Növdənənkənar seçki, yoxsa Ermənistanın seçimi?

2021/04/87999-1617867006.jpg
Oxunub: 1570     11:39     08 Aprel 2021    
Ermənistandakı növbədənkənar seçkilərdən bəhs edərkən birmənalı şəkildə növbədənkənar məzmun seçkiləri də əlavə edilməlidir, çünki mövcud siyasi sahəyə, qüvvə və rəng tarazlığına baxanda haqlı olaraq sual yaranır, bu və ya digər qüvvənin yerdəyişməsindən sonra nə dəyişəcək?

Erməni siyasi ekspert Aram Amatuni yazır ki, bu sualın hələlik nəzərəçarpan bir cavabı yoxdur, çünki ən azından hal hazırda Ermənistandakı daxili siyasi həyat mənasız qalmağa davam edir, xalqın etimadını qazanmaq üçün indiki siyasi meydan konkret təklif və fikir rəqabətindən məhrumdur.

“Eyni zamanda, öz növbəsində, cəmiyyətin özü də bu məsələ ilə əlbətdə ki, müxtəlif şəxslər, qruplar, ictimai sahədə fəaliyyət göstərən müxtəlif qurumlar vasitəsi ilə iş aparmalıdır. Cəmiyyət ideoloji, maddi, planlı siyasi mübarizə, rəqabət rejimindən sözdə passiv tələbdən, fəal, təşəbbüskar fəal tələb rejiminə keçməlidir. Əks təqdirdə, siyasi aktyorların böyük əksəriyyətinin dəyişmək istiqamətində hər hansı bir motivasiyası yoxdur. Cəmiyyət özü siyasətini dəyişdirməyə başlamalıdır, çünki bu siyasət onsuzda var, cəmiyyətlə yaxud cəmiyyət olmadan belə hərəkət edir. Buna görə də, yaranmış vəziyyəti öz axarına buraxmaq, yaxud bunu idarəetmə haqqında düşünmək, deyə mövcud məsələdəki seçim böyük deyil. Bu, əlbəttə ki, öz axarı ilə həll olunmayan bir problemdir, ona görə də bunu həll etməyə hazır, istəkli, bacarıqlı, siyasətlə birbaşa əlaqəsi olmayan, siyasətlə məşğul olmaq həvəsləri olmayan, ancaq yumşaq desək, dövlətin hansı siyasət yürütməsinə, onun taleyinə laqeyd qalmayan dairələr tapılmalıdır”, - deyə Amatuni bildirib.

Ermənistanın seçkiqabağı gündəmi nə olacaq?

Ekspert qeyd edir ki, Ermənistanın gündəm mövzusu müxtəlif siyasi qüvvələrin, xüsusən də radikal müxalifət qüvvələrinin başlatdığı küçə mübarizələrinin qalmaqalında boğulub.

“İndiki gündəm yalnız duyğu gerçəkliklərinə, müharibənin ağır nəticələrinə səbəb olan amillərə, minlərlə gənc tələfata və ərazi itkilərinə söykənən qalmaqaldan ibarətdir. Halbuki, bu vəziyyət Ermənistanda rasional bir gündəmin formalaşdırılması zərurətini daha da kəskinləşdirib, çünki Ermənistanın mümkün qədər tez bərpa olunmasına ehtiyac var. Ancaq qarşıda duran vəzifə Ermənistanın deyil, itirilmiş hakimiyyət mövqelərinin və statusunun maksimum sürətlə bərpa edilməsindən ibarətdir. Bu hədəfə sahib olan qüvvələrin qaynaqlarla problemi olmadığından, rasional gündəmləri boğmaq və onları qalmaqal altında saxlamaq üçün nəhəng mənbələr işə salınıb. Çünki rasional bir gündəmdən bəhs edildiyi təqdirdə, Ermənistanın məğlubiyyətinə görə şəxsi məsuliyyəti yayındırmaq və bu məsuliyyəti yalnız hazırkı hökumətin və Baş nazirin üzərinə qoymaq mümkün deyil.

