Paşinyanın Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması ilə bağlı fikirləri çox səthidir

2019/10/nikol-1572253869.jpg
Oxunub: 1116     17:25     06 Noyabr 2019    
Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan bazar günü öz “Facebook” səhifəsindəki canlı yayımda Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması prosesindən danışıb, amma nə qədər təəccüblü olsa da, kifayət qədər danışmaqla yanaşı, tutarlı heç bir şey deməyib.

Paşinyanın 2018-ci ilin mayından Qarabağ tənzimlənməsi ilə bağlı noyabrın 3-ü axşam həyata keçirilən canlı yayımındakı son açıqlamalarına yekun vursaq, deyə bilərik ki, o, sadəcə Dağlıq Qarabağ münaqişəsində dolaşığa düşüb. Bu məsələdə heç bir çıxış yolu tapa bilmir.

Birincisi, baş nazir vəzifəsinin icrasına başladığı ilk anda Paşinyan qondarma qurumun Bakının rədd etdiyi danışıqlar masasına daxil olmasını elan etməsi tənqid olundu və arxa plana atıldı, əslində bu yeni bir şey deyildi.

Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üzrə danışıqların hüquqi əsası olan “Madrid prinsipləri” qondarma qurumun danışıqlara qoşulacağı vaxtın gələcəyini və bunu Qarabağ məsələsi ilə ən yaxından tanış olanlardan biri, Ermənistanın ilk prezidenti Levon Ter-Petrosyan da televiziya reportajlarında bildirib. Ancaq Paşinyan bunu elan etdiyi bir zamanda bunun bu gün ən azı vaxtsız və yersiz olduğunu açıq şəkildə ifadə etmək olar.

Onun “Qarabağ, Ermənistandır, Vəssalam” ifadəsi xaricdən adekvat reaksiyalar alan, geri çəkilməsinə səbəb olan bir qarşıdurma yaratdı. Canlı yayımda Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması ilə bağlı danışılan hissədə əhəmiyyətli bir şey qeyd edilmədi. Yeganə xəbər bundan ibarət oldu ki, münaqişənin həlli qətnaməsi tapılarsa, bu sənəd xalqın ictimai müzakirəsinə çıxarılacaq.

Mitinqlərinin birində Paşinyan artıq bu barədə danışıb, amma sonra xalqı “agora prinsipi” ilə görüşdürməyi və təqdim etməkdən danışıb. Halbuki indi o, müxtəlif səviyyəli ictimai müzakirələr, o cümlədən hərbi elita, intellektual elita, parlament siyasi qüvvələri, parlamentdənkənar qüvvələr və s. barədə danışırdı.

Bu, yəqin ki, yeganə irəliləyişdir, çünki hazırkı erməni baş nazirin, heç olmasa bu şəkildə, dünya üçün, beynəlxalq ictimaiyyət üçün, Böyük Siyasət oyunçuları üçün o və onun aqorasının böyük bir şey təmsil etmədiyininə ümidi zəruridir. Çünki Böyük Siyasətin öz oyunu var. Qaydalar və bu qaydalara əməl etməyənləri kürdlərin taleyi gözləyir.

Beləliklə, o, daxili auditoriya olan “fan-klub” üçün bəlkə də ən yaxşı hal agora “çeynəməyin” yararlı olduğunu başa düşüb, ancaq xarici aləm üçün bu sadəcə anlaşılmaz və qəbuledilməzdir. Ümumiyyətlə, diqqətlə nəzərdən keçirməyə çalışsaq, Paşinyanın Qarabağ tənzimlənməsi ilə bağlı fikirlərinin son dərəcə səthi olduğunu deyə bilərik. Birincisi, Qarabağ münaqişəsinin həllinin bu gün həm diplomatik manevr vasitəsi kimi istifadə etməyə çalışdığı “Qarabağ əhalisi, Ermənistan və Azərbaycan xalqları üçün məqbul olmalıdır”, deyə açıqlaması heç də ona məxsus olan fikir deyil.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bir sıra ictimai çıxışlarında Qarabağ münaqişəsində qalib və uduzanların olmamasını və həll yolunun qarşılıqlı olaraq qəbul edilməli olduğunu bildirib. Tərəflərin kim olduğu ilə bağlı ifadənin məzmunu bəlli deyil.

Paşinyan sadə dillə desək, bu konteksti açdı və qətnamə formasına saldı.

Bundan əlavə, qarşılıqlı, məqbul qətnamə tapılıb qəbul edilsə də, yalnız bundan sonra münaqişələrin həlli ilə bağlı həqiqi proses başlayacaq, çünki indi görülən işlər sülh müqaviləsinə hazırlıqdır, bundan sonra “Madrid prinsipləri”nin qalan hissəsi silahsızlaşdırma, qaçqınların geri qaytarılması, işğal altında olan ərazilərin qaytarılması, müvəqqəti statusun verilməsi, sülhməramlıların yerləşdirilməsi kimi məsələlər reallaşacaq. Son nəticədə yekun statusla bağlı referendum imkanı yaranacaq.

