Türkiyə ordusunun pandemiyaya qarşı mübarizəsi NATO-ya nümunə ola bilərmi? - KOMMER təcrübəsi

2021/07/56757-6502610388.jpg
Oxunub: 1734     14:43     07 İyul 2021    
Ötən ilin mart ayında Almaniyanın rəhbərlik etdiyi Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının (NATO) Litvadakı birliyində səkkiz personalın yeni növ koronavirusa yoluxduğu məlum oldu. Müdafiə planlaması baxımından COVID-19-un İttifaqın şərq cinahı boyunca yerləşən Genişləndirilmiş İrəli Birlik (eFP) bölmələrinə yayılması kritik bir problem oldu. Daha pisi bu idi ki, bir sıra hərbi təlimlər, xüsusən də “Defender Europe 2020” ləğv edilməli və ya hərbi qulluqçular dramatik şəkildə geri qaytarılmalı idi, bu da NATO ölkələrinin qlobal sağlamlıq böhranı şəraitində döyüş hazırlığını lazımi səviyyədə qoruyub saxlaya bilməyəcəkləri barədə narahatlıqlar yaratdı. Bununla yanaşı, NATO üzv ölkələri arasında ən çox korornavirusa yoluxma halı qeyd alınan ölkələrdən biri olan Türkiyə Silahlı Qüvvələri həmin vaxt ölkənin sərhədlərindən kənarda da ağır gündəliyi davam etdirməkdə davam edirdi.

Pandemiyaya və böyüyən bio-təhlükəsizlik təhdidinə baxmayaraq, Türkiyə Silahlı Qüvvələri döyüş əməliyyatlarını həqiqətən artırdı. Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələri Aralıq dənizində möhkəm axtarışlar aparır və Liviya sahillərində çəkindirici varlığını gücləndirirdi. Türkiyə Quru Qoşunları da həmin vaxt kifayət qədər aktiv olub. Qoşunlar İraqın şimalında “Pençe Kartal” adlı əməliyyat çərçivəsində PKK terrorçularını, maddi-texniki bazasını, silah arsenalını məhv edirdi. Eyni zamanda həmin vaxtda Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri İraqın şimalında PKK mövqelərinə zərbələr endirməyə davam edirdi.


2020-ci ilin iyun ayında Türkiyə donanması Ədən Körfəzində və Somali sahillərində piratlıqla mübarizə aparmaq öhdəliyini bir daha öz üzərinə götürdü. İyul ayının əvvəlində Türkiyənin Müdafiə naziri Hulusi Akar Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən tanınan Tripoli hökumətini dəstəkləmək üçün güclü kontingent saxladığı Liviyaya səfər etdi.

Ankaranın vəziyyəti necə idarə etdiyinin təfərrüatlarına varmadan əvvəl Türkiyə Silahlı Qüvvələri ilə əlaqəli üç vacib faktı xatırlamaq lazımdır. Birincisi, Türkiyə həmin vaxt hərbi fəalliyətə başlayan az sayda NATO üzvü ölkədən biri idi. Bu fakt tez və asanlıqla yayılan koronavirus pandemiyasında ən böyük çətinlik və risk kimi qəbul edilir. İkincisi, Türkiyə ordusu ekspedisiya müharibəsi aparır. Liviya, Suriya, Kipr, İraq, Somali və Qətər kimi bir çox ölkələrdə və bölgələrdə birliklərə və xarici bazalara sahibdir. Eynilə, Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmiləri mütəmadi olaraq sahil sularından kənarda üzürdü. Məsələn, həmin vaxt Türkiyənin freqat arsenalının dörddə biri Liviya sularında və yaxınlığında fəaliyyət göstərirdi. Üçüncüsü, Türkiyə ordusu mərasim və ya parad üçün nəzərdə tutulmayıb. Mübarizə edir və sərt mübarizə aparır. Son illərdə Türkiyə generalları PKK, İŞİD, Suriya Ərəb Ordusu və İranın dəstəklədiyi silahlılara qarşı ölkənin sərhədlərində şiddətli kampaniyalar planlaşdırdı və həyata keçirdi. Ümumilikdə, Türkiyə Silahlı Qüvvələri bio-təhlükəsizlik təhdidlərinə qapılma riskini ala bilməz. Müharibələr davam edir.