Buna görə də, bu taktikanın seçki dövründə də davam etdiriləcəyi və ya buna üstünlük veriləcəyi nəzərə alınmalıdır. Bu arada, bu gün Ermənistanın daxili məsələlər və xarici hərbi-siyasi məsələlərlə əlaqəli bir sıra əsas suallara cavabları formalaşdırması lazımdır. Bu mənada, söhbət Ermənistan üçün lazım olan seçkiqabağı gündəmdən gedirsə, o zaman üstünlük “xain” və ya “türk” deyil, iqtisadi məsələlər, iqtisadi siyasət, investisiya cəlbediciliyi, konkret alətlər üzərində müzakirə və rəqabət məsələləri olmalıdır. Bu çərçivədə Ermənistan geniş əhatəli suallara cavab almalıdır, o cümlədən nəhayət biz bir dövlət olaraq irəli getmək üçün qapalı və ya açıq rejimi seçirik, bu dialoqun çətin bir məsələ olduğunu başa düşərək regional dialoq ideyasını seçirikmi, yoxsa əksəriyyətimiz Rusiyanın himayəsinə arxalanaraq qapalı bir rejimdə qalırıq, digər istiqamətlərdə addımlarımızı Rusiya ilə əlaqələndiririk, bu müzakirələrdə və dialoqda iştirak etmək əvəzinə bütün imkanları, regional müzakirələrin mandatını Rusiyaya veririk? Çünki, Rusiyanın özü türklərlə, azərbaycanlılarla, iranlılarla, hətta gürcülərlə sərbəst danışıqlar apardığı təqdirdə, hətta birbaşa Rusiya-gürcü danışıqları olduğu bir şəraitdə və biz bundan kənarda qaldığımız halda bu mandatı qoruyub saxlamaq mümkün deyil”, - deyə Amatuni bildirib.

Ermənistan Türkiyə və hətta Azərbaycanla danışma ehtimalını düşünürmü, yoxsa bunu istisna edir, qondarma qurumun tanınması kimi çox sərt şəraiti nəzərdən keçirir? Seçkilərin iştirakçıları daha geniş geosiyasi çərçivədəki məsələlərə toxunaraq, ortaya çıxan bu suallara cavab verməlidirlər. Erməni siyasi qüvvələri yeni reallıqları, onlardan irəli gələn ehtiyacları və əvvəllər əldə etdikləri imkanları itirdiklərini nəzərə alaraq Ermənistanın bu sahədəki rolunu necə təsəvvür edir? Siyasi qüvvələr, Avrasiya vektoru ilə yanaşı, Ermənistan-ABŞ, Ermənistan-Aİ, Ermənistan-Çin, Ermənistan-Ərəb dünyası münasibətlərini, Ermənistanın beynəlxalq varlığını reallaşdırma ehtimalını necə düşünür? Siyasi qüvvələr Ermənistan ordusunun gələcəyini və modelini necə görür? Sovet-Rusiya məntiqini davam edir, yoxsa əlbəttə ki, üzvlük məsələsini qaldırmadan NATO da daxil olmaqla aparıcı hərbi-texniki model qütbləri ilə obyektiv əməkdaşlıq edir?

Erməni ekspert vurğulayır ki, Ermənistanın bütün suallara ətraflı cavab alacağını düşünmək sadəlövhlük olardı.

“Bütün məsələləri müzakirə etməyə belə çətin ki, nail olmaq mümkün olsun. Lakin seçkiqabağı dövr iştirakçıların emosional manipulyasiyalar üçün boş vaxt tapmamaları ilə nəzərə çarpmalıdırlar. Onlar daima müxtəlif ictimai platformalar tərəfindən suallara bürünmüş halda olmalıdırlar”, - deyə ekspert sözlərini yekunlaşdırıb.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   Böhran  


Növdənənkənar seçki, yoxsa Ermənistanın seçimi?