Bütün bu proseslər üçün bəlkə də bir insan həyatı kifayət etməz. Çünki bütün bunlarla bağlı Ermənistan tərəfindən titanik böyüklüyündə problemlər yaradılıb.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   İşğal   Qarabağ  


Paşinyanın Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması ilə bağlı fikirləri çox səthidir

2019/10/nikol-1572253869.jpg
Oxunub: 1117     17:25     06 Noyabr 2019    
Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan bazar günü öz “Facebook” səhifəsindəki canlı yayımda Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması prosesindən danışıb, amma nə qədər təəccüblü olsa da, kifayət qədər danışmaqla yanaşı, tutarlı heç bir şey deməyib.

Paşinyanın 2018-ci ilin mayından Qarabağ tənzimlənməsi ilə bağlı noyabrın 3-ü axşam həyata keçirilən canlı yayımındakı son açıqlamalarına yekun vursaq, deyə bilərik ki, o, sadəcə Dağlıq Qarabağ münaqişəsində dolaşığa düşüb. Bu məsələdə heç bir çıxış yolu tapa bilmir.

Birincisi, baş nazir vəzifəsinin icrasına başladığı ilk anda Paşinyan qondarma qurumun Bakının rədd etdiyi danışıqlar masasına daxil olmasını elan etməsi tənqid olundu və arxa plana atıldı, əslində bu yeni bir şey deyildi.

Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üzrə danışıqların hüquqi əsası olan “Madrid prinsipləri” qondarma qurumun danışıqlara qoşulacağı vaxtın gələcəyini və bunu Qarabağ məsələsi ilə ən yaxından tanış olanlardan biri, Ermənistanın ilk prezidenti Levon Ter-Petrosyan da televiziya reportajlarında bildirib. Ancaq Paşinyan bunu elan etdiyi bir zamanda bunun bu gün ən azı vaxtsız və yersiz olduğunu açıq şəkildə ifadə etmək olar.

Onun “Qarabağ, Ermənistandır, Vəssalam” ifadəsi xaricdən adekvat reaksiyalar alan, geri çəkilməsinə səbəb olan bir qarşıdurma yaratdı. Canlı yayımda Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması ilə bağlı danışılan hissədə əhəmiyyətli bir şey qeyd edilmədi. Yeganə xəbər bundan ibarət oldu ki, münaqişənin həlli qətnaməsi tapılarsa, bu sənəd xalqın ictimai müzakirəsinə çıxarılacaq.

Mitinqlərinin birində Paşinyan artıq bu barədə danışıb, amma sonra xalqı “agora prinsipi” ilə görüşdürməyi və təqdim etməkdən danışıb. Halbuki indi o, müxtəlif səviyyəli ictimai müzakirələr, o cümlədən hərbi elita, intellektual elita, parlament siyasi qüvvələri, parlamentdənkənar qüvvələr və s. barədə danışırdı.

Bu, yəqin ki, yeganə irəliləyişdir, çünki hazırkı erməni baş nazirin, heç olmasa bu şəkildə, dünya üçün, beynəlxalq ictimaiyyət üçün, Böyük Siyasət oyunçuları üçün o və onun aqorasının böyük bir şey təmsil etmədiyininə ümidi zəruridir. Çünki Böyük Siyasətin öz oyunu var. Qaydalar və bu qaydalara əməl etməyənləri kürdlərin taleyi gözləyir.

Beləliklə, o, daxili auditoriya olan “fan-klub” üçün bəlkə də ən yaxşı hal agora “çeynəməyin” yararlı olduğunu başa düşüb, ancaq xarici aləm üçün bu sadəcə anlaşılmaz və qəbuledilməzdir. Ümumiyyətlə, diqqətlə nəzərdən keçirməyə çalışsaq, Paşinyanın Qarabağ tənzimlənməsi ilə bağlı fikirlərinin son dərəcə səthi olduğunu deyə bilərik. Birincisi, Qarabağ münaqişəsinin həllinin bu gün həm diplomatik manevr vasitəsi kimi istifadə etməyə çalışdığı “Qarabağ əhalisi, Ermənistan və Azərbaycan xalqları üçün məqbul olmalıdır”, deyə açıqlaması heç də ona məxsus olan fikir deyil.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bir sıra ictimai çıxışlarında Qarabağ münaqişəsində qalib və uduzanların olmamasını və həll yolunun qarşılıqlı olaraq qəbul edilməli olduğunu bildirib. Tərəflərin kim olduğu ilə bağlı ifadənin məzmunu bəlli deyil.

Paşinyan sadə dillə desək, bu konteksti açdı və qətnamə formasına saldı.

Bundan əlavə, qarşılıqlı, məqbul qətnamə tapılıb qəbul edilsə də, yalnız bundan sonra münaqişələrin həlli ilə bağlı həqiqi proses başlayacaq, çünki indi görülən işlər sülh müqaviləsinə hazırlıqdır, bundan sonra “Madrid prinsipləri”nin qalan hissəsi silahsızlaşdırma, qaçqınların geri qaytarılması, işğal altında olan ərazilərin qaytarılması, müvəqqəti statusun verilməsi, sülhməramlıların yerləşdirilməsi kimi məsələlər reallaşacaq. Son nəticədə yekun statusla bağlı referendum imkanı yaranacaq.

Bütün bu proseslər üçün bəlkə də bir insan həyatı kifayət etməz. Çünki bütün bunlarla bağlı Ermənistan tərəfindən titanik böyüklüyündə problemlər yaradılıb.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   İşğal   Qarabağ