“1in.am”: Blokadadan çıxma reallıqda boynumuzdakı bir halqaya çevriləcək

2021/01/00-57-1610966849.jpg
Oxunub: 806     10:48     19 Yanvar 2021    
11 yanvarda Moskvada keçirilən üçtərəfli görüşdən, əlaqələrin açılmasına dair birgə bəyanat və razılaşmalardan sonra Ermənistanda bu kanalların açılmasının məqsədəuyğunluğu müzakirə mövzusu olub. Əvvəla bildirildiyi kimi Ermənistanın siyasi baxışlarından və mənafelərindən asılı olmayaraq geniş daxili siyasi və sosial konsensusa ehtiyacı var. İrəvanda düşünürlər ki, müharibə əsirləri və ya itkin düşmüş şəxslərlə bağlı məsələyə tam və hərtərəfli həll yolu tapılmadığı təqdirdə blokadadan çıxarılma üçün heç bir konkret qərar qəbul edə bilməz.

“1in.am” nəşri yazır ki, həm xaricdə, həm də daxildə blokadadan çıxma məsələsi ilə əlaqədar işgüzar fəaliyyət və müzakirələr ola bilər.

“Ən azından, blokadaya alınmış Ermənistanın, blokadan çıxarılmış Ermənistana nisbətən üstünlük təşkil etdiyini söyləmək qəribə olardı. Son 30 ildə əsas sual Ermənistanın blokadadan çıxarılmasının dəyərinin nədən ibarət olduğu maraq doğurub.

Əgər bu qiymət Ermənistanın təhlükəsizlik sisteminin dağıdılması, yəni Qarabağın Bakıya təhvil verilməsi idisə, bu blokadadan çıxmaq Ermənistan üçün qeyri-adekvat bahalı bir qiymət idi və bu ehtimal olunan mövqenin rədd edilməsinə gətirib çıxarırdı. Axı, kollektiv iradə, fədakarlıq və milli konsensusun çətin, mürəkkəb olduğu bir mühitdə, ermənilər blokada vəziyyətində olsa belə dövlətə sahib idi və inkişaf etdirmək, müqavimət qabiliyyətli qoruyub saxlamaq, xüsusən də qələbəni davam etdirmək istədikdə potensialına sahib idilər. Ermənistanda belə bir dövlət və ümumerməni kollektivini qoruyub saxlaya biləcək elita yox idi.

Anormal bir mənzərə yarandı, bir tərəfdən qələbə naminə blokadadan çıxmanın inkar edilməsi, digər tərəfdən qələbə üçün səfərbərlik əvəzinə, həmin qələbə faktının şəxsi və ya qrup rifahı naminə qəribə və kütləvi tullantıya çevrilməsi baş verdi. Ümumiyyətlə, bu təhlükəli, dağıdıcı asimmetriya, Ermənistanın hazırda blokadadan çıxmaq məsələsi ilə üzləşdiyinə, ancaq təhlükəsizlik sistemi baxımından parçalanmış və məğlub bir dövlət olaraq ortaya çıxmasına gətirib çıxardı. Qorxduğumuz şey, blokadadan çıxma perspektivini rədd etdiyimiz, bunun əvəzini təhlükəsizliyimizlə ödəmək istəmədiyimiz, 30 illik son dərəcə səmərəsiz rəhbərlikdən sonra qaçınılmaz rejim sayəsində itirdik. Digər tərəfdən, bu şəraitdə də itirəcəyimiz bir şey var. Bu vəziyyətdə söhbət ərazilərdən deyil, milli və dövlət hüquqlarımızdan gedir. Blokadadan çıxma bunların hesabına aparılmamalıdır. Hazırda subyektivliyimizin incə bir teldə olsa belə təmin edən əsasən bu hüquqlardır. Onu itirsək, blokadadan çıxma reallıqda boynumuzdakı bir halqaya çevriləcək.

