faktiki gözlənilən nəticəsindən 16,5 faiz və ya 262 milyard dram çoxdur.

Utopik də olsa, bu həcmdə toplamanı həyata keçirmək alınsa, ÜDM-vergilər nisbəti 0,9 yaxşılaşacaq, 23,4 faiz təşkil edəcək. İqtisadi artım 7 faiz planlaşdırılıb. Eyni zamanda, Ermənistanda 2022 -ci il üçün xərclər 290 milyard dram olaraq planlaşdırılıb ki, bu da bu ilin göstəricisini 202 milyard dram və ya 10 faiz üstələyir.

Gəlirlərlə müqayisədə xərclərin daha ehtiyatlı şəkildə artması kəsirin komplektləşdirilməsi yollarını tapmağın mürəkkəbliyi ilə əlaqələndirilir. Ermənistan xarici mənbələrdən borclar cəlb etmək üçün resursu artıq tükəndirib.

Ermənistanın xarici borcu bu ilin sonunda artıq 4 trilyon 393 milyard dram təşkil edəcək ki, bunun da 4 trilyon 162 milyardı hökumətin borcunun, 231 milyardı isə Mərkəzi Bankın məbləğidir. Ermənistan dövlət borcu ÜDM-nin 62 faizini təşkil edir ki, bu da artıq təhlükəli göstəricidir, çünki dövlət borcu haqqında qanuna görə, dövlət borcu ÜDM-nin 60 faizini keçməməlidir.

Artıq Ermənistan dövlət borcunda təxminən 2 faiz sapma var. Bununla əlaqədar hökumət daha kiçik bir kəsirə sahib olmağın mümkün olması üçün xərclərin cilovlanması siyasətini həyata keçirməyə və xarici borcunu tədricən idarə olunan sahəyə qaytarmağa çalışır. Bununla belə, planlaşdırılmış 242 milyard dram kəsirin təmin edilməsi çətin olacaq, çünki Paşinyan hökuməti xarici borc götürmək yox, daxili borc, yəni dövlət istiqrazlarını buraxmaq vasitəsilə bütün bu məbləği toplamaq niyyətindədir.

Əvvəlki illərin təcrübəsi göstərib ki, Ermənistanda dövlət istiqrazlarının daxili bazarda likvidlik problemi var. Bəlkə də səbəb Ermənistanda sabitliyə qarşı ictimai etimadın olmamasıdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Ermənistan Maliyyə Nazirliyi tərəfindən buraxılan dövlət istiqrazlarına heç vaxt yüksək tələbat olmayıb, ictimaiyyət heç vaxt onlara birmənalı yanaşmayıb, 2020-ci il müharibəsindən sonra isə etimad göstəricisi daha da aşağı düşüb.

Paşinyan hökuməti gəlirləri planlaşdırarkən iqtisadiyyatın kölgə sektorunu azaltmaqda böyük yer tutduğundan 2022-ci ilin ən ciddi riski dövlət gəlirlərinin toplanması olacaq. Planlaşdırılmış 7 faiz iqtisadi artımı reallığa çevirmək mümkün olsa belə, burada da risklər böyükdür, vergi gəlirlərinin təxminən 17 faiz artımını təmin edə bilməz.

Kölgəyə qarşı mübarizəyə gəlincə, burada da kifayət qədər çətin olacaq, çünki Ermənistanda ötən 3 ildə vergilər-ÜDM nisbətini cəmi 0,1 faiz artırmaq mümkün olub. 0,1 faiz kölgənin azaldılmasının əsas göstəricisidir, eyni zamanda vergi yükünün artırılmasının nəticələrini əks etdirir.

Məsələn, 2021-ci ildə vergilər/ÜDM nisbətinin 0,1 faiz yaxşılaşması əsasən qanunvericilik dəyişiklikləri ilə (xüsusən də poçt markası ödənişlərinin artması və ixrac rüsumunun tətbiq edilməsi ilə) əlaqədardır. Bu, 2022-ci il üçün Ermənistan büdcə layihəsində qeydə alınıb.

Ermənistanda qanunvericilik dəyişiklikləri ilə əlaqədar gələn il də müəyyən dinamika hələ olacaq, amma ümumilikdə Ermənistan iqtisadiyyatının real gözləntiləri, layihədə təsbit edilmiş göstəricilər real deyil və həyata keçirilmə baxımından böyük risk tələb edir.

Aqil Məmmədov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   Borc  


Bizi "telegram"da izləyin