Pandemiyanın başlanğıcında Türkiyə Müdafiə Nazirliyi ordu sıralarında baş qaldıran epidemiyaya qarşı mübarizə aparmaq üçün Koronavirusla Mübarizə Mərkəzi (KOMMER) qurdu. KOMMER ümumi güc planlaması şəklində Baş Qərargahı, bütün hərbi qolları, Türkiyənin dörd səhra ordusunu, dəniz donanmasını və hava bazası komandanlıqlarını birləşdirirdi. Bununla, Türkiyə Müdafiə Nazirliyi sağlamlığı izləyən məlumat bazalarını və lazımi əks tədbirləri mərkəzləşdirdi.

“Dronlaşdırma” prosesi Türkiyə Silahlı Qüvvələrinə kömək edən başqa bir amildir. Bir çox sərhəddə Türkiyə generalları məhdud birliklə missiya hədəflərinə çatmaq üçün pilotsuz uçuş aparatlarına etibar edə bilirdilər.
Türkiyə ordusu KOMMER-i qurmaq və PUA-ları geniş şəkildə istifadə etməklə yanaşı, öz obyektlərini, bölmələrini və qərargahlarını kənar adamlar üçün bağladı. Bu vaxt Türkiyə donanması gəmilərini limanlardan və kritik heyəti Silahlı Qüvvələrin və cəmiyyətin qalan hissələrindən uzaqlaşdırdılar. Yaxın Şərq sərhədindən məsul olan 2-ci sahə ordusu Suriyada və Şimali İraqda irəliləyən elementləri təcrid etmək üçün əlindən gələni etdi. Bundan əlavə, Müdafiə Nazirliyi əlavə qoruma təmin etmək üçün yüksək riskli ərazilərdəki birləşmələrə kimyəvi, bioloji, eadioloji və nüvə təhdidlərin müdafiə qrupları təyin etdi. Nəticədə, Türkiyənin hərbi əməliyyatları koronavirus tərəfindən “əziyyət çəkmədi”.


Koronavirus pandemiyasının müharibə planlaşdırıcılarına xatırlatdığı məsələ hərbi kampaniyaların bio-təhlükəsizlik aspektidir. Qədim dövrlərdən etibarən müharibələr əsgərlər üzərində qurulub, çünki bəşər tarixinin əksəriyyətində ordular atlar, öküzlər və fillər kimi heyvanlardan istifadə edib. Əlbəttə ki, bütün canlılar bu və ya digər dərəcədə mikroskopik patogenlərə və ətraf mühit şərtlərinə həssasdırlar. İkinci Dünya müharibəsi ilə döyüşlərin mexanikləşdirilməsi ənənəvi döyüşçülərin istifadə etdiyi insan olmayan hissəsini əvəz etdi. Bununla birlikdə, insanlar hələ də əsas döyüş tanklarını idarə etməli və döyüş təyyarələrini uçurmalıdırlar.

Hava və ya pandemiyanın təsirlərini azaltmaq üçün müvəqqəti strategiyalar baxımından Türkiyə ordusu yaxşı nəticə götərdi və Türkiyə sərhədlərindən kənarda bir çox cəbhədə effektiv döyüşə davam edə bildi.


Bununla birlikdə, daha uzun müddət ərzində Türkiyə və digər NATO ölkələri fasiləsiz yüksək hazırlıq səviyyələrini təmin etmək üçün daha davamlı həll yolları tapmalı və qəbul etməlidirlər. Daima daha çox sayda robot sistemlərinin döyüş meydanlarına və məşqlərə tədricən tətbiqi bir az rahatlıq verə bilər. Eynilə, süni zəkanın köməyi ilə aparılan simulyasiyalar hərbi təlimlərin hamısı olmasa da, bəzilərini əvəz edə bilər.

Ümumilikdə, COVID-19 pandemiyası böhran şəraitində insanların planlama və əməliyyatlarının sərhədlərini aşdı. Klassik Latın adətində deyildiyi kimi, “Si vis pacem, para bellum”, yəni sülh istəyirsinizsə, müharibəyə hazırlaşın. Beləliklə, Türkiyə və NATO müttəfiqləri bunu daha qorxunc bio-təhlükəsizlik şərtləri altında hazırlamaq üçün növbəti bir neçə ili sərf etməlidirlər.

Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Türkiyə   COVİD-19  


Bizi "telegram"da izləyin