Digər tərəfdən, təhlükəsizlik potensialının, hərbi-siyasi subyektivliyin böyük bir hissəsini itirdikdən sonra tələskən rejimi bizim üçün yalnız yeni hərbi-siyasi regional reallıqları deyil, daxili vəziyyətimizi də nəzərə alaraq məğlubiyyətdən əvvəl olduğundan daha ağır bir yükə çevrilir. Məğlubiyyət ağrılı, faciəli, fəlakətli, amansız itkiləri olan bir həqiqətdir, ancaq bu həqiqətə əsaslanaraq qərar verməyimizi tələb edən bir reallıqdır. Gələcək qələbə üçün özümüzü bərpa etməliyik. Buna görə, əlaqələrin açılması və blokadadan çıxarılması üçün bərpa olunmağımıza görə nə qədər lazımlı və ya mümkün olduğunu emosional, ura-vətənpərvərlik nümunəsi olmadan ciddi şəkildə düşünməliyik. İstənilən halda riskli olacaq, iqtisadi, siyasi, hərbi-siyasi risklərə hazır olmağımızı tələb edəcək. Ancaq açıq şəraitdə bunlara hazır ola bilmiriksə, qapalı rejim şəraitində riskə getməyə hazır ola bilməyəcəyik. Müasir Ermənistanda ümumiyyətlə mümkündürsə, hər şey manipulyasiya edilmədən detallı şəkildə edilməlidir. Müharibəni məğlub olduq, çünki zəfərli müharibəmizdən sonrakı dövrdə nisbi sülhü iflasa uğratmışdıq. Bu müharibədən sonra gələn sülhü, xüsusən də bunun nə qədər davam edəcəyi qeyri-müəyyən olduğu bir şəraitdə itirmək haqqımız yoxdur. Nə qədər uzun davam etsə, bizim üçün bir o qədər yaxşıdır. Amma stereotiplərdən, həssaslıqdan, soyuq və siyasətdən kənar düşüncədən qurtulmağa və etika daxilində imkanlarımızla risklərimiz arasındakı əlaqəni müzakirə etməyə hazırıqsa bir o qədər mümkün ola bilər”, - deyə nəşr yazıb.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   Böhran  


“1in.am”: Blokadadan çıxma reallıqda boynumuzdakı bir halqaya çevriləcək

2021/01/00-57-1610966849.jpg
Oxunub: 807     10:48     19 Yanvar 2021    
11 yanvarda Moskvada keçirilən üçtərəfli görüşdən, əlaqələrin açılmasına dair birgə bəyanat və razılaşmalardan sonra Ermənistanda bu kanalların açılmasının məqsədəuyğunluğu müzakirə mövzusu olub. Əvvəla bildirildiyi kimi Ermənistanın siyasi baxışlarından və mənafelərindən asılı olmayaraq geniş daxili siyasi və sosial konsensusa ehtiyacı var. İrəvanda düşünürlər ki, müharibə əsirləri və ya itkin düşmüş şəxslərlə bağlı məsələyə tam və hərtərəfli həll yolu tapılmadığı təqdirdə blokadadan çıxarılma üçün heç bir konkret qərar qəbul edə bilməz.

“1in.am” nəşri yazır ki, həm xaricdə, həm də daxildə blokadadan çıxma məsələsi ilə əlaqədar işgüzar fəaliyyət və müzakirələr ola bilər.

“Ən azından, blokadaya alınmış Ermənistanın, blokadan çıxarılmış Ermənistana nisbətən üstünlük təşkil etdiyini söyləmək qəribə olardı. Son 30 ildə əsas sual Ermənistanın blokadadan çıxarılmasının dəyərinin nədən ibarət olduğu maraq doğurub.

Əgər bu qiymət Ermənistanın təhlükəsizlik sisteminin dağıdılması, yəni Qarabağın Bakıya təhvil verilməsi idisə, bu blokadadan çıxmaq Ermənistan üçün qeyri-adekvat bahalı bir qiymət idi və bu ehtimal olunan mövqenin rədd edilməsinə gətirib çıxarırdı. Axı, kollektiv iradə, fədakarlıq və milli konsensusun çətin, mürəkkəb olduğu bir mühitdə, ermənilər blokada vəziyyətində olsa belə dövlətə sahib idi və inkişaf etdirmək, müqavimət qabiliyyətli qoruyub saxlamaq, xüsusən də qələbəni davam etdirmək istədikdə potensialına sahib idilər. Ermənistanda belə bir dövlət və ümumerməni kollektivini qoruyub saxlaya biləcək elita yox idi.