2021/04/87999-1617867006.jpg
Oxunub: 1571     11:39     08 Aprel 2021    
Ermənistandakı növbədənkənar seçkilərdən bəhs edərkən birmənalı şəkildə növbədənkənar məzmun seçkiləri də əlavə edilməlidir, çünki mövcud siyasi sahəyə, qüvvə və rəng tarazlığına baxanda haqlı olaraq sual yaranır, bu və ya digər qüvvənin yerdəyişməsindən sonra nə dəyişəcək?

Erməni siyasi ekspert Aram Amatuni yazır ki, bu sualın hələlik nəzərəçarpan bir cavabı yoxdur, çünki ən azından hal hazırda Ermənistandakı daxili siyasi həyat mənasız qalmağa davam edir, xalqın etimadını qazanmaq üçün indiki siyasi meydan konkret təklif və fikir rəqabətindən məhrumdur.

“Eyni zamanda, öz növbəsində, cəmiyyətin özü də bu məsələ ilə əlbətdə ki, müxtəlif şəxslər, qruplar, ictimai sahədə fəaliyyət göstərən müxtəlif qurumlar vasitəsi ilə iş aparmalıdır. Cəmiyyət ideoloji, maddi, planlı siyasi mübarizə, rəqabət rejimindən sözdə passiv tələbdən, fəal, təşəbbüskar fəal tələb rejiminə keçməlidir. Əks təqdirdə, siyasi aktyorların böyük əksəriyyətinin dəyişmək istiqamətində hər hansı bir motivasiyası yoxdur. Cəmiyyət özü siyasətini dəyişdirməyə başlamalıdır, çünki bu siyasət onsuzda var, cəmiyyətlə yaxud cəmiyyət olmadan belə hərəkət edir. Buna görə də, yaranmış vəziyyəti öz axarına buraxmaq, yaxud bunu idarəetmə haqqında düşünmək, deyə mövcud məsələdəki seçim böyük deyil. Bu, əlbəttə ki, öz axarı ilə həll olunmayan bir problemdir, ona görə də bunu həll etməyə hazır, istəkli, bacarıqlı, siyasətlə birbaşa əlaqəsi olmayan, siyasətlə məşğul olmaq həvəsləri olmayan, ancaq yumşaq desək, dövlətin hansı siyasət yürütməsinə, onun taleyinə laqeyd qalmayan dairələr tapılmalıdır”, - deyə Amatuni bildirib.

Ermənistanın seçkiqabağı gündəmi nə olacaq?

Ekspert qeyd edir ki, Ermənistanın gündəm mövzusu müxtəlif siyasi qüvvələrin, xüsusən də radikal müxalifət qüvvələrinin başlatdığı küçə mübarizələrinin qalmaqalında boğulub.

“İndiki gündəm yalnız duyğu gerçəkliklərinə, müharibənin ağır nəticələrinə səbəb olan amillərə, minlərlə gənc tələfata və ərazi itkilərinə söykənən qalmaqaldan ibarətdir. Halbuki, bu vəziyyət Ermənistanda rasional bir gündəmin formalaşdırılması zərurətini daha da kəskinləşdirib, çünki Ermənistanın mümkün qədər tez bərpa olunmasına ehtiyac var. Ancaq qarşıda duran vəzifə Ermənistanın deyil, itirilmiş hakimiyyət mövqelərinin və statusunun maksimum sürətlə bərpa edilməsindən ibarətdir. Bu hədəfə sahib olan qüvvələrin qaynaqlarla problemi olmadığından, rasional gündəmləri boğmaq və onları qalmaqal altında saxlamaq üçün nəhəng mənbələr işə salınıb. Çünki rasional bir gündəmdən bəhs edildiyi təqdirdə, Ermənistanın məğlubiyyətinə görə şəxsi məsuliyyəti yayındırmaq və bu məsuliyyəti yalnız hazırkı hökumətin və Baş nazirin üzərinə qoymaq mümkün deyil.