Anormal bir mənzərə yarandı, bir tərəfdən qələbə naminə blokadadan çıxmanın inkar edilməsi, digər tərəfdən qələbə üçün səfərbərlik əvəzinə, həmin qələbə faktının şəxsi və ya qrup rifahı naminə qəribə və kütləvi tullantıya çevrilməsi baş verdi. Ümumiyyətlə, bu təhlükəli, dağıdıcı asimmetriya, Ermənistanın hazırda blokadadan çıxmaq məsələsi ilə üzləşdiyinə, ancaq təhlükəsizlik sistemi baxımından parçalanmış və məğlub bir dövlət olaraq ortaya çıxmasına gətirib çıxardı. Qorxduğumuz şey, blokadadan çıxma perspektivini rədd etdiyimiz, bunun əvəzini təhlükəsizliyimizlə ödəmək istəmədiyimiz, 30 illik son dərəcə səmərəsiz rəhbərlikdən sonra qaçınılmaz rejim sayəsində itirdik. Digər tərəfdən, bu şəraitdə də itirəcəyimiz bir şey var. Bu vəziyyətdə söhbət ərazilərdən deyil, milli və dövlət hüquqlarımızdan gedir. Blokadadan çıxma bunların hesabına aparılmamalıdır. Hazırda subyektivliyimizin incə bir teldə olsa belə təmin edən əsasən bu hüquqlardır. Onu itirsək, blokadadan çıxma reallıqda boynumuzdakı bir halqaya çevriləcək.

Digər tərəfdən, təhlükəsizlik potensialının, hərbi-siyasi subyektivliyin böyük bir hissəsini itirdikdən sonra tələskən rejimi bizim üçün yalnız yeni hərbi-siyasi regional reallıqları deyil, daxili vəziyyətimizi də nəzərə alaraq məğlubiyyətdən əvvəl olduğundan daha ağır bir yükə çevrilir. Məğlubiyyət ağrılı, faciəli, fəlakətli, amansız itkiləri olan bir həqiqətdir, ancaq bu həqiqətə əsaslanaraq qərar verməyimizi tələb edən bir reallıqdır. Gələcək qələbə üçün özümüzü bərpa etməliyik. Buna görə, əlaqələrin açılması və blokadadan çıxarılması üçün bərpa olunmağımıza görə nə qədər lazımlı və ya mümkün olduğunu emosional, ura-vətənpərvərlik nümunəsi olmadan ciddi şəkildə düşünməliyik. İstənilən halda riskli olacaq, iqtisadi, siyasi, hərbi-siyasi risklərə hazır olmağımızı tələb edəcək. Ancaq açıq şəraitdə bunlara hazır ola bilmiriksə, qapalı rejim şəraitində riskə getməyə hazır ola bilməyəcəyik. Müasir Ermənistanda ümumiyyətlə mümkündürsə, hər şey manipulyasiya edilmədən detallı şəkildə edilməlidir. Müharibəni məğlub olduq, çünki zəfərli müharibəmizdən sonrakı dövrdə nisbi sülhü iflasa uğratmışdıq. Bu müharibədən sonra gələn sülhü, xüsusən də bunun nə qədər davam edəcəyi qeyri-müəyyən olduğu bir şəraitdə itirmək haqqımız yoxdur. Nə qədər uzun davam etsə, bizim üçün bir o qədər yaxşıdır. Amma stereotiplərdən, həssaslıqdan, soyuq və siyasətdən kənar düşüncədən qurtulmağa və etika daxilində imkanlarımızla risklərimiz arasındakı əlaqəni müzakirə etməyə hazırıqsa bir o qədər mümkün ola bilər”, - deyə nəşr yazıb.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   Böhran