Buna görə də, bu taktikanın seçki dövründə də davam etdiriləcəyi və ya buna üstünlük veriləcəyi nəzərə alınmalıdır. Bu arada, bu gün Ermənistanın daxili məsələlər və xarici hərbi-siyasi məsələlərlə əlaqəli bir sıra əsas suallara cavabları formalaşdırması lazımdır. Bu mənada, söhbət Ermənistan üçün lazım olan seçkiqabağı gündəmdən gedirsə, o zaman üstünlük “xain” və ya “türk” deyil, iqtisadi məsələlər, iqtisadi siyasət, investisiya cəlbediciliyi, konkret alətlər üzərində müzakirə və rəqabət məsələləri olmalıdır. Bu çərçivədə Ermənistan geniş əhatəli suallara cavab almalıdır, o cümlədən nəhayət biz bir dövlət olaraq irəli getmək üçün qapalı və ya açıq rejimi seçirik, bu dialoqun çətin bir məsələ olduğunu başa düşərək regional dialoq ideyasını seçirikmi, yoxsa əksəriyyətimiz Rusiyanın himayəsinə arxalanaraq qapalı bir rejimdə qalırıq, digər istiqamətlərdə addımlarımızı Rusiya ilə əlaqələndiririk, bu müzakirələrdə və dialoqda iştirak etmək əvəzinə bütün imkanları, regional müzakirələrin mandatını Rusiyaya veririk? Çünki, Rusiyanın özü türklərlə, azərbaycanlılarla, iranlılarla, hətta gürcülərlə sərbəst danışıqlar apardığı təqdirdə, hətta birbaşa Rusiya-gürcü danışıqları olduğu bir şəraitdə və biz bundan kənarda qaldığımız halda bu mandatı qoruyub saxlamaq mümkün deyil”, - deyə Amatuni bildirib.

Ermənistan Türkiyə və hətta Azərbaycanla danışma ehtimalını düşünürmü, yoxsa bunu istisna edir, qondarma qurumun tanınması kimi çox sərt şəraiti nəzərdən keçirir? Seçkilərin iştirakçıları daha geniş geosiyasi çərçivədəki məsələlərə toxunaraq, ortaya çıxan bu suallara cavab verməlidirlər. Erməni siyasi qüvvələri yeni reallıqları, onlardan irəli gələn ehtiyacları və əvvəllər əldə etdikləri imkanları itirdiklərini nəzərə alaraq Ermənistanın bu sahədəki rolunu necə təsəvvür edir? Siyasi qüvvələr, Avrasiya vektoru ilə yanaşı, Ermənistan-ABŞ, Ermənistan-Aİ, Ermənistan-Çin, Ermənistan-Ərəb dünyası münasibətlərini, Ermənistanın beynəlxalq varlığını reallaşdırma ehtimalını necə düşünür? Siyasi qüvvələr Ermənistan ordusunun gələcəyini və modelini necə görür? Sovet-Rusiya məntiqini davam edir, yoxsa əlbəttə ki, üzvlük məsələsini qaldırmadan NATO da daxil olmaqla aparıcı hərbi-texniki model qütbləri ilə obyektiv əməkdaşlıq edir?

Erməni ekspert vurğulayır ki, Ermənistanın bütün suallara ətraflı cavab alacağını düşünmək sadəlövhlük olardı.

“Bütün məsələləri müzakirə etməyə belə çətin ki, nail olmaq mümkün olsun. Lakin seçkiqabağı dövr iştirakçıların emosional manipulyasiyalar üçün boş vaxt tapmamaları ilə nəzərə çarpmalıdırlar. Onlar daima müxtəlif ictimai platformalar tərəfindən suallara bürünmüş halda olmalıdırlar”, - deyə ekspert sözlərini yekunlaşdırıb.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   Böhran